Δικηγορικό Γραφείο Ευγενίας Α. Φωτοπούλου
Βασιλίσσης Σοφίας 6 Αθήνα 106 74
Τηλέφωνο: 210 36 24 769, 211 7 80 80 80
210 30 09 019
Email: info@efotopoulou.gr

Αποζημίωση χρήσης σε συγκοινωνό από αποκλειστική χρήση κοινού πράγματος

Κατά το άρθρο 1113 του Α.Κ., «αν η κυριότητα του πράγματος ανήκει σε περισσότερους εξ αδιαιρέτου κατ” ιδανικά μέρη, εφαρμόζονται οι διατάξεις για την κοινωνία».

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 786 του Α.Κ., κάθε κοινωνός έχει ανάλογη μερίδα στους καρπούς του κοινού αντικειμένου. Το τι περιλαμβάνεται στους καρπούς, σύμφωνα με την υπόψη διάταξη, ορίζεται κατ” αρχήν από την Α.Κ. 961.

Ως καρποί νοούνται τα ωφελήματα γενικώς, από το πράγμα, δηλαδή όχι μόνο οι κυρίως καρποί είτε φυσικοί είτε πολιτικοί είναι αυτοί, στους οποίους αναφέρεται το άρθρο 961ΑΚ, αλλά και κάθε όφελος που παρέχει η χρήση του πράγματος, όπως προκειμένου περί αστικού ακινήτου που από την κατασκευή του είναι προορισμένο να χρησιμοποιείται για κατοικία ή γραφείο ή κατάστημα, η αποζημίωση την οποία δικαιούται ο κοινωνός να απαιτήσει από τα μισθώματα (ΑΠ 1456/2006 Α” ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ Εφ.Πειρ. 564/2006 Πειρ.Νομ. 2006.298, ΕφΠατρ. 517/2003 ΔΕΕ 2004.940). Εξάλλου, από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 786, 787, 792 παρ.2 και 794 του Α.Κ., οι οποίες εφαρμόζονται και επί συγκυριότητας σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1113 του Α.Κ., προκύπτει, εκτός άλλων και ότι σε περίπτωση αποκλειστικής χρήσης του κοινού αντικειμένου από έναν από τους κοινωνούς, δικαιούνται οι υπόλοιποι, και αν ακόμη δεν πρόβαλαν αξίωση σύγχρησης, να απαιτήσουν απ” αυτόν που κάνει αποκλειστική χρήση ανάλογη μερίδα από το όφελος που αυτός αποκόμισε και το οποίο συνίσταται στην αξία της χρήσης του κοινού, προκειμένου δε περί αστικού ακινήτου που προορίζεται από κατασκευής ως κατοικία, το όφελος αυτό συνίσταται στην κατά το χρόνο της αποκλειστικής χρήσης μισθωτική αξία της μερίδας των εκτός χρήσεως κοινωνών, η οποία δεν αποτελεί μίσθωμα, αφού δεν υπάρχει μισθωτική σχέση, αλλά αποδοτέα κατά τις ανωτέρω διατάξεις ωφέλεια (ΑΠ 1465/2006 Α” ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ, Εφ.Θεσ. 1563/2005 Α” ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ, ΕφΘεσ. 1714/2003Αρμ.2003.1425, ΕφΠατρ 37/2009, ΑΧΑΝΟΜ 2010.271).

Στις περιπτώσεις βέβαια συνδρομής στο πρόσωπο του εκτός χρήσης του κοινού κοινωνού αξίωσης από αδικοπραξία, η αξίωση αυτή δεν προσδιορίζεται, κατ” έκταση, με βάση το όφελος, που είχε ο πραγματοποιήσας αποκλειστική χρήση του κοινού και αδικοπραγήσας εναγόμενος κοινωνός, αλλά με βάση τη θετική και αποθετική ζημία που προξενήθηκε στον ενάγοντα κοινωνό από την υπαίτια και παράνομη συμπεριφορά του πρώτου (βλέπε τα άρθρα 297, 298 και 914 του Α.Κ., καθώς και ΑΠ 440/2000 ό.π., ΕφΑθ 14698/1987 ΕλλΔνη 29, 701, ΠολΠρΘεσ 15383/1997 ό.π.), ως τέτοιας ζημίας νοούμενης, μεταξύ των άλλων, της δαπάνης για τη χρήση άλλου πράγματος, που αναγκάσθηκε να χρησιμοποιήσει ο αποβληθείς κοινωνός, ώστε να υποκαταστήσει το κοινό (βλ. ΕφΑθ14698/1987 ό.π.), καθώς και της ζημίας, που επήλθε σ” αυτόν από την αποτροπή της αύξησης της περιουσίας του, η οποία (αύξηση), εάν δεν μεσολαβούσε η αδικοπραξία, θα επερχόταν με πιθανότητα, κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων ή τις ειδικές περιστάσεις και ιδίως τα προπαρασκευαστικά μέτρα που είχαν ληφθεί (διαφυγόν κέρδος). Ενόψει αυτών, προφανές είναι πλέον ότι άλλο περιεχόμενο έχει και διαφορετική είναι η αξίωση του εκτός χρήσης κοινωνού για απόδοση της αξίας χρήσης της ιδανικής του μερίδας από τον κοινωνό, που έκανε αποκλειστική χρήση του κοινού πράγματος και άλλο περιεχόμενο έχει και διαφορετική είναι η αξίωση του πρώτου για αποκατάσταση της ζημίας, που αυτός υπέστη από την παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του χρησιμοποιούντος αποκλειστικά το επίκοινο, κατ” αυθαίρετο από τη σύγχρηση τούτου αποκλεισμό του ζημιωθέντος και εκτός χρήσης κοινωνού, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι και στην περίπτωση της τελευταίας αυτής από αδικοπραξία αξίωσης η ζημία του αποκλεισθέντος από τη σύγχρηση κοινωνού και δη το διαφυγόν του κέρδος ταυτίζεται ουσιαστικά, εφ” όσον πρόκειται για αστικό ακίνητο, με το αντιστοιχούν στη μερίδα του τμήμα του μισθώματος του επίκοινου, το οποίο θα μπορούσε να επιτευχθεί στην ελεύθερη αγορά και υπό συνθήκες ανοικτών και ελεύθερων διαπραγματεύσεων μεταξύ των υποψήφιων μισθωτών του και των εχόντων την πλειοψηφία των μερίδων του κοινού πράγματος κοινωνών, στους οποίους και παρέχεται από το νόμο η αποφασιστική αρμοδιότητα και το αντίστοιχο δικαίωμα να προβούν στον καθορισμό του αρμόζοντος στο επίκοινο τρόπου τακτικής διοίκησης και εκμετάλλευσής του, υπό τους περιορισμούς βέβαια που τίθενται από τις διατάξεις των άρθρων 789, 790, 792 και 793 του Α.Κ. σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 174, 180 και 281 του ίδιου κώδικα, χωρίς, ωστόσο, να απαιτείται η από τους τελευταίους τήρηση κάποιων διατυπώσεων και δη της λήψης της σχετικής απόφασης σε συντεταγμένη σύσκεψη του συνόλου των κοινωνών, αλλά αρκούσης ακόμα και μόνης της από τους πλειοψηφούντες κοινωνούς διενέργειας της αντίστοιχης διαχειριστικής πράξης (βλέπε τις ανωτέρω μνημονευόμενες διατάξεις, καθώς και ΕφΑθ 2657/1996 ΕλλΔνη 37, 1642, Μον.Πρ.Αθ.20217/2004 Αρμ 2005, 1230).

Αποτέλεσμα της, κατά περιεχόμενο και νομική φύση, διαφορετικότητας των ως άνω δύο αξιώσεων είναι ότι άλλα στοιχεία απαιτούνται για να είναι ορισμένη και παραδεκτή η αγωγή, με την οποία ασκείται η πρώτη από τις εν λόγω αξιώσεις και άλλα όταν ασκείται η δεύτερη από αυτές.

Περαιτέρω, από τις ίδιες παραπάνω διατάξεις καθώς και από αυτή του άρθρου 1113 του Α.Κ., προκύπτει επίσης ότι ο κοινωνός, ο οποίος έκανε αποκλειστική χρήση το κοινού πράγματος, υποχρεούται να καταβάλει στους άλλους συγκοινωνούς του αποζημίωση ανάλογη προς τη μερίδα του καθενός στο κοινό πράγμα (ΑΠ 590/1980 ΝοΒ 28.1996). Αδιάφορο είναι αν η χρήση του κοινού γίνεται από τον ίδιο τον κοινωνό ή από τρίτο πρόσωπο. Η αποζημίωση αυτή, προκειμένου περί ακινήτου που έχει μισθωτική αξία, περιλαμβάνει την αναλογούσα στους λοιπούς κοινωνούς ωφέλεια την οποία θα απολάμβαναν αυτοί σε περίπτωση μίσθωσης του κοινού ακινήτου. Η αποζημίωση αυτή, για να εκτιμηθεί λαμβάνονται υπόψη οι μισθωτικές συνθήκες της περιοχής όπου βρίσκεται το κοινό ακίνητο, σε συνδυασμό προς τη θέση και την κατάσταση αυτού εφόσον πρόκειται για οικοδόμημα (ΑΠ 181/74 ΝοΒ 23.723, Εφθεσ 729/79 Αρμ 34.389, ΕφΑΘ 5190/86 ΑρχΝ ΛΒ 671).

Συνεπώς, εν όψει και των άρθρων 111 § 2, 118 περ. 4 και 216 § 1 ΚΠολΔ, για να είναι ορισμένη η αγωγή του κοινωνού, με την οποία αυτός αξιώνει από τον συγκοινωνό, που έκανε αποκλειστική χρήση του κοινού πράγματος, αποζημίωση για ορισμένο χρόνο, αρκεί να προσδιορίζεται σ” αυτή το κοινό αντικείμενο και το μερίδιο σ” αυτό του ενάγοντος, ότι ο εναγόμενος συγκοινωνός έκανε αποκλειστική χρήση αυτού, τα ωφελήματα που ο τελευταίος απεκόμισε από την αποκλειστική χρήση του και η ανάλογη μερίδα του ενάγοντος επί του οφέλους τούτου, το οποίο, επί αστικού ακινήτου, αντιστοιχεί στη μισθωτική αξία του πράγματος. Άλλο στοιχείο και μάλιστα αναφορά στη σχετική αγωγή συγκριτικών στοιχείων για την εξεύρεση της μισθωτικής αξίας του κοινού, αστικού ακινήτου δεν απαιτείται, αφού η εν λόγω αξία θα προκύψει από τις αποδείξεις (ΑΠ 1465/2006 α” δημοσίευση Τράπεζα Νομικών Πληροφοριών Νόμος, ΑΠ 1480/2000), εναπόκειται δε στον εναγόμενο η προβολή ισχυρισμού (ένστασης) ότι κατέχει το κοινό πράγμα κατά το πέραν της μερίδας του ποσοστό βάσει ορισμένης έννομης σχέσης και ότι συνακόλουθα δεν υποχρεούται στην καταβολή της αξιούμενης με την αγωγή αποζημίωσης.

Συνεπώς, επί αποκλειστικής χρήσης του κοινού αντικειμένου από έναν από τους κοινωνούς, δικαιούνται οι λοιποί, αν και δεν προέβαλαν αξίωση συγχρήσεως, να απαιτήσουν από αυτόν που έκαμε αποκλειστική χρήση αυτού ανάλογη μερίδα επί του οφέλους το οποίο από την αιτία αυτή εκείνος αποκόμισε, που συνίσταται στην αξία χρήσεως του κοινού και αποτελεί ωφέλημα από το πράγμα (ΑΠ 1480/2000 Δνη 42/670, ΕφΠειρ 1326/96 Δνη 38/910, ΑΠ 164/94 ΝοΒ 43/44, ΑΠ 46/94 Δνη 37/133). Η αποκλειστική χρήση του κοινού από ένα κοινωνό δημιουργεί υποχρέωση απόδοσης στους λοιπούς κοινωνούς του οφέλους που αποκόμισε από τη χρήση του (962 Α.Κ.) σαν αποζημίωση χρήσης. Ο κοινωνός που βρίσκεται στην κατοχή του κοινού, εφόσον οι λοιποί δεν αξιώνουν χρήση, δικαιούται να κάνει χρήση του όλου, η δε άρνηση του κοινωνού να αποδώσει την ανάλογη μερίδα του οφέλους γεννά αξίωση αποζημίωσης για αδικοπραξία (ΕφΑθ 3478/77, ΝοΒ 25/66).

Ειδικά δε όταν πρόκειται για κοινό αστικό ακίνητο προορισμένο από την κατασκευή του για να χρησιμοποιείται ως κατάστημα, κατοικία κ.α., το όφελος που προκύπτει για κάποιον από τους κοινωνούς από την χρησιμοποίηση τούτου συνίσταται στην μισθωτική αξία της μερίδας των λοιπών κοινωνών κατά τον χρόνο της χρήσεως, η οποία θα κριθεί βάσει των μισθωτικών συνθηκών που επικρατούν κατά τον χρόνο της χρήσεως, η οποία θα κριθεί βάσει των μισθωτικών συνθηκών που επικρατούν κατά τον χρόνο της χρήσεως και ανάλογα με την κατάσταση του πράγματος, λαμβανομένης υπόψη και της αξίας της χρήσης των οικοδομημάτων που βρίσκονται στο ακίνητο εφόσον αυτά αποτελούν συστατικά αυτού (ΑΠ 1181/1974 ΝοΒ 23/723, ΕφΑθ 2788/86 Δνη 27/1160, ΕφΑθ 14698/87 Δνη 29/701). Στην αξία της χρήσης του κοινού συνίσταται το όφελος που μπορεί να ζητήσει ο κοινωνός από εκείνο που έκαμε αποκλειστική χρήση του κοινού και αν δεν προέβαλε αξίωση για σύγχρηση (ΑΠ 321/88 ΝοΒ 37/245).

Μαρία Τζαβέλα

Δικηγόρος

E-mail: info@efotopoulou.gr

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Το email σας δεν θα δημοσιευτεί