Δικηγορικό Γραφείο Ευγενίας Α. Φωτοπούλου
Βασιλίσσης Σοφίας 6 Αθήνα 106 74
Τηλέφωνο: 210 36 24 769, 211 7 80 80 80
Email: info@efotopoulou.gr

Δεδικασμένο από απόφαση και όχι από το περιεχόμενο της αγωγής, έστω κι αν το δικαστήριο δεν εξάντλησε ή υπερέβη το αντικείμενό της – περίπτωση αγωγής αποζημιώσεως που θεμελιώνεται σε αδικοπραξία (βλ. υπ’ αριθμ. 6/2014 απόφαση του ΕφΛαρ , ΔΙΚ 2014, 591= ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ)

Από τις διατάξεις των άρθρων 321, 322 παρ. 1 και 324 ΚΠολΔ συνάγεται ότι από την τελεσιδικία της δικαστικής απόφασης παράγεται δεδικασμένο, ήτοι δέσμευση εκ της αναγνωριζομένης στην απόφαση έννομης συνέπειας, η οποία δέσμευση εκτείνεται είτε στο ουσιαστικό ζήτημα που κρίθηκε, αν η απόφαση έκρινε οριστικά για έννομη σχέση προβληθείσα με αγωγή, ανταγωγή, κύρια παρέμβαση ή ένσταση συμψηφισμού, είτε στο δικονομικό ζήτημα που κρίθηκε οριστικά και εμποδίζει την εκ νέου διάγνωση του κριθέντος ζητήματος, υπό την προϋπόθεση της ταυτότητας των προσώπων που εμπλέκονται στην έννομη σχέση με την ίδια ιδιότητα, του αντικειμένου της διαφοράς, αλλά και της ιστορικής και νομικής αιτίας.

Από τις διατάξεις αυτές συνάγεται ακόμη ότι το δεδικασμένο προκύπτει από την ίδια την απόφαση και όχι από το περιεχόμενο της αγωγής που κρίθηκε, έστω και αν το δικαστήριο δεν εξάντλησε το αντικείμενο της, ή το υπερέβη, ή απομακρύνθηκε από αυτό, διότι δεδικασμένο παράγεται και από εσφαλμένες αποφάσεις (ΑΠ 369/2004, ΕλλΔνη 2005, 1419, ΑΠ 298/2004, ΕλλΔνη 2005, 756). Εξάλλου, το δεδικασμένο καλύπτει όχι μόνο το δικαίωμα που κρίθηκε (την έννομη σχέση που διαγνώσθηκε), αλλά και την ιστορική αιτία που έγινε δεκτή από την απόφαση (υπό την έννοια των πραγματικών περιστατικών που ήταν αναγκαία για τη διάγνωση της εννόμου σχέσεως), καθώς και τη νομική αιτία (το νομικό χαρακτηρισμό) που το δικαστήριο έδωσε στα πραγματικά περιστατικά, υπάγοντάς τα στην οικεία διάταξη νόμου, την οποία εφάρμοσε.

Καλύπτει δηλαδή το δεδικασμένο ως ενιαίο όλο, ολόκληρο το δικανικό συλλογισμό που διατυπώνεται στην απόφαση. Τούτο σημαίνει ότι στη νέα δίκη στην οποία τίθεται ως κύριο ή προδικαστικό ζήτημα ο ίδιος νομικός συλλογισμός, το δικαστήριο δεσμεύεται για όλα τα στοιχεία αυτού και όχι μόνο για την έννομη συνέπεια. Όσον αφορά ειδικότερα την ιστορική αιτία είναι απαράδεκτη η προβολή ισχυρισμών ή προσαγωγή αποδεικτικών μέσων, με τα οποία τίθεται υπό αμφισβήτηση η ιστορική αιτία του νομικού συλλογισμού. Πραγματικά περιστατικά και γενικά όλα τα μέσα, με τα οποία επιδιώκεται διαφορετική ανάπλαση του νομικού συλλογισμού εμπειρικής πραγματικότητας είναι απαράδεκτα. Η ιστορική αιτία καθορίζεται βάσει του πραγματικού του κανόνα δικαίου, αναφέρεται δε σε ορισμένη εμπειρική πραγματικότητα και αποτελεί κατηγορική κρίση περί του ότι αποδεικνύεται ότι συνέβησαν τα περιλαμβανόμενα στο πραγματικό του κανόνα δικαίου πραγματικά περιστατικά. Τα περιστατικά δηλαδή αυτά διαπιστώνονται στην ιστορική αιτία ως συγκεκριμένως και ατομικά προσδιοριζόμενο ατομικό συμβάν. Ακριβώς, δε, η εξατομίκευση αυτή του ιστορικού συμβάντος καλύπτεται από το δεδικασμένο, ενώ περαιτέρω, κάθε ισχυρισμός, ο οποίος θίγει την ατομικότητα του συμβάντος αυτού, τείνει σε μεταβολή της ιστορικής αιτίας και είναι συνεπώς απαράδεκτος (ΕφΑθ 5173/2002, ΕλλΔνη 2004, 198).

Ειδικότερα, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 321, 322, 324, 325, 331 ΚΠολΔ, 914, 928 και 929 ΑΚ, συνάγεται ότι, σε περίπτωση αγωγής αποζημιώσεως που θεμελιώνεται σε αδικοπραξία, από την οποία έχει προκληθεί βλάβη του σώματος ή τα υγείας προσώπου, η τελεσίδικη απόφαση που έχει εκδοθεί επί προγενέστερης αγωγής του παθόντος, αποτελεί δεδικασμένο επί της νέας με την αυτή ιστορική και νομική αιτία δίκης, κατά την οποία, με βάση την αδικοπραξία που κρίθηκε, επιδιώκεται η παραπέρα ανόρθωση της συνεχιζόμενης ζημίας, εφόσον δεν επήλθε μεταβολή του νομικού καθεστώτος που διέπει το δικαίωμα και των πραγματικών περιστατικών που το αποτέλεσαν, τόσο ως προς τις συνθήκες υπό τις οποίες έλαβε χώρα η αδικοπραξία, την ευθύνη του υπαιτίου και την, τυχόν, συνυπαιτιότητα του παθόντος, όσο και ως προς τη ζημία που υπέστη ο ενάγων κατά το χρονικό διάστημα που περιλαμβάνεται στην πρώτη αγωγή, όχι όμως και για μεταγενέστερο χρονικό διάστημα, κατά το οποίο είναι δυνατόν η αδικοπραξία να εξακολουθήσει να αναδίδει συνέπειες που δεν προβλέφθηκαν με την πρώτη αγωγή (ΑΠ 1012/04 Δνη 2007. 186, ΑΠ 715/00 Δνη 2001. 99, ΑΠ 347/99 Δνη 1999. 1529, ΑΠ 529/95 Δνη 1996. 326, ΑΠ 185/94 Δνη 1995. 1095, ΑΠ 227/86 Δνη 27. 1285, ΑΠ 615/83 ΝοΒ 32. 74, ΑΠ 211/83 Δνη 24. 650, ΑΠ 377/79 ΝοΒ 27. 1435, ΕφΑθ 3276/02 Δνη 2003. 510, ΕφΑθ 6376/98 ΕΣΔ 2001. 217).

Συνεπώς, δεν καλύπτονται από το δεδικασμένο της τελεσίδικης αποφάσεως που εκδίδεται επί της πρώτης αγωγής του παθόντος, δυσμενείς συνέπειες που αποτελούν επιδείνωση της υπάρχουσας καταστάσεως, που δεν μπορούσαν από την αρχή να προβλεφθούν ότι θα επέλθουν, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων (ΑΠ 51/11, ΑΠ 1408/04 Νόμος, ΑΠ 1607/03 Δνη 2004. 795, ΑΠ 859/01 Δνη 2002. 718, ΑΠ 426/00 Δνη 2000. 1575, ΑΠ 426/00 Δνη 2000. 1579, ΕφΠατρ 401/04 ΑχΝομ 2005. 56, Δ. Γ. Κονδύλης, Το Δεδικασμένο κατά τον ΚΠολΔ, β’ έκδοση, 2007, σ. 647-648, ο οποίος δέχεται μάλιστα ότι η επιδείνωση της υγείας του τραυματισθέντος συνιστά ουσιώδη μεταβολή και συνεπώς επιβάλλεται η ανάλογη εφαρμογή του άρθρου 334 ΚΠολΔ). Βέβαια, δεν δικαιολογεί τις περαιτέρω αξιώσεις κάθε απόκλιση από την άμεσα αναμενόμενη εξέλιξη των συνεπειών της αδικοπραξίας, δηλαδή, λόγου χάριν, δεν αρκεί μια ανανεωθείσα, βάσει των συνεπειών του τραυματισμού, ασθένεια, ακόμη και αν με αυτό τον τρόπο επέρχεται χειροτέρευση των συνεπειών τούτων, αλλά σημασία έχουν μόνο οι μεταγενέστερες συνέπειες και περιπλοκές, τις οποίες το δικαστήριο, κατά το χρόνο εκδόσεως της προηγούμενης αποφάσεώς του, δεν έλαβε υπόψη του, γιατί η επέλευσή τους δεν έπρεπε σοβαρά να αναμένεται. Κατά πόσο δε, το δικαστήριο έλαβε υπόψη του τη μελλοντική δυσμενή εξέλιξη αποτελεί ζήτημα που διαπιστώνεται με την ερμηνεία της προηγούμενης αποφάσεώς του (ΑΠ 648/02 Δνη 2002. 1615, ΑΠ 859/01 ΝοΒ 2002. 968, ΑΠ 426/00 Δνη 2000. 1576, ΕφΑθ 6159/03 ΕΣΔ 2003. 618, ΕφΑθ 3276/02 Δνη 2003. 510, ΕφΑθ 7802/00 Δνη 2002. 467).

Κωνσταντίνα Β. Πουρνάρα

Δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Το email σας δεν θα δημοσιευτεί