Δικηγορικό Γραφείο Ευγενίας Α. Φωτοπούλου
Βασιλίσσης Σοφίας 6 Αθήνα 106 74
Τηλέφωνο: 210 36 24 769, 211 7 80 80 80
210 30 09 019
Email: info@efotopoulou.gr

Διεθνείς αεροπορικές μεταφορές. Η διεθνής σύμβαση της Βαρσοβίας ρυθμίζει την αποκατάσταση μόνο της περιουσιακής και όχι της ηθικής βλάβης προσώπου, για τη διαπίστωση της οποίας εφαρμόζεται το εθνικό δίκαιο του κάθε συμβαλλόμενου κράτους (βλ. ΠΠρωτΑθ 2229/2010, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ)

Στις 2-5-1999 υπογράφηκε η Σύμβαση του Μόντρεαλ με σκοπό, αφενός μεν, τον εκσυγχρονισμό και την κωδικοποίηση της από 19.1.1930 Συμβάσεως της Βαρσοβίας «περί ενοποιήσεως διατάξεων σχετικών προς τας διεθνείς μεταφοράς» που κυρώθηκε με τον α.ν. 596/1937, όπως τροποποιήθηκε με το από 28.9.1955 πρωτόκολλο της Χάγης, που κυρώθηκε με το ν.δ. 4395/1964 και συμπληρώθηκε με την από 18.9.1961 σύμβαση της Γουαδαλαχάρας, που κυρώθηκε με το ν.δ. 766/1971, η οποία (Σύμβαση της Βαρσοβίας) εφαρμόζεται σε κάθε διεθνή μεταφορά προσώπων, αποσκευών ή εμπορευμάτων που γίνεται με αεροπλάνο αντί αμοιβής, αφετέρου δε την εξασφάλιση της προστασίας των συμφερόντων των καταναλωτών και της δίκαιης αποζημίωσης με βάση την αρχή της επανόρθωσης.

Κατά το άρθρο 53 παρ. 6 της Σύμβασης Μόντρεαλ, αυτή τίθεται σε ισχύ την εξηκοστή ημέρα από την ημερομηνία κατάθεσης της τριακοστής πράξης επικύρωσης, αποδοχής, έγκρισης ή προσχώρησης στο θεματοφύλακα μεταξύ των κρατών που έχουν καταθέσει την εν λόγω πράξη. Ο όρος αυτός της σύμβασης εκπληρώθηκε κι έτσι τέθηκε αυτή διεθνώς σε ισχύ την 4.11.2003. Η Ελλάδα κύρωσε τη Σύμβαση Μόντρεαλ με το ν. 3006/2002 και επομένως, από την 4.11.2003 η Σύμβαση εφαρμόζεται και στη χώρα μας. Η θέση όμως σε εφαρμογή της Σύμβασης Μόντρεαλ δε σημαίνει την παύση εφαρμογής της Διεθνούς Σύμβασης της Βαρσοβίας και των τροποποιητικών αυτής Συμβάσεων και Πρωτοκόλλων. Επομένως, σήμερα στις διεθνείς αεροπορικές μεταφορές μπορεί να εφαρμόζεται τόσο η Σύμβαση Μόντρεαλ όσο και η Σύμβαση της Βαρσοβίας, αναλόγως του ποια Διεθνή Σύμβαση έχουν κυρώσει τα κράτη μεταξύ των οποίων πραγματοποιείται η μεταφορά. Έτσι, αν οι χώρες στις οποίες αφορά η μεταφορά έχουν κυρώσει μόνο τη Σύμβαση Μόντρεαλ ή τόσο τη Σύμβαση της Βαρσοβίας όσο και τη Σύμβαση Μόντρεαλ, θα εφαρμόζεται η τελευταία, η εφαρμογή της οποίας υπερισχύει (βλ. σχετ. Ν. Παπαχρονόπουλο. Η αστική ευθύνη του διεθνούς αεροπορικού μεταφορεά μετά τη Σύμβαση Μόντρεαλ 1999, εις ΕΕμπΔ ΝΣΤΜ54 επ.).

Οι ρυθμίσεις της Σύμβασης Μόντρεαλ δεv αφίστανται κατά βάση των ρυθμίσεων της Σύμβασης της Βαρσοβίας. Έτσι, κατά το άρθρο 1 της Σύμβασης Μόντρεαλ, η σύμβαση αυτή εφαρμόζεται σε όλες τις επί πληρωμή διεθνείς αεροπορικές μεταφορές επιβατών, αποσκευών και φορτίου. Ο όρος «διεθνής μεταφορά» σημαίνει οιαδήποτε μεταφορά στην οποία, με βάση τη συμφωνία μεταξύ των συμβαλλομένων μερών, ο τόπος αναχώρησης και ο τόπος προορισμού, ανεξαρτήτως αν υπάρχει ή όχι διακοπή της μεταφοράς ή μεταφόρτωση, βρίσκονται είτε εντός των εδαφών δύο συμβαλλομένων κρατών, είτε εντός του εδάφους ενός και μόνο συμβαλλόμενου κράτους, εφόσον έχει συμφωνηθεί ο τύπος ενδιάμεσου σταθμού εντός του εδάφους άλλου κράτους, ακόμη και όταν το κράτος αυτό δεν είναι συμβαλλόμενο κράτος. Η μεταφορά που εκτελείται από διαδοχική σειρά αερομεταφορέων θεωρείται αδιαίρετη μεταφορά, εφόσον τα συμβαλλόμενα μέρη την εκλαμβάνουν ως μία και μόνη δραστηριότητα.

Κατά το άρθρο 17 της ίδιας Σύμβασης, ο μεταφορέας είναι υπεύθυνος για τη ζημία που προκληθεί σε περίπτωση θανάτου ή σωματικού τραυματισμού επιβάτη υπό το μόνο όρο ότι το δυστύχημα που προκάλεσε το θάνατο ή τον τραυματισμό σημειώθηκε όταν ο επιβάτης ήταν ήβη επιβιβασμένος στο αεροσκάφος ή κατά τη διάρκεια της επιβίβασης ή της αποβίβασης, ενώ κατά το άρθρο 20, εάν ο μεταφορέας αποδείξει ότι η ζημία προκλήθηκε από ή συνετέλεσε σε αυτήν αμέλεια ή άλλη εσφαλμένη πράξη ή παράλειψη του προσώπου που ζητεί αποζημίωση ή του προσώπου από το οποίο απορρέουν τα δικαιώματα αυτού, ο μεταφορέας απαλλάσσεται πλήρως ή εν μέρει από την ευθύνη του έναντι του αιτούντος την αποζημίωση, εφόσον η αμέλεια ή η εσφαλμένη πράξη ή παράλειψη προκάλεσαν τη ζημία ή συνετέλεσαν σε αυτήν.

Κατά το άρθρο 21 της εν λόγοι Σύμβασης, για τις ζημίες που προκύπτουν βάσει της παραγράφου 1 του άρθρου 17, οι οποίες υπερβαίνουν τα 100.000 ειδικά τραβηκτικά δικαιώματα, εφόσον αποδείξει ότι η ζημία δεν οφείλεται στην αμέλεια ή σε άλλη εσφαλμένη ενέργεια ή παράλειψη του μεταφορέα η των ευρισκομένων στην υπηρεσία του ή των πρακτόρων του ή η ζημία οφείλεται μόνο στην αμέλεια ή σε άλλη εσφαλμένη ενέργεια ή παράλειψη τρίτου μέρους. Κατά το άρθρο 29 της ίδια Σύμβασης, όσον αφορά τη μεταφορά επιβατών, αποσκευών και φορτίου, κάθε δικαστική αγωγή αποζημίωσης, η οποία όμως θεμελιούται με βάση την παρούσα Σύμβαση είτε άλλη Σύμβαση ή επί αδίκω ή λόγω οιασδήποτε άλλης αιτίας, μπορεί να ασκηθεί μόνο υπό τους όρους και τα όρια ευθύνης που προβλέπονται στην παρούσα Σύμβαση, ενώ κατά το άρθρο 33 η δικαστική αγωγή αποζημίωσης ασκείται, κατ` επιλογήν του ενάγοντος, στην επικράτεια ενός των συμβαλλομένων κρατών είτε ενώπιον δικαστηρίου του τόπου διαμονής του μεταφορέα είτε του τόπου όπου έχει την έδρα του ή σε δικαστήριο του τόπου δραστηριότητας του μεταφορέα όπου συνήφθη η σύμβαση μεταφοράς ή ενώπιον δικαστηρίου στον τόπο προορισμού. Τέλος, σύμφωνα με το άρθρο 55 της ως άνω Σύμβασης, αυτή υπερέχει οιωνδήποτε κανόνων που εφαρμόζονται στις διεθνείς αεροπορικές μεταφορές μεταξύ συμβαλλομένων κρατών της Σύμβασης αυτής βάσει του γεγονότος ότι τα εν λόγω κράτη είναι από κοινού συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης της Βαρσοβίας και των λοιπών τροποποιητικών συμβάσεων και πρωτοκόλλων αυτής, καθώς και στο έδαφος οιουδήποτε συμβαλλόμενου κράτους της Σύμβασης αυτής με βάση το γεγονός ότι το εν λόγω κράτος είναι συμβαλλόμενο ενός ή περισσότερων από τα παραπάνω νομοθετήματα.

Περαιτέρω, από το άρθρο 17 της Σύμβασης του Μόντρεαλ προκύπτει ότι για τη θεμελίωση της ευθύνης του αεροπορικού μεταφορέα σε περίπτωση θανάτου ή σωματικού τραυματισμού επιβάτη, στα πλαίσια μιας σύμβασης μεταφοράς επιβατών, απαιτούνται, μειαζύ άλλων: 1. ο υπεύθυνος μεταφορέας, ο οποίος έχει καταρτίσει τη σύμβαση αεροπορικής μεταφοράς με τον επιβάτη. 2. Η προϋπόθεση του ατυχήματος, το οποίο αποτελεί το γενεσιουργό λόγο της ζημίας και απαραίτητη προϋπόθεση για τον καταλογισμό ευθύνης στον μεταφορέα. Το ατύχημα ως γεγονός πρέπει να είναι αιφνίδιο, βίαιο, να προέρχεται από εξωτερική αιτία, vα προσβάλλει τον ανθρώπινο οργανισμό και να έγινε κατά τη διάρκεια της μεταφοράς. 3. Ζημίες από θάνατο ή σωματικό τραυματισμό. Το είδος των ζημιών αυτών δεν προσδιορίζεται, γι` αυτό το ζήτημα εάν αποζημιώνεται μόνο η περιουσιακή ζημία ή εάν αποζημιώνεται και η ηθική βλάβη αφήνεται στα ουσιαστικά δίκαια των συμβαλλομένων κρατών.

Έτσι, κατά το ελληνικό δίκαιο, εκτός της υποχρέωσης εκ μέρους του μεταφορέα και η οποία αποκαθίσταται, μπορεί να οφείλεται και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, εφόσον η αθέτηση αποτελεί και αδικοπραξία, κατά το άρθρο 932 ΑΚ. Μεταξύ της ζημίας και του ατυχήματος ασφαλώς πρέπει να υπάρχει αιτιώδης συνάφεια, προκειμένου να καταλογιστεί ευθύνη στον αερομεταφορέα (βλ. σχετικά Ράντα Χατζηνικολάου – Αγγελίδου, Αεροπορική μεταφορά επιβατών, σελ. 84 επ.).

Περαιτέρω, η Σύμβαση της Βαρσοβίας και η Σύμβαση του Μόντρεαλ προσδιορίζουν στο άρθρο 17 τις ζημίες οι οποίες καλύπτονται σε περίπτωση ατυχήματος. Πρέπει, όμως να προσεχθεί, ποια είναι η φύση της ζημίας που προκλήθηκε και ποια είναι η αιτία (causa) που προκάλεσε αυτή τη ζημία, η οποία υπάγεται στο καθεστώς ευθύνης της Σύμβασης Βαρσοβίας και της Σύμβασης Μόντρεαλ. Η Σύμβαση Βαρσοβίας αναφέρεται σε ζημίες από θάνατο, τραυματισμό ή άλλη σωματική βλάβη. Δεν προσδιορίζει το είδος της ζημίας, δηλαδή ποιες είναι οι άλλες σωματικές βλάβες σε αντιδιαστολή με τον τραυματισμό ή αν πρόκειται για αμιγώς σωματικές βλάβες ή αν σε αυτές (lesion corporelle – bodily injured) τις ζημίες συμπεριλαμβάνονται και οι ψυχικές διαταραχές (lesion mentale ή dommage moral) [βλ.αναλυτικά. Σ. Σπηλιωτόπουλο, σ. 104-105, M.de Jugian, (αριθ. 2664 επ. 2667), G. Miller, σ. 123, που υποστηρίζει ότι στο γαλλικό δίκαιο ο όρος lesion corporelle (σωματική βλάβη) περιλαμβάνει και τον όρο lesion mentale (νοητική διαταραχή), έτσι ώστε αποκαθίσταται και η ηθική βλάβη, σ. 123].

Η Σύμβαση Βαρσοβίας δεν έδωσε ευρεία ερμηνεία στη ρύθμιση αυτή, έτσι ώστε να συμπεριλαμβάνονται στην έννοια των σωματικών βλαβών και οι ψυχικές ή νοητικές διαταραχές, τις οποίες μπορεί να υποστεί κάποιος επιβάτης κατά τη διάρκεια ταξιδιού και άφησε το ζήτημα αυτό να αντιμετωπισθεί από τα εθνικά δίκαια των συμβαλλομένων κρατών (Ετσι Giemyla/Schmid, Luft V.G {44 ( αριθ. 18), G.Miller, σελ. 123-126). Το ζήτημα αφήνεται στα ουσιαστικά δίκαια των συμβαλλομένων κρατών και άλλα αποζημιώνουν μόνον τις αμιγώς σωματικές βλάβες για περιουσιακή ζημία, άλλα αποζημιώνουν την ηθική ή περιουσιακή βλάβη από ψυχική ή διανοητική διαταραχή, αλλά μόνον αν συνδυάζεται με σωματική βλάβη και άλλα κράτη αποζημιώνουν χωριστά το κάθε είδος ζημίας, όπως η Γαλλία και το εθνικό μας δίκαιο (Ετσι G.Miller, σελ. 123 και Μ. De Juglart. ο.π, (αριθ. 2667). Επίσης, δε διευκρινίζεται και αφήνεται στα ουσιαστικά εθνικά δίκαια, αν θα αποκαθίσταται μόνον η περιουσιακή ζημία ή και η μη περιουσιακή (ηθική βλάβη). Το ζήτημα της σωματικής ή προσωπικής ηθικής ζημίας είναι ένα σύνθετο θέμα, ανήκει στο πεδίο της νομοθετικής πολιτικής που πρέπει να ρυθμισθεί με κριτήρια και κανόνες. Εφόσον η και η Σύμβαση Μόντρεαλ ηθελημένα δεν τις συμπεριέλαβε, αφήνεται στη νομοθεσία των συμβαλλομένων κρατών vα εφαρμόσουν ό,τι ισχύει στα ουσιαστικά τους δίκαια (βλ. Ράνια Χατζηνικολάου – Αγγελίδου, Αεροπορική Μεταφορά Επιβαιών, εκδ. 2005, σελ. 86 επ.).

Κωνσταντίνα Β. Πουρνάρα

Δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

 

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Το email σας δεν θα δημοσιευτεί