Δικηγορικό Γραφείο Ευγενίας Α. Φωτοπούλου
Βασιλίσσης Σοφίας 6 Αθήνα 106 74
Τηλέφωνο: 210 36 24 769, 211 7 80 80 80
210 30 09 019
Email: info@efotopoulou.gr

Ευθύνη για τα χρέη θανόντος επικαρπωτή

Η επικαρπία πράγματος είναι κατά κανόνα αμεταβίβαστη (ΑΚ 1166: Η επικαρπία, εφόσον δεν ορίστηκε διαφορετικά, είναι αμεταβίβαστη. Η άσκησή της μπορεί να μεταβιβαστεί σε άλλον για χρόνο που δεν υπερβαίνει τη διάρκεια της επικαρπίας, με την επιφύλαξη της διάταξης του άρθρου 1164). Η απαγόρευση ισχύει βέβαια μόνο για τον επικαρπωτή διότι ο ψιλός κύριος μπορεί να αναμεταβιβάσει την επικαρπία που επανενώνεται με την ψιλή κυριότητά του.[1] Με το θάνατο του επικαρπωτή αποσβήνεται και το δικαίωμα της επικαρπίας δυνάμει του άρθρου 1167 ΑΚ «Η επικαρπία, εφόσον δεν ορίστηκε διαφορετικά, αποσβήνεται με το θάνατο του επικαρπωτή. Επικαρπία υπέρ νομικού προσώπου εκλείπει μαζί μ” αυτό». Αμφότερες οι διατάξεις είναι ενδοτικού δικαίου που σημαίνει ότι μπορεί να συμφωνηθεί από τα μέρη η επικαρπία να είναι μεταβιβαστή και κληρονομητή.

Ενόψει του ότι η κληρονομία συνιστά το περιουσιακό σύνολο του αποβιώσαντος, απαλλαγμένο των με το θάνατό αυτού εξαφανιζομένων στοιχείων, όπως είναι και οι από το νόμο προσωποπαγείς σχέσεις, δηλαδή οι στενά συνδεόμενες από διάταξη νόμου προς ορισμένο πρόσωπο δικαιούχου ή υπόχρεου, μεταξύ των οποίων και το δικαίωμα επικαρπίας, το οποίο με το θάνατο του επικαρπωτή, εφόσον δεν ορίστηκε αλλιώς, αποσβήνεται και επιστρέφει στον ψιλό κύριο και δεν είναι αντικείμενο κληρονομικής διαδοχής. Κατ’ άλλη άποψη η επικαρπία αποτελεί στοιχείο της κατά το χρόνο του θανάτου του ψιλού κυρίου καταλειπομένης κληρονομικής περιουσίας.[2] Για παράδειγμα, η απόφαση 1595/2008 ΑΠ (ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ) αναφέρεται στην περίπτωση που ο ψιλός κύριος κληρονομήσει τον επικαρπωτή. Τότε, η επικαρπία συνυπολογίζεται στην κληρονομιαία περιουσία που μεταβιβάζεται.

Στον κληρονόμο μεθίστανται όλες οι περιουσιακές σχέσεις του κληρονομούμενου, οι οποίες συνιστούν κατά κανόνα το αντικείμενο της κληρονομικής διαδοχής. Η την καθολική διαδοχή θεσπίζουσα διάταξη του άρθρου 1710 ΑΚ πρέπει να θεωρηθεί ως απλώς εκφράζουσα τη γενική αρχή της καθολικής διαδοχής στη συνηθέστερη και σημαντικότερη αυτής περίπτωση την αναφερόμενη στις μη προσωποπαγείς περιουσιακές σχέσεις διαδοχής. Εξαίρεση του κανόνα συνιστούν οι προσωποπαγείς περιουσιακές σχέσεις οι οποίες είναι ακληρονόμητες. Προσωποπαγείς είναι εκείνες από τις περιουσιακές σχέσεις, οι οποίες δε μπορούν λόγω του στενού συνδέσμου τους με το πρόσωπο του κληρονομουμένου, να αποχωριστούν απ’ αυτόν και κατ’ ακολουθίαν εξαφανίζονται με αυτόν (π.χ. η επικαρπία, οι περιορισμένες προσωπικές δουλείες)….. Το από τη φύση κληρονομητό ή μη των εννόμων σχέσεων του κληρονομουμένου μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να μεταβάλει χαρακτήρα με τη βούληση των ενδιαφερομένων. Η μετατροπή επιτρέπεται ρητώς στις περιπτώσεις των άρθρων 91, 223, 502, 675, 726, 773, 840, 1167, 1190, 1348 εδ. β’, 1799 κ.ά. ΑΚ. Η μετατροπή δεν προσκρούει στο νόμο όταν η της σχέσης ρυθμιστική διάταξη είναι ενδοτικού δικαίου, δηλαδή όταν δεν προσκρούει σε κανόνες δημόσιας τάξης (3 ΑΚ) καθώς και αν δεν είναι αντίθετη στα χρηστά ήθη. Για το κληρονομητό ή μη των εννόμων σχέσεων του κληρονομουμένου δεν υπάρχει κριτήριο που να ισχύει για όλες τις περιπτώσεις.

Ακληρονόμητες είναι οι σχέσεις που βρίσκονται σε στενό σύνδεσμο με το πρόσωπο του δικαιούχου (επικαρπία, οίκηση, ισόβια πρόσοδος…).[3]

Συνεπώς, οι οφειλές της επικαρπίας που γεννήθηκαν όσο ο επικαρπωτής βρισκόταν στη ζωή δε μεταβιβάζονται στους κληρονόμους του. Μόνο κατ’ εξαίρεση κι εφόσον ορίστηκε διαφορετικά από τον δικαιοπάροχο ή στην περίπτωση που ο ψιλός κύριος κληρονομήσει τον επικαρπωτή, μεταβιβάζεται και η επικαρπία –και οτιδήποτε αυτή συνεπάγεται- στον κληρονόμο. 

Χριστίνα Ρήγα, ασκ. δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

[1] Απόστολος Σ. Γεωργιάδης, Εμπράγματο δίκαιο ΙΙ, Εκδόσις Αντ. Ν. Σάκκουλα Αθήνα 1993, σελ. 74.

[2] Βασίλης Αντ. Βαθρακοκοίλης, ΕΡΝΟΜΑΚ, Τόμος ΣΤ’ Ημιτόμος Α’ Κληρονομικό δίκαιο άρθρα 1710-1870, Αθήνα 2009, σελ. 46.

[3] Βασίλης Αντ. Βαθρακοκοίλης, σελ. 61-63. Ομοίως και κατά Νίκη Ψούνη, Κληρονομικό Δίκαιο Ι Εκδόσεις Σάκκουλα 2004, σελ. 70, 71.

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Το email σας δεν θα δημοσιευτεί