Δικηγορικό Γραφείο Ευγενίας Α. Φωτοπούλου
Βασιλίσσης Σοφίας 6 Αθήνα 106 74
Τηλέφωνο: 210 36 24 769, 211 7 80 80 80
Email: info@efotopoulou.gr

Ευθύνη κοινωνού από τη διοίκηση του κοινού πράγματος

Κατά το άρθρο 788 παρ. 1 ΑΚ, η διοίκηση του κοινού ανήκει σε όλους μαζί τους κοινωνούς. Στις μεταξύ τους σχέσεις ευθύνονται για κάθε πταίσμα (ΑΠ 1147/2003, δημ. ΝΟΜΟΣ). Διοίκηση αποτελεί κάθε πράξη διαχειρίσεως του κοινού πράγματος, η οποία γίνεται για το συμφέρον όλων των κοινωνών, υλική (π.χ. επισκευή, κατασκευή, κατεδάφιση, ανοικοδόμηση) ή νομική (κατάρτιση συμβάσεως, εκμισθώσεως, αγρομισθώσεως, μισθώσεως εργασίας, έργου, εντολής κλπ.) και η οποία είναι απαραίτητη για τη συντήρηση, εκμετάλλευση, χρησιμοποίηση, κάρπωση και αύξηση της αξίας του κοινού πράγματος, (βλ. Αστικός Κώδιξ, Α. Γεωργιάδη- Μ. Σταθόπουλου, Ειδικό Ενοχικό, άρθ. 788 σελ. 161, 162, 2320/2014 ΕΦ ΘΕΣΣΑΛ (ΜΟΝ)). Για τη διοίκηση του κοινού απαιτείται για την άσκησή της σύμπραξη όλων των κοινωνών, υπό την έννοια ότι κάθε κοινωνός έχει δικαίωμα σύμπραξης στη διοίκηση και το δικαίωμα εναντίωσης, που επάγεται ματαίωση της ενέργειας της πράξης διοίκησης, ως και άσκησης αξίωσης κατά των λοιπών κοινωνών για σύμπραξη στη διοίκηση, η οποία αξίωση απορρέει από τις ΑΚ 788 παρ. 1 και 288 και μπορεί να απολήξει στην καταδίκη του κοινωνού σε δήλωση προς τούτο βούλησης (ΚΠολΔ 949) και σε υποχρέωση για αποζημίωση. Ο κοινωνός δεν μπορεί αυτοβούλως, χωρίς τη συναίνεση των λοιπών κοινωνών, να ενεργήσει κάποιο μέτρο ή να επιχειρήσει δικαιοπραξία που αφορά το κοινό πράγμα, γιατί αυτή δεν δημιουργεί καμία υποχρέωση έναντι των λοιπών κοινωνών, που δεν συναίνεσαν, ως άκυρη γι’ αυτούς. Η απόφαση των κοινωνών για τη διοίκηση του κοινού εντάσσεται στην κατηγορία των πολυμερών δικαιοπραξιών και ειδικότερα των συλλογικών πράξεων. Συνεπώς, εφαρμόζονται και για την απόφαση αυτή οι διέπουσες τις συλλογικές πράξεις αρχές, ως προς την κατάρτισή τους και τα ελαττώματα της βούλησης. Περιεχόμενο της ομόφωνης απόφασης των κοινωνών μπορεί να είναι η λήψη οποιουδήποτε μέτρου που συναρτάται με τη διοίκηση του κοινού πράγματος. Μπορεί συνεπώς το περιεχόμενο αυτής της απόφασης να συνθέτει η λήψη μέτρων που αποσκοπούν στη χρησιμοποίηση, την οικονομική εκμετάλλευση, τη βελτίωση του κοινού πράγματος ως και την αύξηση της αξίας ή της παραγωγικότητάς του. Η απόφαση των κοινωνών για τη διοίκηση του κοινού πράγματος δεν υπόκειται σε τύπο, αφού κάτι τέτοιο δεν ορίζεται από την υπόψη ή άλλη διάταξη. Έτσι, μπορεί αν είναι έγγραφη ή και προφορική. Η απόφαση των κοινωνών σχετικά με τη διοίκηση του κοινού πράγματος είναι έγκυρη και δεσμευτική για όλους τους κοινωνούς. Η εν λόγω απόφαση ενέχει εσωτερικές μόνο συνέπειες μεταξύ των κοινωνών. Με τη διάταξη του άρθρου 788 παρ. 1 εδ. β’ ΑΚ καθορίζεται το μέτρο της μεταξύ των κοινωνών ευθύνης, αποκλειστικά όμως στις εσωτερικές αυτών σχέσεις. Κατ’ αυτήν οι κοινωνοί ευθύνονται μεταξύ τους για κάθε πταίσμα. Πρόσθετος λόγος που δικαιολογεί τη ρύθμιση αυτή της ευθύνης των κοινωνών είναι ότι η διοίκηση, στην οποία ενυπάρχει και η διαχείριση του κοινού αντικειμένου, ανήκει σε όλους τους κοινωνούς, οι οποίοι είναι διοικητές και διαχειριστές αυτού, γιατί η διαχείριση απαιτεί αυξημένη ευθύνη. Η ρύθμιση της υπόψη διάταξης συμπορεύεται άλλωστε και με το γενικό κανόνα της ΑΚ 330. Η ευθύνη καλύπτει κάθε πράξη ή παράλειψη που αφορά τη διοίκηση και τη χρήση του κοινού και γενικά κάθε υποχρέωση των κοινωνών που απορρέει από την έννομη σχέση της κοινωνίας (Βας. Βαθρακοκοίλης, ΕρΝομΑκ, άρθρο 788 ΑΚ, σελ. 218-228).

Όπως προαναφέρθηκε, ο κάθε κοινωνός έχει αξίωση κατά των λοιπών κοινωνών για σύμπραξη στη διοίκηση, η οποία αξίωση απορρέει από τις ΑΚ 788 παρ. 1 και 288 και μπορεί να απολήξει και σε υποχρέωση για αποζημίωση. Κατά το 288 ΑΚ ο οφειλέτης έχει υποχρέωση να εκπληρώσει την παροχή όπως απαιτεί η καλή πίστη, αφού ληφθούν υπόψη και τα συναλλακτικά ήθη. Η διάταξη της ΑΚ 288 εφαρμογή έχει σε οποιαδήποτε ενοχή, ανεξάρτητα αν αυτή απορρέει από σύμβαση ή από άλλη δικαιοπραξία ή ευθέως από το νόμο. Η αρχή αυτή της καλόπιστης και σύμφωνης με τα συναλλακτικά ήθη εκπλήρωσης της παροχής εφαρμόζεται για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων των μερών, που απορρέουν από οποιαδήποτε έγκυρη ενοχική σχέση (Βας. Βαθρακοκοίλης, ΕρΝομΑκ, άρθρο 330 ΑΚ, σελ. 30-34). Όπως άλλωστε έχει κριθεί και από τη νομολογία, η ζημία που υπέστη κοινωνός από το πταίσμα των συγκοινωνών του κατά τη διοίκηση κοινού ακινήτου, γεννά υποχρέωση προς αποζημίωση (2320/2014 ΕφΘεσς/κης, 1147/2003 ΑΠ).

Λένα Πολύζου, δικηγόρος,

email: info@efotopoulou.gr

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Το email σας δεν θα δημοσιευτεί