Δικηγορικό Γραφείο Ευγενίας Α. Φωτοπούλου
Βασιλίσσης Σοφίας 6 Αθήνα 106 74
Τηλέφωνο: 210 36 24 769, 211 7 80 80 80
210 30 09 019
Email: info@efotopoulou.gr

Ένσταση συντρέχοντος πταίσματος κατ’ άρθ. 300 ΑΚ

Κατά τη διάταξη του άρθ. 300 ΑΚ, αν εκείνος που ζημιώθηκε συντέλεσε από δικό του πταίσμα στη ζημία ή την έκτασή της, το Δικαστήριο δύναται να μην επιδικάσει αποζημίωση ή να μειώσει το ποσό αυτής (βλ. ΑΠ 537/2002). Το ίδιο  ισχύει και όταν εκείνος που ζημιώθηκε παρέλειψε να αποτρέψει ή να περιορίσει τη ζημία του. Η εν λόγω διάταξη, η οποία βρίσκεται στα βήματα όμοιων διατάξεων άλλων ευρωπαϊκών χωρών, θέτει τη γενική αρχή της επιρροής στην επέλευση της ζημίας, την οποία ασκεί το συντρέχον πταίσμα του ζημιωθέντος, που είτε συντέλεσε στη γέννηση ή την επέκταση της ζημίας είτε επιβάρυνε τη θέση του οφειλέτη στην υποχρέωση και στην έκταση της αποζημίωσης. Η υπόψη διάταξη είναι κοινωνικώς αποδεκτή, καθόσον συντελεί στην ισόποση κατανομή της ζημίας μεταξύ ζημιώσαντος και του υπαίτιου ζημιωθέντος (βλ. Βασ. Βαθρακοκοίλη, ΕΡΝΟΜΑΚ, Ερμηνεία Νομολογία Αστικού Κώδικα, Τόμος Β΄, Γενικό Ενοχικό, σελ. 110 επόμ.).

Ως πταίσμα, κατά τη γενικής εφαρμογής διάταξη του άρθ. 300 ΑΚ, νοείται και η αμέλεια, η οποία υπάρχει όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται να επιδεικνύεται στις συναλλαγές. Χωρίς τέτοια, δε, επιμέλεια συμπεριφέρεται ο ζημιωθείς, όταν παραλείπει να λάβει μέτρα, τα οποία περιέχουν εξ αντικειμένου τη δυνατότητα αποτροπής ή περιορισμού της ζημίας, είναι σε θέση να προβλέψει και τα οποία λαμβάνει, χωρίς να εκτεθεί σε κίνδυνο ο μέσης εντιμότητας και επιμέλειας άνθρωπος της αυτής με τον ζημιωθέντα δραστηριότητας (βλ. ΑΠ 647/2004 – ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ). Απαιτείται, προσθέτως, η πράξη του ζημιωθέντος που συντέλεσε στην πρόκληση της ζημίας να βρίσκεται σε αιτιώδη σύνδεσμο με την πρόκληση ή την έκταση της ζημίας. Τέτοιος σύνδεσμος υφίσταται όταν η άνω πράξη ή παράλειψη του ζημιωθέντος ήταν, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, ικανή και μπορούσε να επιφέρει κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων το επιζήμιο αποτέλεσμα (βλ. ΑΠ 867/2001, Δνη 43, σελ. 764).

Η διάταξη του άρθ. 300 ΑΚ τυγχάνει καθολικής γενικής εφαρμογής για κάθε αποζημίωση εξ οιασδήποτε αιτίας προερχόμενης, με την προϋπόθεση ότι ο ζημιωθείς συντέλεσε με δικό του πταίσμα στη ζημία ή την έκταση αυτής και το Δικαστήριο έχει τη δυνατότητα να μην επιδικάσει αποζημίωση ή να προβεί στη μείωση του ποσού αυτής, τούτο, δε, επαφίεται στην κρίση του Δικαστού. Σύμφωνα με την ίδια διάταξη (άρθ. 300 ΑΚ), υπόκειται στην ένσταση της συνυπαιτιότητας και τυχόν τρίτοι δικαιούχοι, οι οποίοι διατηρούν αξίωση κατά του προσβάλλοντος.

Ο ισχυρισμός του άρθρου 300 ΑΚ συνιστά ένσταση και μάλιστα καταχρηστική, πρέπει να προτείνεται από τον εναγόμενο κατά τη συζήτηση της υπόθεσης στον πρώτο βαθμό και δεν λαμβάνεται υπόψη αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο. Προτείνεται, δε, και όταν η προς αποζημίωση υποχρέωση είναι αντικειμενική (βλ. Βασ. Βαθρακοκοίλη, ΕΡΝΟΜΑΚ, Ερμηνεία Νομολογία Αστικού Κώδικα, Τόμος Β΄, Γενικό Ενοχικό, σελ. 111, Λιτζερόπουλο, ό.π. Μπαλή, ό.π. Ζέπο, ΕνοχΔ 284, Φίλιο, ΕνοχΔ 293, Λιβάνη, Η εφαρμογή του άρθρου 300 κ.λπ., σελ. 52, ΑΠ 103/1989).

Αγγελική Πολυδώρου, δικηγόρος

email: info@efotopoulou.gr

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Το email σας δεν θα δημοσιευτεί