Δικηγορικό Γραφείο Ευγενίας Α. Φωτοπούλου
Βασιλίσσης Σοφίας 6 Αθήνα 106 74
Τηλέφωνο: 210 36 24 769, 211 7 80 80 80
Email: info@efotopoulou.gr

Επώνυμο τέκνου και αλλαγή μέσω της διοικητικής οδού

Επειδή, ο Αστικός Κώδικας ορίζει στο άρθρο 1505 ότι «Οι γονείς υποχρεούνται να έχουν προσδιορίσει το επώνυμο των τέκνων τους με κοινή αμετάκλητη δήλωσή τους. Η δήλωση γίνεται πριν από το γάμο, είτε σε συμβολαιογράφο, είτε στον λειτουργό, ενώπιον του οποίου θα τελεσθεί ο γάμος. … Το οριζόμενο επώνυμο, κοινό για όλα τα τέκνα, μπορεί να είναι είτε το επώνυμο του ενός από τους γονείς είτε συνδυασμός των επωνύμων τους … Αν οι γονείς παραλείψουν να δηλώσουν το επώνυμο των τέκνων τους, σύμφωνα με τους όρους των προηγούμενων παραγράφων, τα τέκνα έχουν για επώνυμο το επώνυμο του πατέρα τους». Περαιτέρω, στο άρθρο μόνο του ν.δ. 2573/1953 (Α΄ 241), όπως συμπληρώθηκε με την παρ. 1 του άρθρου 8 του ν. 2130/1993 (Α΄ 62) και αντικαταστάθηκε στη συνέχεια, με την παρ. 9 του άρθρου 9 του ν. 2307/1995 (Α΄ 113), ορίζεται ότι «1. Η πρόσληψη και η αλλαγή επωνύμου … γίνεται με απόφαση του Νομάρχη. Επίσης, η προσθήκη στοιχείων που λείπουν στις εγγραφές στα μητρώα αρρένων ή στα δημοτολόγια, καθώς και η διόρθωση αυτών, εκτός της ηλικίας, για την οποία προβλέπουν ειδικές διατάξεις, γίνεται, ύστερα από αίτηση των ενδιαφερομένων ή αυτεπάγγελτα, με απόφαση του Νομάρχη. 2. … 3. Με αποφάσεις του Υπουργού Εσωτερικών, που δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, μπορούν να καθορίζονται λεπτομέρειες για τις προϋποθέσεις και τον τρόπο πρόσληψης και αλλαγής επωνύμου …». Στο δε σχετικό με την αλλαγή επωνύμου Κεφάλαιο Γ΄ της – εκδοθείσης κατ’ εξουσιοδότηση της ως άνω διατάξεως – υπ’ αρ. Φ. 42301/12167/28-6-1995 αποφάσεως του Υφυπουργού Εσωτερικών (Β΄ 608), ορίζονται τα εξής: «1. Για την αλλαγή επωνύμου υποβάλλεται στο νομάρχη αίτηση του ενδιαφερομένου ή των γονέων του ή του γονέα που ασκεί τη γονική μέριμνα ή του επιτρόπου, στην οποία πρέπει να ορίζεται λεπτομερώς ο σκοπός για τον οποίο επιδιώκεται η μεταβολή και να δηλώνεται το επώνυμο του οποίου ζητείται η πρόσληψη. Η αίτηση απευθύνεται στο νομάρχη, στην περιφέρεια του οποίου υπάγεται ο δήμος ή η κοινότητα, στο μητρώο αρρένων ή το δημοτολόγιο του οποίου είναι γραμμένος ο ενδιαφερόμενος. … 2. Ο νομάρχης παραγγέλλει, με δαπάνη του ενδιαφερομένου, τη δημοσίευση περίληψης της αίτησης αλλαγής επωνύμου σε μία εφημερίδα από αυτές που εκδίδονται στην πρωτεύουσα ή την περιφέρεια του νόμου, η γειτονικού νομού. Η περίληψη πρέπει να περιέχει … και πρόσκληση σε κάθε αντιτιθέμενο στη ζητουμένη αλλαγή, όπως μέσα σε δεκαπέντε (15) ημέρες από της δημοσιεύσεως, υποβάλει στο Νομάρχη τις αντιρρήσεις του. 3. Μετά την πάροδο της προθεσμίας των δεκαπέντε (15) ημερών, ο νομάρχης εκδίδει αιτιολογημένη απόφαση με την οποία αποδέχεται ή απορρίπτει την αίτηση…». Τέλος, με το άρθρο 94 παρ.6 περ.26 του ν.3852/2010 (Α΄ 87) η αρμοδιότητα σχετικά με την πρόσληψη και αλλαγή επωνύμου μεταβιβάσθηκε στους Δήμους.

Επειδή, όπως έχει κριθεί (ΣτΕ 3935/2007 επταμελούς συνθέσεως), κατά την έννοια των ως άνω διατάξεων, το επώνυμο αποτελεί στοιχείο της προσωπικότητας του ατόμου, η πρόσκτηση ή η αλλαγή του δεν απόκειται στην ιδιωτική βούληση, αλλά ενδιαφέρει τη δημόσια τάξη, ως θέμα συναπτόμενο με την ασφάλεια των συναλλαγών και των εννόμων εν γένει σχέσεων δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου του ατόμου, χωρεί δε κατ’ αρχήν διά της διοικητικής οδού. Το αρμόδιο διοικητικό όργανο, κατά την άσκηση της διακριτικής του εξουσίας, οφείλει σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση να εκτιμά τους λόγους που επικαλείται ο αιτούμενος τη μεταβολή του επωνύμου του και να αποφαίνεται, ενόψει της σοβαρότητας των λόγων αυτών, εάν ενδείκνυται ή όχι η ζητουμένη μεταβολή, αιτιολογώντας ειδικώς, από την άποψη αυτή, την απόφασή του. Ειδικότερα, το κατ’ αρχήν αμετάκλητο της, κατά το προαναφερθέν άρθρο 1505 Α.Κ., κοινής δηλώσεως (η οποία δύναται, πάντως, να ακυρωθεί, κατά τις γενικές περί δικαιοπραξιών διατάξεις, λόγω πλάνης, απάτης ή απειλής, κατά τη διαδικασία της αμφισβητουμένης δικαιοδοσίας – βλ. σχετ. απόφ. ΠολΠρωτΑθ 2882/1989, 1044/1996, ΠολΠρωτΘεσ 21355/2000 κ.ά. -), δεν αποκλείει την μεταβολή του επωνύμου του τέκνου, ακόμη και με την προσθήκη του επωνύμου ενός εκ των γονέων – το οποίο είχε αρχικώς αποκλεισθεί με την εν λόγω δήλωση – κατόπιν αιτήσεως του ιδίου ή, εφόσον είναι ανήλικο, των γονέων του ως ασκούντων την γονική μέριμνα και εκπροσωπούντων αυτό, σύμφωνα με τη διαδικασία και υπό τις προϋποθέσεις της ως άνω διατάξεως του άρθρου μόνου του ν.δ. 2573/1953, όπως ισχύει, εφόσον δηλαδή συντρέχουν σοβαροί επιγενόμενοι λόγοι, οι οποίοι δικαιολογούν, κατά την αιτιολογημένη κρίση του εν λόγω οργάνου, την αιτουμένη μεταβολή. Η ερμηνεία αυτή επιβάλλεται εν όψει της κατοχυρώσεως, με το άρθρο 5 παρ. 1 του Συντάγματος, του δικαιώματος της ελεύθερης αναπτύξεως της προσωπικότητας (πρβλ. ΣΕ 4473/1995, 2906/1999, 2567/2002). Είναι δε διάφορη η περίπτωση της διορθώσεως στοιχείων ληξιαρχικής πράξεως γεννήσεως βάσει τελεσίδικης δικαστικής αποφάσεως, εκδοθείσης κατά την διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας (πρβλ. ΣΕ 508/2005, 5008/1996 κ.ά.), (1794/2016 ΣΤΕ, 2590/2015 ΣΤΕ). 

Λένα Πολύζου, δικηγόρος,

Email: info@efotopoulou.gr

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Το email σας δεν θα δημοσιευτεί