Δικηγορικό Γραφείο Ευγενίας Α. Φωτοπούλου
Βασιλίσσης Σοφίας 6 Αθήνα 106 74
Τηλέφωνο: 210 36 24 769, 211 7 80 80 80
Email: info@efotopoulou.gr

Η αξίωση του αναίτιου συζύγου για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, σε περίπτωση διαζυγίου

Σύμφωνα με το άρθρο 592 παρ. 4 ΚΠολΔ, όπως τούτο αντικαταστάθηκε από το άρθρο 1 άρθρο τέταρτο του Ν. 4335/2015 με έναρξη ισχύος την 1η/1/2016, «Σε περίπτωση διαζυγίου και κατά την ίδια διαδικασία της παραγράφου 1 [ενν. κατά την ειδική διαδικασία των οικογενειακών διαφορών] μπορεί να ενωθεί ή συνεκδικασθεί η απαίτηση του αναίτιου συζύγου για ηθική βλάβη».

Ήδη, μετά την κατάργηση (με το άρθρο 16 του ν. 1329/1983) της διάταξης του άρθρου 1453 ΑΚ, με την οποία ρυθμιζόταν το θέμα της χρηματικής ικανοποίησης που μπορούσε να επιδικασθεί από το δικαστήριο, με την απόφαση για το διαζύγιο, στον αναίτιο σύζυγο για την ηθική βλάβη του από τη βαριά προσβολή στο πρόσωπό του, που επήλθε από το γεγονός το οποίο αποτέλεσε το λόγο διαζυγίου, το αντίστοιχο δικαίωμα ρυθμίζεται πλέον, σύμφωνα με το άρθρο 299 ΑΚ, από τις διατάξεις των άρθρων 57, 59 και 932 ΑΚ, κατά τις οποίες, για τη θεμελίωση του δικαιώματος αυτού, πρέπει τα πραγματικά περιστατικά που συνιστούν υπαίτια παράβαση συζυγικών υποχρεώσεων να είναι πρόσφορα και ικανά, αυτοτελώς κρινόμενα, ανεξάρτητα δηλαδή από τη συζυγική σχέση, να επιφέρουν την προσβολή της προσωπικότητας του άλλου συζύγου ή να συνιστούν αδικοπραξία, χωρίς να αρκεί οποιαδήποτε αντισυζυγική συμπεριφορά και η προκαλούμενη – εξαιτίας του κλονισμού του γάμου που επέφερε αυτή – ψυχική δοκιμασία. Με την έννοια αυτή, δεν επιφέρουν προσβολή της προσωπικότητας οι παραβάσεις των υποχρεώσεων συμπαράστασης, συνοίκησης, στοργής και επίδειξης του επιβαλλόμενου ενδιαφέροντος από τον ένα σύζυγο για τον άλλο ή ακόμα και η παράβαση της υποχρέωσης της συζυγικής πίστης, συνιστούν όμως προσβολή της προσωπικότητας, πράξεις εξύβρισης, σωματικών βλαβών ή απλών βιαιοπραγιών, που προσβάλλουν την τιμή, τη σωματική ακεραιότητα και την αξιοπρέπεια του προσώπου, αφού αυτές γεννούν αξίωση χρηματικής ικανοποίησης, διότι καθ’ αυτές και ανεξάρτητα από τον κλονισμό της έγγαμης σχέσης που οφείλεται σε αυτές, επιφέρουν προσβολή της προσωπικότητας[1].

Όπως χαρακτηριστικά διαλαμβάνεται στην υπ’ αριθμ. 67/2015 απόφαση του Εφετείου Θράκης[2] για τα περιστατικά που είναι ικανά να θεμελιώσουν αξίωση του αναίτιου συζύγου για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, «Υπό την ισχύ των νέων διατάξεων, περί διαζυγίου, οι οποίες καθιερώνουν ένα σύστημα διαζυγίου αντικειμενικό, όπου η υπαιτιότητα δεν έχει πια την σημασία που είχε και το διαζύγιο θεωρείται, ως ένα μέσο προασπίσεως του δικαιώματος κάθε συζύγου για προστασία της προσωπικότητας του και ως τρόπος με τον οποίο παρέχεται η δυνατότητα και στους δύο συζύγους για απόπειρα δημιουργίας μιας άλλης οικογένειας επιτυχημένης, γίνεται γενικώς δεκτό, ότι η παράβαση των συζυγικών υποχρεώσεων δεν αποτελεί αδικοπραξία, με την τεχνική σημασία του όρου και συνεπώς το άρθρο 932 του ΑΚ, που αφορά χρηματική αποκατάσταση ηθικής βλάβης από αδικοπραξία, που γεννά υποχρέωση προς αποζημίωση, δεν μπορεί να εφαρμοστεί, όταν η προσβολή της προσωπικότητας και η συνακόλουθη ηθική βλάβη προκαλείται από παράβαση συζυγικών υποχρεώσεων. Εξάλλου η προσβολή της προσωπικότητας του άλλου συζύγου, που προκαλείται αναπόφευκτα κάθε φορά, που εκδηλώνεται συμπεριφορά μη σύμφωνη με τις υποχρεώσεις της έγγαμης συμβιώσεως δεν πρέπει αδιακρίτως να θεμελιώνει, πέρα από το δικαίωμα για διαζύγιο και αξίωση για χρηματική ικανοποίηση, με βάση τις διατάξεις των άρθρων 57 και 59 του ΑΚ. Ο σύζυγος, που έχει προσβληθεί έχει το δικαίωμα να ζητήσει τη λύση του γάμου, όταν όμως οι συνθήκες, κάτω από τις οποίες έλαβε χώρα το διαζευκτικό παράπτωμα, είναι τέτοιες, που εκφεύγουν των ορίων της συνήθους δοκιμασίας, που συνεπάγεται, για τον αναίτιο σύζυγο η παράβαση από τον άλλο των συζυγικών καθηκόντων, πρέπει να γίνει δεκτό, ότι είναι δυνατή η επιδίκαση χρηματικής ικανοποιήσεως, λόγω ηθικής βλάβης. Για την εν λόγω επιδίκαση, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 59 του ΑΚ, δεν αρκεί οποιαδήποτε προσβολή της προσωπικότητας, αλλά απαιτείται να υπάρχει σοβαρή τοιαύτη, με την έννοια, ότι δημιουργούνται εξαιρετικές συνθήκες τέτοιες, που η ανθρώπινη αντοχή υπερβαίνει τα όρια αντοχής του μέσου κοινωνικού ανθρώπου στη συγκεκριμένη δε περίπτωση να αποδεικνύεται, ότι τα πραγματικά περιστατικά, που συνιστούν παράβαση συζυγικών υποχρεώσεων ήταν πρόσφορα και ικανά να οδηγήσουν και οδήγησαν στη μείωση της υπολήψεως και την παράνομη προσβολή της προσωπικότητας του συζύγου σε βάρος του οποίου έλαβαν χώρα (βλ. ΑΠ 558/2006 ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΑΠ 686/2004 ΕλλΔνη 47.775, ΑΠ 566/2003 ΕλλΔνη 45.1367, ΑΠ 29/1999 ΕλλΔνη 40.590, ΑΠ 1295/1995 ΕλλΔνη 38.801, ΑΠ 1610/1991 ΕλλΔνη 33.1596, Εφθεσ 386/2011 Αρμ 2012.1407, Β. Βαθρακοκοίλη, Οικογεν. Δικ., κάτω από το άρθρο 1439, σελ. 330 επ., Α. Παπαχρήστου: Χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη σε περίπτωση διαζυγίου, ΝοΒ 32.938, Γ. Σταθέα: Το διαζύγιο, σελ. 274, Δεληγιάννη – Κουτσουράδη: Οικογενειακό Δίκαιο έκδ. 1984, σελ. 317, Σπυριδάκη: Οικογενειακό Δίκαιο, έκδ. 1983, σελ. 199,1. Καρακατσάνη σε Γεωργιάδη Σταθόπουλο, άρθρο 57 αρ. 11, άρθρο 58 αρ. 11, άρθρο 59 αρ. 5,1. Σπυριδάκη: Γενικές Αρχές (1985) τεύχος Α1 σελ. 332)».

Άξια λόγου είναι και η πρόσφατη υπ’ αριθμ. 4539/2017 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης[3], η οποία έκρινε ότι δύναται να αποτελέσει έρεισμα επιδίκασης χρηματικής ικανοποίησης περιστατικό (ξυλοδαρμού εν προκειμένω) που έλαβε χώρα μετά την έναρξη της διάστασης των συζύγων, με το σκεπτικό ότι «…Παρά το ότι το περιστατικό αυτό έλαβε χώρα μετά την έναρξη της διάστασης, αποτελεί κλονιστικό του γάμου γεγονός, αφού ο γάμος ήταν ακόμη ενεργός (βλ. Παπαδόπουλου, Αγωγές Οικογενειακού Δικαίου, τόμος Α’, εκδ. 2001, σελ. 441, θεωρία στην οποία εύστοχα παραπέμπει η ενάγουσα στην προσθήκη – αντίκρουση), ενόψει του ότι δεν είχε ακόμη παρέλθει η διετής διάσταση εκ της οποίας τεκμαίρεται αμάχητα ο κλονισμός της έγγαμης σχέσης».

Εμμανουέλα Μανωλιδάκη, δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

[1] Βλ. ενδεικτικά ΜονΠρΘεσσ 4539/2017, ΕφΠειρ 473/2015, ΕφΘεσσ 386/2011, ΕφΠατρ 408/2011, ΑΠ 558/2006, ΕφΑθ 5390/2006, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, με περαιτέρω αναφορές σε παλαιότερη νομολογία.

[2] Βλ. ΕφΘρακ 67/2015, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ.

[3] Βλ. ΜονΠρΘεσσ 4539/2017, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ.

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Το email σας δεν θα δημοσιευτεί