Δικηγορικό Γραφείο Ευγενίας Α. Φωτοπούλου
Βασιλίσσης Σοφίας 6 Αθήνα 106 74
Τηλέφωνο: 210 36 24 769, 211 7 80 80 80
210 30 09 019
Email: info@efotopoulou.gr

ΜονΠρΘεσσ 12588/2018: Η αναπηρία της μητέρας δεν εμποδίζει την άσκηση της γονικής μέριμνας και επιμέλειας

Δυνάμει της υπ’ αριθμ. 12588/2018 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης[1], εκρίθη ότι, παρά τα αντιθέτως υποστηριζόμενα από τον εναγόμενο πατέρα, η ενάγουσα μητέρα, άτομο με ειδικές ανάγκες ως πάσχουσα εκ γενετής από εγκεφαλική παράλυση κάτω άκρων με αναγνωρισμένο ποσοστό αναπηρίας 77% εφ’ όρου ζωής, ασκεί τη γονική μέριμνα – συμπεριλαμβανομένης της επιμέλειας του ανηλίκου τέκνου της – με τον πλέον προσήκοντα και ενδεδειγμένο τρόπο, και ότι ουδόλως παρεμποδίζεται προς τούτο από την αναπηρία της, διότι είναι άνθρωπος με πλήρη συναίσθηση του γονεϊκού της ρόλου και της απορρέουσας από αυτόν ευθύνης, η οποία, σε κάθε περίπτωση συνέχεται προεχόντως με τον ψυχισμό και την προσωπικότητα κάθε γονέα και δευτερευόντως με τη σωματική διάπλαση αυτού, με αποτέλεσμα να μην ευσταθεί ο ισχυρισμός του εναγομένου περί κακής άσκησης της γονικής μέριμνας και επιμέλειας του τέκνου της.Ακολουθούν οι σχετικές σκέψεις της εν θέματι αποφάσεως:

«I. Σύμφωνα με το άρθρο 1515 ΑΚ, όπως ισχύει μετά την τροποποίησή του με το άρθρο 15 Ν.3719/2008 (ΦΕΚ A 241/26.11.2008), «Η γονική μέριμνα του ανήλικου τέκνου που γεννήθηκε και παραμένει χωρίς γάμο των γονέων του, ανήκει στη μητέρα του. Σε περίπτωση αναγνώρισης του, αποκτά γονική μέριμνα και ο πατέρας, που όμως την ασκεί αν υπάρχει συμφωνία των γονέων κατά το άρθρο 1513 ή αν έπαυσε η γονική μέριμνα της μητέρας ή αν αυτή αδυνατεί να την ασκήσει για νομικούς ή πραγματικούς λόγους. Με αίτηση του πατέρα, το δικαστήριο μπορεί και σε κάθε άλλη περίπτωση να αναθέσει και σε αυτόν την άσκηση της γονικής μέριμνας ή μέρους της, εφόσον αυτό επιβάλλεται από το συμφέρον του τέκνου….» Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι η γονική μέριμνα ανηλίκου τέκνου, που γεννήθηκε και παραμένει εκτός γάμου των γονέων του, έχει δε αναγνωρισθεί εκουσίως από τον φυσικό του πατέρα, κατά τους όρους των άρθρων 1475-1476 του ΑΚ, ασκείται αποκλειστικά από τη μητέρα, ενώ στον εξ αναγνωρίσεως πατέρα επιφυλάσσεται ένας ρόλος αναπληρωματικός, αλλά και η δυνατότητα, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, να παραμερίσει δικαστικά το προνόμιο αυτό της μητέρας. Ειδικότερα, ο εξ αναγνωρίσεως πατέρας μπορεί να ασκεί τη γονική μέριμνα: α) αυτοδικαίως, αν έπαυσε η γονική μέριμνα της μητέρας λόγω θανάτου ή κηρύξεώς της σε αφάνεια ή ένεκεν εκπτώσεώς της, κατ’ άρθρο 1510 παρ. 3 του ΑΚ, ή αν αυτή αδυνατεί να την ασκήσει για νομικούς (ανικανότητα ή περιορισμένη ικανότητα της για δικαιοπραξία) ή πραγματικούς λόγους (αποδημία της ή βαριά ασθένειά της), οπότε την αναπληρώνει ο ίδιος στην άσκησή της, β) σε κάθε άλλη περίπτωση με δικαστική απόφαση, η οποία εκδίδεται μετά από αίτηση του ιδίου του πατέρα, εφόσον αυτό επιβάλλεται από το συμφέρον του τέκνου. Η δικαστική δε αυτή απόφαση μπορεί να αναθέτει την άσκηση της γονικής μέριμνας είτε αποκλειστικά στον εξ αναγνωρίσεως πατέρα, είτε από κοινού σε αυτόν και τη μητέρα, είτε να κατανείμει μεταξύ αυτών τις λειτουργίες της (Γεωργιάδη – Σταθόπουλου ΑΚ, άρθρο 1515, αριθ. 6-7).

  1. Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 591 παρ. 1 περ.ζ΄ ΚΠολΔ, όπως τροποποιήθηκε ως άνω με το άρθρο τέταρτο του άρθρου 1 του Ν. 4335/2015 (ΦΕΚ Α` 87/23-7-2015), ο οποίος τέθηκε δε σε ισχύ από τις 1-1-2016 και εφαρμόζεται εν προκειμένω ως εκ του χρόνου κατάθεσης της ένδικης αγωγής στις 17- 7-2017, ήτοι μετά τις 1-1-2016, σύμφωνα με τη μεταβατική διάταξη του Ν. 4335/2015, η ανταγωγή, όπως και η αντέφεση και οι πρόσθετοι λόγοι έφεσης και αναψηλάφησης, ασκείται, με ποινή απαραδέκτου, με δικόγραφο, που κατατίθεται στη γραμματεία του δικαστηρίου, στο οποίο απευθύνονται και επιδίδεται στον αντίδικο τουλάχιστον οκτώ (8) ημέρες πριν από τη συζήτηση, η οποία ορίζεται υποχρεωτικά κατά την ημερομηνία συζήτησης της κύριας υπόθεσης. Αν η ανταγωγή δεν ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα με την κατάθεση χωριστού δικογράφου, παραβιάζεται η αρχή της προδικασίας και ως εκ τούτου η ανταγωγή απορρίπτεται ως απαράδεκτη (βλ. σχετ. ΕφΛαρ 68/2005 Αρμ. 2006. 1074 αναλογικά εφαρμοζόμενη).

Στην προκειμένη περίπτωση, με την κρινόμενη αγωγή, η ενάγουσα εκθέτει ότι από την εκτός γάμου σχέση της με τον εναγόμενο απέκτησε ένα άρρεν τέκνο, το ….., που γεννήθηκε στις 21 Μαρτίου 2013. Ότι δυνάμει της …/2013 πράξης εκούσιας αναγνώρισης τέκνου της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης …., ο εναγόμενος αναγνώρισε το …., ως γνήσιο τέκνο του. Με βάση το ιστορικό αυτό ζητεί αφενός ατομικά να αναγνωριστεί ότι ασκεί, εκ του νόμου, ως μητέρα τέκνου γεννηθέντος εκτός γάμου, αποκλειστικά τη γονική μέριμνα του ανηλίκου τέκνου της, η οποία (γονική μέριμνα) συμπεριλαμβάνει και την αποκλειστική άσκηση της επιμέλειας του προσώπου του ανηλίκου τέκνου της, αφετέρου, ζητεί, ως αποκλειστικά ασκούσα τη γονική μέριμνα του ανηλίκου τέκνου της, …., να υποχρεωθεί ο εναγόμενος, πατέρας του ανηλίκου, να καταβάλλει σε εκείνη, ως νόμιμη αντιπρόσωπο του ανηλίκου τέκνου της, το πρώτη πενθήμερο εκάστου μηνός, ως συμμετοχή του στη μηνιαία διατροφή του ανηλίκου, το ποσό των 215 ευρώ μηνιαία, για χρονικό διάστημα δύο ετών από την επίδοση της αγωγής, με το νόμιμο τόκο από την καθυστέρηση πληρωμής κάθε μηνιαίας δόσης διατροφής, διότι το ανήλικο τέκνο δεν μπορεί να διατρέφει τον εαυτό του από εισοδήματα περιουσίας ή από προϊόν εργασίας, να κηρυχθεί η απόφαση προσωρινά εκτελεστή, ως προς την καταψηφιστική της διάταξη και να καταδικαστεί ο εναγόμενος στα δικαστικά της έξοδα. Με αυτό το περιεχόμενο και αιτήματα, η κρινόμενη αγωγή, στην οποία παραδεκτά σωρεύονται, κατ’ άρθρο 218 ΚΠολΔ σε συνδυασμό με άρθρο 591 παρ. 1 ΚΠολΔ, αναγνωριστική αγωγή άσκησης γονικής μέριμνας και επιμέλειας ανηλίκου τέκνου και αγωγή διατροφής ανηλίκου τέκνου, αρμόδια εισάγεται προς συζήτηση ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου [άρθρα 17 αρ. 1 ΚΠολΔ, όπως το άρθρο αυτό, που είχε τροποποιηθεί με το άρθρο 6 παρ. 5 Ν. 4055/2012, αντικαταστάθηκε εκ νέου με το άρθρο 1 άρθρο πρώτο παρ. 2 Ν. 4335/2015 (ΦΕΚ Α` 87/23-7-2015), τέθηκε δε σε ισχύ από την 1-1-2016 (άρθρο 1 άρθρο ένατο παρ. 4 Ν. 4335/2015), και 22 ΚΠολΔ], κατά την προκειμένη ειδική διαδικασία των διαφορών από την οικογένεια, το γάμο και την ελεύθερη συμβίωση [άρθρο 592 παρ. 1 ΚΠολΔ, όπως το Βιβλίο Τέταρτο του ΚΠολΔ (άρθρα 591 έως 681 Δ) αντικαταστάθηκε από τα νέα άρθρα 591 έως 645 σύμφωνα με το άρθρο 1 άρθρο τέταρτο Ν. 4335/2015, ως εκ του χρόνου κατάθεσης της ένδικης αγωγής στις 17-7-2017, ήτοι μετά τις 1-1-2016, σύμφωνα με τη μεταβατική διάταξη του άρθρου 1 άρθρου ένατου παρ. 2 Ν. 4335/2015], είναι δε νόμιμη, στηριζόμενη στις διατάξεις των άρθρων 1485, 1486, 1489 παρ. 2, 1493, 1496, 1498, 1513, 1514, 1515, 340, 341, 345 ΑΚ, 70, 907, 908, 910 αριθμ. 4 και 176 του ΚΠολΔ. Επομένως, εφόσον έχει καταβληθεί το ανάλογο τέλος δικαστικού ενσήμου με τις υπέρ τρίτων εισφορές (βλ. τα .., .. και .. αγωγόσημα με επικολλημένα κινητά υπέρ ΤΝ) και ο εναγόμενος προκατέβαλε ήδη στην ενάγουσα τα έξοδα της δίκης που ορίσθηκαν, κατ’ άρθρο 173 παρ. 4 ΚΠολΔ, ποσού 300,00 ευρώ (βλ. την από 13-11-2017 απόδειξη, την οποία υπογράφει ο πληρεξούσιος δικηγόρος της ενάγουσας), η αγωγή πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς την ουσιαστική της βασιμότητα. Σημειώνεται ότι δεν επετεύχθη συμφωνία των διαδίκων, κατ’ άρθρο 1515 ΑΚ σε συνδυασμό με άρθρο 1513 ΑΚ και 611 ΚΠολΔ, αναφορικά με την από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας, άλλως την από κοινού άσκηση της επιμέλειας, του ανηλίκου τέκνου των διαδίκων, ……

Ο εναγόμενος, με προφορική δήλωση της πληρεξούσιας δικηγόρου του, που καταχωρίστηκε στα πρακτικά, αλλά και με τις νομότυπα κατατεθείσες προτάσεις του, ζήτησε να ανατεθεί σε αυτόν η αποκλειστική άσκηση της επιμέλειας του ανηλίκου τέκνου, διότι είναι ο καταλληλότερος για την άσκηση της επιμέλειας, άλλως να ανατεθεί σε αμφότερους τους διαδίκους η συνάσκηση της επιμέλειας του ανηλίκου. Το ανωτέρω αίτημα του εναγομένου συνιστά ανταγωγή, η οποία, σύμφωνα με τα προεκτεθέντα στις υπό στοιχείο II νομικές σκέψεις της παρούσας, είναι απορριπτέα, διότι δεν τηρήθηκε η νόμιμη προδικασία με την κατάθεση χωριστού δικογράφου και επίδοση στην ενάγουσα-αντεναγόμενη οχτώ τουλάχιστον ημέρες πριν τη συζήτηση της ανταγωγής και ως εκ τούτου η ασκηθείσα ανταγωγή είναι απορριπτέα, ως απαράδεκτη.

Από τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων των διαδίκων, που εξετάστηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, οι οποίες περιέχονται στα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης και από όλα τα έγγραφα, που νόμιμα προσκομίζουν και επικαλούνται οι διάδικοι, αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Οι διάδικοι συνήψαν ερωτική σχέση το Φεβρουάριο του έτους 2012 και άρχισαν να συμβιώνουν σε μισθωμένη κατοικία από το Νοέμβριο του έτους 2012. Από την ως άνω εκτός γάμου σχέση τους γεννήθηκε, στις 21 Μαρτίου 2013, ένα άρρεν τέκνο, ο …… Ο εναγόμενος, δυνάμει της …/20-3-2013 πράξης εκούσιας αναγνώρισης κυοφορούμενου τέκνου της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης ….. αναγνώρισε, με τη συναίνεση της ενάγουσας, το ….., ως γνήσιο τέκνο του. Οι διάδικοι συμβίωσαν και διέμειναν μαζί με το ανήλικο τέκνο τους μέχρι τις 20 Οκτωβρίου 2016, οπότε η ενάγουσα, λόγω σοβαρών προβλημάτων, που είχαν δημιουργηθεί στη σχέση των διαδίκων, αποχώρησε, μαζί με το ανήλικο τέκνο τους από την κοινή οικία των διαδίκων. Περαιτέρω, από τα ίδια ως άνω αποδεικτικά μέσα αποδείχθηκε ότι η ενάγουσα είναι άτομο με ειδικές ανάγκες, διότι πάσχει, εκ γενετής, από εγκεφαλική παράλυση κάτω άκρων, το δε ποσοστό αναπηρίας της ανέρχεται, εφ’ όρου ζωής, σε ποσοστό 77%. Ωστόσο, η ενάγουσα αυτοεξυπηρετείται πλήρως και δεν χρήζει βοήθειας και συμπαράστασης άλλου προσώπου, όπως ρητά αναφέρεται στην από 27-5-2014 γνωστοποίηση αποτελέσματος πιστοποίησης αναπηρίας της Διεύθυνσης αναπηρίας και ιατρικής της εργασίας του ΙΚΑ- ΕΤΑΜ … Άλλωστε, η ενάγουσα είναι εξαιρετικά δραστήριο άτομο, υπεύθυνο, εργαζόμενο ανελλιπώς, ενώ έχει πολλές διακρίσεις στη κολύμβηση ατόμων με ειδικές ανάγκες (ΑΜΕΑ). Το δε ανήλικο τέκνο των διαδίκων, …., το οποίο διάγει το 5° έτος της ηλικίας του, έχει απόλυτη ανάγκη των μητρικών φροντίδων και περιποιήσεων, της μητρικής στοργής, αγάπης και θαλπωρής. Είναι στενά συνδεδεμένο με τη μητέρα του, η οποία το φροντίζει, το περιβάλλει με αγάπη και στοργή και έχει εξασφαλίσει έναν ήρεμο και ομαλό τρόπο οικογενειακής ζωής για το τέκνο της. Επιπλέον, η ενάγουσα ενδιαφέρεται ενεργά για την ανατροφή και διαπαιδαγώγηση του τέκνου της, με το οποίο έχει αναπτύξει ισχυρούς συναισθηματικούς δεσμούς και μέχρι τη συζήτηση της αγωγής έχει ανταποκριθεί απόλυτα στο λειτουργικό της καθήκον της άσκησης της γονικής μέριμνας και επιμέλειας. Είναι η πλέον κατάλληλη και ικανή για να επιμελείται και να φροντίζει το ανήλικο τέκνο της με τον καλύτερο βιολογικό και παιδαγωγικό τρόπο. Επιπλέον, η θαλπωρή και τρυφερότητα, με την οποία η ενάγουσα περιβάλλει το ανήλικο τέκνο της, σε συνδυασμό με την απόλυτη συνέπεια της ενάγουσας έναντι των απορρεουσών από το γονεϊκό της ρόλο υποχρεώσεων, σε ψυχικό και υλικό επίπεδο, έχουν εμπεδώσει βαθιά συναισθήματα ασφάλειας και εμπιστοσύνης στο ανήλικο τέκνο για το πρόσωπο της μητέρας του. Επομένως, παρά τα αντιθέτως υποστηριζόμενα από τον εναγόμενο, η ενάγουσα ασκεί τη γονική μέριμνα-συμπεριλαμβανομένης της επιμέλειας του ανηλίκου τέκνου της- την οποία έχει εκ του νόμου, ως μητέρα τέκνου γεννηθέντος εκτός γάμου, με τον πλέον προσήκοντα και ενδεδειγμένο τρόπο, παρέχει όλα τα εχέγγυα για τη σωστή ανατροφή και διαπαιδαγώγηση του τέκνου της και ουδόλως συντρέχει περίπτωση κακής άσκησης της γονικής μέριμνας και επιμέλειας του τέκνου. Η δε αναπηρία της ενάγουσας δεν παρεμποδίζει την τελευταία από την άσκηση της γονικής μέριμνας και επιμέλειας με τον κατάλληλο και επαρκή τρόπο, διότι η ενάγουσα είναι άνθρωπος με πλήρη συναίσθηση του γονεϊκού της ρόλου και της απορρέουσας από αυτόν ευθύνης, η οποία, σε κάθε περίπτωση συνέχεται προεχόντως με τον ψυχισμό και την προσωπικότητα κάθε γονέα και δευτερευόντως με τη σωματική διάπλαση του γονέα. Κατά τις ώρες εργασίας της ενάγουσας, το ανήλικο τέκνο επιτηρείται από τη γιαγιά του από τη μητρική γραμμή, η οποία συνεπικουρεί την ενάγουσα στην ανατροφή του τέκνου της ήδη από τη γέννηση του ανηλίκου, με αποτέλεσμα να έχουν αναπτυχθεί ισχυροί συναισθηματικοί δεσμοί μεταξύ του ανηλίκου τέκνου των διαδίκων και της γιαγιάς του από τη μητρική γραμμή.

Με βάση τα ανωτέρω, το Δικαστήριο, με αποκλειστικό γνώμονα το αληθινό συμφέρον του ανηλίκου τέκνου, όπως το καθορίζουν οι βιοτικές και ψυχικές ανάγκες αυτού, κρίνει ότι η ενάγουσα είναι απολύτως ικανή και κατάλληλη να ασκεί αποκλειστικά τη γονική μέριμνα και επιμέλεια του προσώπου του ανηλίκου τέκνου των διαδίκων, …… Εξάλλου, η ενάγουσα έχει έννομο συμφέρον να αιτείται την αναγνώριση της αποκλειστικής άσκησης της γονικής μέριμνας και επιμέλειας του ανηλίκου τέκνου της, την οποία έχει εκ του νόμου, διότι συχνά κατά τη συναλλακτική ζωή, όπως ενδεικτικά την εγγραφή του ανηλίκου σε σχολείο ή τη θέση του ανηλίκου ως συνδικαιούχου σε τραπεζικό λογαριασμό, συναντά προσκόμματα και εμπόδια, καθόσον οι αρμόδιες αρχές, οι οποίες αγνοούν το νομικό καθεστώς αναφορικά με τη γονική μέριμνα και επιμέλεια τέκνου γεννηθέντος εκτός γάμου των γονέων του, ζητούν, καίτοι δεν απαιτείται με βάση διάταξη νόμου, τη συναίνεση και έγκριση του εναγόμενου πατέρα του ανηλίκου. Σημειωτέον, το αίτημα του εναγομένου για διενέργεια ιατρικής πραγματογνωμοσύνης είναι απορριπτέο, διότι από το σύνολο του αποδεικτικού υλικού και ιδίως από τα προσκομιζόμενα δημόσια έγγραφα πιστοποίησης αναπηρίας της ενάγουσας αποδεικνύεται πλήρως η κατάσταση της υγείας της ενάγουσας…».

Εμμανουέλα Μανωλιδάκη, δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

[1]Βλ. ΜονΠρΘεσσ 12588/2018, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ.

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Το email σας δεν θα δημοσιευτεί