Δικηγορικό Γραφείο Ευγενίας Α. Φωτοπούλου
Βασιλίσσης Σοφίας 6 Αθήνα 106 74
Τηλέφωνο: 210 36 24 769, 211 7 80 80 80
210 30 09 019
Email: info@efotopoulou.gr

Όταν ο προσωρινός κληρονόμος, καίτοι καλείται στην κληρονομία ως εκ διαθήκης κληρονόμος, αυτός αποποιείται -εκ πλάνης- για άλλο λόγο επαγωγής, ήτοι για άλλο είδος κληρονομικής διαδοχής (π.χ. προβαίνει σε αποποίηση της επαχθείσης σε αυτόν κληρονομίας ωσάν αυτή να του είχε επαχθεί εξ αδιαθέτου), τότε η αποποίησή του αυτή είναι άκυρη και όχι ακυρώσιμη, τουτέστιν, η πλάνη περί το λόγο της επαγωγής επάγεται την ακυρότητα (και όχι ακυρωσία) της αποποίησης

Σύμφωνα με το άρθρο ΑΚ 1851 εδ. α’: «Η αποδοχή ή η αποποίηση της κληρονομίας είναι άκυρη, αν έγινε (…) από πλάνη ως προς το λόγο της επαγωγής». Το γεγονός, δηλαδή, της αποποίησης της κληρονομίας για άλλο λόγο από εκείνον που πραγματικά αυτή επάγεται, συνεπάγεται την ακυρότητα της γενόμενης αποποίησης.

Ότι ο λόγος της επαγωγής έχει τεράστια σημασία κατά την αποποίηση -ή αποδοχή, ανάλογα- προκύπτει από το συνολικό πλέγμα των διατάξεων του Αστικού Κώδικα, που αφορούν στην αποδοχή και αποποίηση της κληρονομίας (ΑΚ 1846 επ.), όπως είναι, άλλωστε, η διάταξη του προρρηθέντος άρθρου, καθώς και του άρθρου ΑΚ 1852, κατά το οποίο «Εκείνος που αποποιήθηκε την κληρονομία που του έχει επαχθεί από διαθήκη μπορεί να την αποδεχτεί, αν ύστερα του επαχθεί εξ αδιαθέτου». Η τελευταία αυτή διάταξη θα πρέπει -για την ταυτότητα του νομικού λόγου- να γίνει δεκτό ότι ισχύει και για την αντίστροφη περίπτωση, εκείνη δηλαδή της δυνατότητας αποδοχής της εκ διαθήκης επαγωγής, έστω κι αν προηγήθηκε αποποίηση της εξ αδιαθέτου επαγωγής (ίδετε ΕΦΑΘ 5016/1998 Δνη 1998, 1385. Ίδετε επίσης Βασίλη Βαθρακοκοίλη, ΕρΝομΑΚ, τόμος ΣΤ’, Ημίτομος Α’, Κληρονομικό Δίκαιο, 2009, άρθρο 1852, σελ. 611, καθώς και Γ. Μπαλή, Κληρονομικό Δίκαιο, έκδοση Γ, § 166).

Άλλωστε, το κατά πόσο η δήλωση αποποίησης εκτείνεται ή όχι σε όλες ή ορισμένες από τις γνωστές στον κληρονόμο αιτίες επαγωγής της κληρονομίας είναι θέμα ερμηνείας της δήλωσης βούλησης (ίδετε ΕΦΑΘ 12239/1987 Δνη 1990, 564, σύμφωνα με την οποία από τη διάταξη του άρθρου ΑΚ 1852 σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 1710 §§ 1, 2, 1846 και 1847 προκύπτει, ότι «είναι θέμα ερμηνείας κατά πόσον η δήλωση αποποίησης της κληρονομίας εκτείνεται και καταλαμβάνει ή όχι όλες ή ορισμένες από τις γνωστές σ’ αυτόν αιτίες επαγωγής της κληρονομίας». Ίδετε και παραπομπές της ως άνω απόφασης σε σχετική ερμηνευτική διάταξη άρθρου 1949 παράγραφος 2  Γερμ. ΑΚ Parandit, BGB 34η έκδοση, στο άρθρο 1949 παράγραφος 3, καθώς και Bartholomeyczik – Schulner, Erbecht, 10η έκδοση σελίδα 192).

Στο σημείο αυτό πρέπει να τονιστεί ότι η υπόψη διάταξη του άρθρου ΑΚ 1851 εδ. α’ περ. β’ εισάγει εξαίρεση από τον κανόνα που καθιερώνει η ΑΚ 140, ότι δηλαδή η πλάνη που εμφιλοχωρεί κατά την επιχείρηση της δικαιοπραξίας καθιστά αυτή ακυρώσιμη, αφού προβλέπει ότι ειδικά η πλάνη περί το λόγο της επαγωγής επάγεται την ακυρότητα της αποποίησης. Η κρατούσα, μάλιστα, άποψη δεν εξετάζει το ουσιώδες ή μη της πλάνης (Μπαλής, ΚληρΔ § 165 γ, Τούσης, ΚληρΔ § 126 σημ. 2). Πλάνη δε ως προς το λόγο της επαγωγής συντρέχει όταν ο κληρονόμος έχει εσφαλμένη αντίληψη ως προς το γεγονός (διαθήκη, συγγενική ή συζυγική σχέση) με βάση το οποίο καλείται στην κληρονομία του κληρονομουμένου. Ειδικότερα, τούτο συμβαίνει όταν ο κληρονόμος αποποιείται νομίζοντας ότι καλείται ως εξ αδιαθέτου κληρονόμος, ενώ καλείται από διαθήκη ή σε περίπτωση που νομίζει ότι καλείται από διαθήκη, παρότι καλείται και από αναγκαστική διαδοχή (Νίκη Ψούνη, Κληρονομικό Δίκαιο Ι, 2004, σελ. 163). Αυτονόητα ο παραπάνω λόγος ακυρότητας μπορεί να συντρέξει όταν η αποποίηση εσφαλμένα αναφέρεται σε συγκεκριμένο λόγο κληρονομικής διαδοχής, εφόσον βεβαίως η αποποίηση δεν είναι γενική, δεν αναφέρεται, δηλαδή, σε κάθε λόγο επαγωγής, αλλά αφορά μόνο τη συγκεκριμένη επαγωγή (Νίκη Ψούνη, ό.π. σελ. 163), συμπέρασμα η διαπίστωση του οποίου επαφίεται -όπως ως άνω προελέχθη- σε ερμηνεία της σχετικής δήλωσης αποποίησης.

Μπενάκη Βικεντία – Άννα

Δικηγόρος Αθηνών Μ.Δ.Ε.

info@efotopoulou.gr

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Το email σας δεν θα δημοσιευτεί