Δικηγορικό Γραφείο Ευγενίας Α. Φωτοπούλου
Βασιλίσσης Σοφίας 6 Αθήνα 106 74
Τηλέφωνο: 210 36 24 769, 211 7 80 80 80
210 30 09 019
Email: info@efotopoulou.gr

Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας: Πλασματική παράταση ισχύος και Μετενέργεια

Σύμφωνα με το άρθρο 9§2 Ν. 1876/1990 η Συλλογική Σύμβαση Εργασίας (εφεξής ΣΣΕ) λήγει είτε α.με την πάροδο του ορισμένου χρόνου που συμφωνήθηκε (αν συμφωνήθηκε να είναι ορισμένoυ χρόνου), είτε β.με καταγγελία, είτε τέλος γ.με τη ρητή ή σιωπηρή κατάργησή της με νεότερη ΣΣΕ. Οι ΣΣΕ που προβλέπουν διάρκεια ισχύος πέραν του έτους θεωρούνται αόριστης διάρκειας.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 9§4 Ν. 1876/1990, όπως ισχύει μετά την τροποποίησή του με το άρθρο 2§4 εδ. α΄ ΠΥΣ 6/2012, οι κανονιστικοί όροι της ΣΣΕ που έληξε (ή καταγγέλθηκε) εξακολουθούν να ισχύουν exlegeπλασματικώς (ΑΠ 1478/2006 ΔΕΝ 63, 2007, 454) επί ένα τρίμηνο από τη λήξη αυτή (θεσμός πλασματικής παράτασης ισχύος)και εφαρμόζονται αποκλειστικά μόνο σε όσους εργαζομένους είχαν ήδη ενεργές εργασιακές σχέσεις κατά το χρόνο της λήξης ισχύος της ΣΣΕ (βλ. Ιωάννη Ληξουριώτη, Συλλογικές Εργασιακές Σχέσεις, 2η έκδοση 2015, σελ. 301). Η διάταξη αυτή παρατείνει την ισχύ των κανονιστικών όρων επί ένα τρίμηνο μετά τη λήξη της ΣΣΕ για λόγους προστασίας των εργαζομένων και προκειμένου να μην προκύψει κενό ρυθμίσεως μετά τη λήξη της και μέχρι να συναφθεί νέα (βλ. Γεωργίου Λεβέντη, Συλλογικό Εργατικό Δίκαιο, 2η έκδοση, 2007, σελ. 482, και Ιωάννη Κουκιάδη, Εργατικό Δίκαιο, Συλλογικές Εργασιακές Σχέσεις, 2013, σελ. 776). Οι κανονιστικοί όροι μιας ΣΣΕ έχουν το χαρακτήρα κανόνων δημόσιας τάξης, που σημαίνει ότι η ενέργειά τους είναι όχι μόνο άμεση, αλλά και υποχρεωτική / αναγκαστική, κατά παράκαμψη της ελευθερίας των συμβάσεων και της σχετικότητας των ενοχών (ΑΚ 361, 287), και καταλαμβάνει (η κανονιστική ενέργεια) όλες τις εργασιακές σχέσεις που ενέπιπταν στην εν λόγω ΣΣΕ πριν την λήξη της. Οι κανονιστικοί αυτοί όροι λόγω του ότι αποτελούν μονομερώς αναγκαστικούς κανόνες δικαίου (με την υποχρεωτικότητα να τίθεται υπέρ της αρχής της εύνοιας προς το μισθωτό, βλ. 7§2 Ν. 1876/1990), συνιστούν μέρος της κοινωνικής νομοθεσίας, η οποία συγκροτεί την κοινωνική δημόσια τάξη, έχουσα ως αποστολή την αναπλήρωση του ελλείμματος ισότητας προς ουσιαστική άσκηση της συμβατικής ελευθερίας (έτσι ο Ιωάννης Κουκιάδης, ό.π. σελ. 588).

Ακολούθως, σύμφωνα με το άρθρο 2§4 Π.Υ.Σ. 6/2012(ΦΕΚ Α” 38/28.02.2012), μετά την πάροδο του τριμήνουοι υφιστάμενοι όροι εργασίας εξακολουθούν να ισχύουν μέχρις ότου λυθεί ή τροποποιηθεί η ατομική σχέση εργασίας (θεσμός μετενέργειας). Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τη νέα ρύθμιση, εφόσον δεν συναφθεί νέα ΣΣΕ, εξακολουθούν να ισχύουν -και χωρίς τη σύμφωνη γνώμη των μισθωτών- μόνο οι κανονιστικοί εκείνοι όροι που αφορούν α) το βασικό μισθό ή ημερομίσθιο, και β) τα επιδόματα ωρίμανσης, τέκνων, σπουδών και επικίνδυνης εργασίας. Κάθε άλλος όρος που προβλέπει άλλα επιδόματα ή αναφέρεται σε θεσμικά θέματα παύει να ισχύει με μονομερή βούληση του εργοδότη, ενώ αν υπάρξει συμφωνία τότε καθίσταται συμβατικός όρος (βλ. Ιωάννη Κουκιάδη, ό.π. σελ. 778). Η ενέργεια αυτή που αναπτύσσουν οι ανωτέρω κανονιστικοί όροι μετά την πάροδο του τριμήνου, δεν είναι αναγκαστική, αλλά συμβατική ενέργεια ενδοτικού κανόνος δικαίου (βλ. Γεωργίου Λεβέντη, ό.π., σελ. 483 και Ιωάννη Κουκιάδη, ό.π. σελ. 587). Με άλλα λόγια, κατά το στάδιο της μετενέργειας οι ως άνω κανονιστικοί όροι της ΣΣΕ, έχουν μεν αποβάλλει την αναγκαστική τους ισχύ, πλην όμως εξακολουθούν να επηρεάζουν τις ατομικές συμβάσεις εργασίας, ως ενδοτικού πλέον δικαίου ενοχικοί όροι, ενώ οι λοιποί όροι χάνουν κάθε δεσμευτική ισχύ. Με τον τρόπο αυτό υιοθετείται μερικώς η αρχή των κεκτημένων δικαιωμάτων (βλ. Ιωάννη Κουκιάδη, ό.π. σελ. 779). Κατά συνέπεια, στο στάδιο της μετενέργειας επιτρέπεται η τροποποίηση των όρων της ΣΣΕ με οποιονδήποτε τρόπο τόσο υπέρ όσο και κατά των εργαζομένων. Σκοπός της μετενέργειας είναι να μην παραμένουν οι μισθωτοί άνευ προστασίας μετά τη λήξη της ΣΣΕ, μέχρις ότου προκύψει μία νέα συλλογική ή ατομική ρύθμιση των όρων εργασίας. Η μετενέργεια δε αυτή καταλαμβάνει όχι μόνο τα πριν από τη λήξη της ΣΣΕ μέλη των συμβαλλόμενων συνδικαλιστικών οργανώσεων, αλλά και όσους έγιναν μέλη μετά τη λήξη της ΣΣΕ.

Βικεντία – Άννα Μπενάκη

Δικηγόρος Αθηνών, LL.M.

info@efotopoulou.gr

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Το email σας δεν θα δημοσιευτεί