Δικηγορικό Γραφείο Ευγενίας Α. Φωτοπούλου
Βασιλίσσης Σοφίας 6 Αθήνα 106 74
Τηλέφωνο: 210 36 24 769, 211 7 80 80 80
Email: info@efotopoulou.gr

Σπουδαίος λόγος για άρνηση επίδειξης εγγράφου (450 παρ. 2 ΚΠολΔ)

Κατά τα διαλαμβανόμενα στο άρθρο 450 παρ. 2 ΚΠολΔ «Κάθε διάδικος ή τρίτος έχει υποχρέωση να επιδείξει τα έγγραφα που κατέχει και που μπορούν να χρησιμεύσουν για απόδειξη, εκτός αν συντρέχει σπουδαίος λόγος που δικαιολογεί τη μη επίδειξή τους. Σπουδαίος λόγος συντρέχει ιδίως στις περιπτώσεις που επιτρέπεται να αρνηθεί κανείς να μαρτυρήσει». Έτσι, η γενική υποχρέωση των διαδίκων ή των τρίτων να επιδείξουν τα έγγραφα που κατέχουν και που δύνανται να χρησιμεύσουν για απόδειξη, τελεί υπό την επιφύλαξη της μη συνδρομής σπουδαίου λόγου που θα δικαιολογούσε τη μη επίδειξή τους[1]. Η υποχρέωση επιδείξεως των δημόσιων αρχών ή δημοσίων οργάνων ή άλλων νομικών προσώπων δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου αδρανεί (452 παρ. 3 ΚΠολΔ), εάν πρόκειται για έγγραφα αναγόμενα σε απόρρητα του κράτους σχετικά με την ασφάλεια και τις διεθνείς του σχέσεις[2].

Το άρθρο 450 παρ. 2 εδ. β΄ ΚΠολΔ ορίζει ενδεικτικώς, ως εκ της χρήσης της λέξης «ιδίως», ότι σπουδαίος λόγος συντρέχει στις περιπτώσεις που είναι επιτρεπτή η άρνηση μαρτυρίας, ήτοι στις περιπτώσεις των άρθρων 401 και 402 ΚΠολΔ. Ενόψει της ενδεικτικής αναφοράς του νόμου, το δικαστήριο κρίνει την ύπαρξη ή όχι σπουδαίου λόγου άρνησης επιδείξεως του εγγράφου, in concreto, δηλαδή με βάση τις εκάστοτε συνθήκες της συγκεκριμένης περίπτωσης. Έτσι, νόμιμο λόγο αρνήσεως επιδείξεως συνιστούν ο κίνδυνος ποινικής ευθύνης ή προσβολής της τιμής του κατόχου του εγγράφου ή στενών συγγενών του ή πρόκλησης βλάβης (υλικής ή ηθικής) ή η ύπαρξη επαγγελματικού ή καλλιτεχνικού απορρήτου[3]. Τέτοιος σπουδαίος λόγος θεωρείται ότι συντρέχει λ.χ. όταν τα πρακτικά του διοικητικού συμβουλίου μίας εταιρείας, των οποίων ζητείται η επίδειξη, περιέχουν τις συζητήσεις για τη σκοπιμότητα της καταρτίσεως ή όχι μίας σύμβασης με τρίτους[4]. Γίνεται δεκτό ότι το αίτημα επίδειξης φορολογικών δηλώσεων ή εκκαθαριστικών σημειωμάτων είναι μη νόμιμο, διότι το φορολογικό απόρρητο, αν δε συντρέχει προβλεπόμενος στο νόμο λόγος υπέρβασής του (π.χ. άρθρο 1445 ΑΚ), συνιστά νόμιμο λόγο άρνησης επίδειξής τους και κάμπτει το έννομο συμφέρον για την επίδειξή τους[5]. Προσέτι, συνιστά λόγο αρνήσεως η διαφύλαξη του απορρήτου πληροφοριών σχετικών με τραπεζικά δάνεια ή πιστώσεις[6], του τραπεζικού απορρήτου εν γένει[7], εμπιστευτικών εισηγήσεων ή προτάσεων περί της σκοπιμότητας ενεργειών που γίνονται από υπαλλήλους νομικού προσώπου προς όργανά του[8], ή του φορολογικού απορρήτου κατά τα ανωτέρω, και μάλιστα ανεξαρτήτως εάν το αίτημα επιδείξεως απευθύνεται κατά της φορολογικής αρχής ή του αντιδίκου φορολογουμένου[9].

Τέλος, σημειούται ότι το δικαστήριο της ουσίας κρίνει ανέλεγκτα, εάν συντρέχει σπουδαίος λόγος για τη μη επίδειξη του εγγράφου[10].

Εμμανουέλα Μανωλιδάκη, δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

[1] Βλ. Χ. Απαλαγάκη, Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας, Ερμηνεία κατ’ άρθρο, Άρθρα 1-590, Νομική Βιβλιοθήκη, 4η έκδοση, 2016, σελ. 1136 επ. (υπό άρθρο 450), Β. Α. Βαθρακοκοίλη, Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας, Ερμηνευτική – Νομολογιακή Ανάλυση (κατ’ άρθρο), Τόμος Β΄, Άρθρα 221-477, Αθήνα 1994, σελ. 941 επ. (υπό άρθρο 450).

[2] Βλ. ΠολΠρΛαμ 732/1975, ΕΕΝ 43, σελ. 52.

[3] Βλ. Κρουσταλάκη, Η αξίωση προς επίδειξη εγγράφων μετά τον ΚΠολΔ, Δ 1, σελ. 647, ΕφΑθ 11203/1986, ΕλλΔνη 1988, σελ. 141, ΕφΑθ 1483/1976, ΝοΒ 24, σελ. 444.

[4] Βλ. MΠΑ 14918/1970, ΝοΒ 19, σελ. 491.

[5] Βλ. ΜΠΑ 5271/2014, ΕφΛαμ 8/2013, ΕφΘεσσ 272/2010, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΕφΑθ 7277/2003, Δνη 2004, σελ. 1447, ΑΠ 567/1995, ΕΕΝ 1996, σελ. 497, ΠΠΑ 10131/1991, ΝοΒ 1993, σελ. 532.

[6] Βλ. ΕφΑθ 1483/1976, ΝοΒ 1976, σελ. 444.

[7] Βλ. ΕφΘεσσ 1013/2011, ΕΠολΔ 2012, σελ. 395, ΜονΠρΡοδ 230/2007, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ. Κατά την ΜονΠρΠειρ 2486/2012, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, «Σπουδαίο λόγο μη επίδειξης εγγράφων, σύμφωνα με τα ανωτέρω, αποτελεί και η άρνηση τράπεζας να δώσει πληροφορίες που σχετίζονται με το ως άνω περιγραφέν τραπεζικό απόρρητο σχετικά με συναλλαγές πελατών της, ήτοι πληροφορίες για δάνεια, πιστώσεις και για την εν γένει κίνηση του λογαριασμού των πελατών της (βλ. Β. Βαθρακοκοίλη, ΚΠολΔ, τ. Β`, σελ. 942), όπως και η άρνηση της Τράπεζας της Ελλάδος να κοινοποιήσει τα πορίσματα ελέγχου των εποπτικών οργάνων αυτής. Έτσι, σε περίπτωση ύπαρξης τραπεζικού και επαγγελματικού απορρήτου και επίκλησης αυτού από την τράπεζα, η ύπαρξη εννόμου συμφέροντος του ενάγοντος προς επίδειξη τον αιτουμένων εγγράφων κάμπτεται, καθώς υπάρχει νόμιμος λόγος άρνησης επίδειξης αυτών (βλ. ΕφΑθ 7277/2003 ΕλλΔνη 2004,1447, ΜΠρΡοδ 230/2007 ΕΤρΑξΧρΔ 2008,85, Κεραμέας/Κονδύλης/Νίκας, ΕρμΚΠολΔ στο άρθρο 450 αρ. 4, 5)».

[8] Βλ. ΜΠΑ 14918/1970, NoB 19, σελ. 491.

[9] Βλ. ΕφΛαμ 8/2013, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΕφΛαρ 19/2012, Δικογραφία 2012, σελ. 445, ΑΠ 567/1995, ΕΕΝ 1996, σελ. 497.

[10] Βλ. ΑΠ 781/1974, ΝοΒ 1975, σελ. 328.

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Το email σας δεν θα δημοσιευτεί