Δικηγορικό Γραφείο Ευγενίας Α. Φωτοπούλου
Βασιλίσσης Σοφίας 6 Αθήνα 106 74
Τηλέφωνο: 210 36 24 769, 211 7 80 80 80
210 30 09 019
Email: info@efotopoulou.gr

Θέματα απορρήτου της προφορικής συνομιλίας – Παραβίαση του απορρήτου μέσω μαγνητοφώνησης – Χρήση ως αποδεικτικό μέσο στο δικαστήριο

Σύμφωνα με το άρθρο 370Α παρ. 2 του ΠΚ, «όποιος αθέμιτα παρακολουθεί με ειδικά τεχνικά μέσα ή αποτυπώνει σε υλικό φορέα προφορική συνομιλία μεταξύ τρίτων ή αποτυπώνει σε υλικό φορέα μη δημόσια πράξη άλλου, τιμωρείται με κάθειρξη μέχρι δέκα ετών. Με την ίδια ποινή τιμωρείται η πράξη του προηγούμενη εδαφίου και όταν ο δράστης αποτυπώσει σε υλικό φορέα το περιεχόμενο της συνομιλίας του με άλλον χωρίς την ρητή συναίνεση του τελευταίου».

Προστατευόμενο έννομο αγαθό του άρθρου 370Α του ΠΚ είναι το απόρρητο της επικοινωνίας, ενώ υποστηρίζεται και η άποψη ότι προστατευόμενο έννομο αγαθό είναι η ιδιωτική ζωή – ιδιωτικότητα. Μολονότι όμως το απόρρητο της επικοινωνίας σχετίζεται εν μέρει με την κατοχύρωση του απαραβίαστου της ιδιωτικής ζωής του ατόμου, τα δύο αυτά μεγέθη (απόρρητο επικοινωνίας και ιδιωτικότητα) διατηρούν ως έννομα αγαθά την αυτοτέλειά τους.

Η αντικειμενική υπόσταση του εγκλήματος της παραβίασης του απορρήτου της τηλεφωνικής συνομιλίας (άρθρο 370Α παρ. 2 ΠΚ) περιλαμβάνει τρεις τρόπους τέλεσης: α) παρακολουθεί με ειδικά τεχνικά μέσα προφορική συνομιλία μεταξύ τρίτων, β) αποτυπώνει σε υλικό φορέα προφορική συνομιλία μεταξύ τρίτων και γ) αποτυπώνει σε υλικό φορέα μη δημόσια πράξη άλλου.

Η παρακολούθηση πρέπει να γίνεται με ειδικά τεχνικά μέσα και δεν αρκεί ο ωτακουστής με φυσικό τρόπο. Ως τέτοια νοούνται εκείνα τα μέσα με αποκλειστικό προορισμό την παρακολούθηση ή την υποκλοπή συνομιλιών (βλ. μικροπομπός – κοριός ή κάθε άλλη ειδική συσκευή παρακολούθησης πομπού ή η τοποθέτηση συνδεσμολογίας αποτελούμενη από καλώδια, συνδεδεμένα με μαγνητόφωνο, που κατέληγαν σε πυκνωτικό μικρόφωνο, καλυμμένο με αντιανεμική μεμβράνη κ.α.).

Μη δημόσια πράξη άλλου θεωρείται εκείνη που δεν μπορεί (ή δεν προορίζεται κατά τη βούλησή του) να γίνει αντιληπτή από αόριστο αριθμό προσώπων. Προς την ίδια κατεύθυνση, μη δημόσια πράξη νοείται αυτή που διεξάγεται όταν ο ομιλών ή ο πράττων λαμβάνει όλα εκείνα τα αναγκαία μέτρα, τα οποία αντικειμενικώς κρινόμενα είναι αναγκαία, αλλά και επαρκή προκειμένου να αποκλειστεί η ενεργητική ή παθητική πρόσβαση τρίτου προς τον λόγο ή την πράξη.

Γίνεται δεκτό ότι η άρση του άδικου χαρακτήρα της ως άνω πράξης χωρεί στο πλαίσιο των διατάξεων των άρθρων 21-25 πκ, εφόσον συντρέχουν οι επιμέρους προϋποθέσεις τους (άμυνα, κατάσταση ανάγκης κ.α.).

Ειδικά έχει κριθεί ότι η υποκλοπή με μοναδικό σκοπό την συλλογή αποδεικτικού υλικού («αποδεικτική κατάσταση ανάγκης») δεν εμπίπτει στο άρθρο 25 του ΠΚ και συνακόλουθα δεν οδηγεί σε άρση του άδικου χαρακτήρα της πράξης (βλ. Δαλακούρας, Μανωλεδάκης, Χαραλαμπάκης, βλ. όμως Πορισματική Έκθεση της 16.12.2009, σύμφωνα με την οποία δεν εντάσσεται στο άρθρο 370Α παρ. 2 εδαφ. β’ ΠΚ η εκ μέρους του θύματος αξιόποινης πράξης μαγνητοφώνηση της συνομιλίας του δράστη, με σκοπό τη χρησιμοποίηση του σχετικού υλικού επί δικαστηρίου για απόδειξη εγκλήματος με το επιχείρημα ότι αντίθετη ερμηνεία θα οδηγούσε σε άτοπο, αφού θα έδιδε στο νομοθέτη τη βούληση να καταστήσει αξιόποινη την προσπάθεια του θύματος να υπερασπιστεί την προσωπικότητά του από άδικες και απρόκλητες επιθέσεις. Με βάση το σκεπτικό αυτό δεν τελεί αξιόποινη πράξη ο δικηγόρος που συμβουλεύει τον πελάτη του να προμηθευτεί ένα μαγνητόφωνο και να καταγράψει ενδεχόμενες ύβρεις και απειλές εις βάρος του, αφού ούτε ο τελευταίος τελεί την πράξη του άρθρου 370Α παρ. 2 ΠΚ).

Γίνεται επίσης αποδεκτό το επιτρεπτό της αξιοποίησης υποκλαπείσας συνομιλίας, όταν είναι το μοναδικό μέσο προς απόδειξη της αθωότητας του κατηγορουμένου και μετά την κατάργηση της παρ. 4 του άρθρου 370Α του ΠΚ. Στο ίδιο πνεύμα κάμπτεται ο κανόνας της μη χρήσεως παράνομων αποδεικτικών μέσων, όταν τα έννομα αγαθά της ζωής, της τιμής και της ελευθερίας τίθενται σε διακινδύνευση σε περίπτωση μη απόδειξης της αθωότητας του κατηγορουμένου (Αριστοτέλης Χαραλαμπάκης, Ποινικός Κώδικας, Ερμηνεία κατ’ άρθρο, Τ. ΙΙ, άρθρο 370Α, σελ. 1697 επ.).

Επίσης, το άδικο της υποκλοπής αίρεται όταν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του Ν. 2225/1994, που καθιστούν δυνατή την άρση του απορρήτου: α) για λόγους εθνικής ασφάλειας και β) για διακρίβωση σοβαρών εγκλημάτων, με τις εγγυήσεις της δικαστικής αρχής. Το άδικο αίρεται και επί νομικής πλάνης, δηλ. όταν ο χρησιμοποιών μαγνητοσκοπήσεις πίστευε ότι δεν είχαν ληφθεί κατά τρόπο αθέμιτο.

Μαρία Τζαβέλα

Δικηγόρος, LL.M.

E-mail: info@efotopoulou.gr

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Το email σας δεν θα δημοσιευτεί