Δικηγορικό Γραφείο Ευγενίας Α. Φωτοπούλου
Βασιλίσσης Σοφίας 6 Αθήνα 106 74
Τηλέφωνο: 210 36 24 769, 211 7 80 80 80
210 30 09 019
Email: info@efotopoulou.gr

Τρίτα πρόσωπα ως δικαιούχοι ηθικής βλάβης

Κατά τη διάταξη του, άρθρου 932 του Α.Κ., «σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη κατά την κρίση του χρηματική ικανοποίηση, λόγω  ηθικής βλάβης.

Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας, της τιμής ή της  αγνείας του ή στερήθηκε την ελευθερία του…». Από την άνω διάταξη προκύπτει  ότι σε περίπτωση προσβολής της υγείας προσώπου, φορέας της σχετικής αξιώσεως  για χρηματική ικανοποίηση είναι ο υποστάς άμεσα την ηθική βλάβη παθών, κατά  του οποίου στρέφεται η αδικοπραξία (ΑΠ 648/2002 ΕλλΔκ 2002.1616). Τέτοιο  πρόσωπο είναι ο φορέας του εννόμου αγαθού που προσβλήθηκε (λ.χ. ο ιδιοκτήτης  του βλαβέντος αυτοκινήτου, αυτός που τραυματίσθηκε συνεπεία αυτοκινητικού  ατυχήματος) ή άλλο πρόσωπο που είναι φορέας ενοχικού δικαιώματος που  προστατεύεται αδικοπρακτικά κατά την Α.Κ 914 (π,χ, μισθωτής, χρησάμενος)  (βλ. Κρητικό, Η Αποζημίωση από Τροχαία Αυτοκινητιστικά Ατυχήματα, εκδ. 1998, σελ. 330, αριθ. 945, ΕφΔωδ 212/2004 Δημ. ΝΟΜΟΣ). Εξαιρετικά σε περίπτωση θανατώσεως προσώπου δικαιούχοι είναι τα πρόσωπα που ανήκουν στην οικογένεια του θύματος.

Τρίτα πρόσωπα δεν δικαιούνται κατά το νόμο χρηματική ικανοποίηση έστω και εάν αυτά λόγω στενού συγγενικού ή άλλου στενού συνδέσμου δοκιμάζουν ψυχική στεναχώρια.

Η άκαμπτη εφαρμογή αυτής της αρχής όμως μπορεί να οδηγήσει σε σκληρότητες. Για τον λόγο αυτό, στις περιπτώσεις σοβαρών σωματικών κακώσεων του προσώπου που έχουν ως αποτέλεσμα την απώλεια σημαντικών λειτουργιών του σώματος συνεπεία των οποίων το πρόσωπο θεωρείται «φυτό» σε βαθμό που λίγο απέχει από τον ουσιαστικό θάνατο, αναγνωρίζεται και στους τρίτους (οικείους) αξίωση για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Τέτοιες γνωστές περιπτώσεις είναι ο σοβαρός τραυματισμός παιδιού, συνεπεία του οποίου περιέρχεται σε κατάσταση ασυνειδησίας και η περίπτωση ανικανότητας του προσώπου (του συζύγου) προς συνουσία ή τεκνοποιία. Στις περιπτώσεις αυτές αναγνωρίζεται αξίωση για χρηματική ικανοποίηση ηθικής βλάβης στους γονείς του τέκνου και στη σύζυγο του τραυματισθέντος (αλλά και στον ίδιο τον καταστάντα ανίκανο).

Εδώ είναι διαφορετική η περίπτωση που ο σοβαρός τραυματισμός του ανηλίκου παιδιού γίνεται μπροστά στα μάτια της μητέρας του, που παθαίνει νευρικό κλονισμό και αναγκάζεται να νοσηλευτεί σε νευρολογική κλινική. Αυτός θεωρείται ως σωματική κάκωση της ίδιας της μητέρας, δηλαδή και σε βάρος της τελείται αδικοπραξία. Συνεπώς και αυτή αμέσως υφίσταται ηθική βλάβη και δικαιούται κατ” αρχήν χρηματική ικανοποίηση (βλ. σχετ. Αθ, Κρητικό, Αποζημίωση  από τροχαία αυτοκινητικά ατυχήματα, Έκδοση 1998, σ. 332).

Γενικώς όμως κατά την κρατούσα νομολογία και θεωρία, τρίτα πρόσωπα δεν δικαιούνται κατά το νόμο χρηματικής ικανοποιήσεως, έστω και αν αυτά ενεπλάκησαν στο ατύχημα, πλην όμως δεν υπέστησαν σωματικές κακώσεις, εκτός και αν οι συνθήκες του ατυχήματος ήσαν τέτοιες ώστε υπέστησαν σωματική κάκωση, έστω  και με την μορφή του ψυχολογικού schok, οπότε στην περίπτωση αυτή οι ίδιοι θεωρούνται ως παθόντες από την αδικοπραξία και δικαιούνται χρηματικής  ικανοποιήσεως λόγω ηθικής τους βλάβης, (βλ. σχετ. Αθ. Κρητικό, ό.π., σελ. 330 επ. και υπ” αριθμ. 5665/2009 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιά, Α” ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ, ΕΠΙΔΙΚΙΑ 2010/48).

Πρόκειται, στις περιπτώσεις αυτές, για τις λεγόμενες ζημίες από σοκ («Shockschaden»), στις οποίες είναι δυνατόν να αναγνωριστεί δικαίωμα χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης και από κάθε άλλη προσβολή της προσωπικότητας τρίτου με την οποία θίγεται το συναίσθημα στοργής άλλου, αν η πράξη είναι παράνομη και έναντι των τρίτων και αν ο αιτιώδης σύνδεσμος καλύπτει και αυτά τα συναισθηματικά αποτελέσματα. Σε τέτοιας φύσεως περιπτώσεις βαρειών προσβολών τρίτου προσώπου, κατά την ορθότερη άποψη, κρίνεται ότι πρέπει να τύχει εφαρμογής με αναλογία η Α.Κ. 932 εδαφ. 3 (βλ. Στυλ. Πατεράκη, «Η χρηματική Ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης», Β” έκδοση, 2011, σελ.92).

Μαρία Τζαβέλα

Δικηγόρος

E-mail: info@efotopoulou.gr

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Το email σας δεν θα δημοσιευτεί