Δικηγορικό Γραφείο Ευγενίας Α. Φωτοπούλου
Βασιλίσσης Σοφίας 6 Αθήνα 106 74
Τηλέφωνο: 210 36 24 769, 211 7 80 80 80
210 30 09 019
Email: info@efotopoulou.gr

Το άρθρο 5 του ν. 1178/1981 εφαρμόζεται αναλόγως κατά την ορθότερη άποψη της νομολογίας και επί προσβολών της προσωπικότητας, οι οποίες συντελούνται στο διαδίκτυο, μέσω ηλεκτρονικών ιστοσελίδων ή άλλων ιστοτόπων (blogs) που λειτουργούν ως διεθνές μέσο διακίνησης πληροφοριών (βλ. ΠολΠρωτΑθ 3485/2020, δημ. ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ) 

Σύμφωνα με το άρθρο μόνον παρ. 1 του Ν. 1178/1981 «περί αστικής ευθύνης του τύπου», ο ιδιοκτήτης παντός εντύπου υποχρεούται σε πλήρη αποζημίωση για την παράνομη περιουσιακή ζημία καθώς και σε χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη που προξενήθηκαν υπαίτια με δημοσίευμα το οποίο θίγει την τιμή και την υπόληψη κάθε ατόμου, έστω και αν η κατά το άρθρο 914 ΑΚ υπαιτιότητα, η κατά το άρθρο 919 πρόθεση και η κατά το άρθρο 920 ΑΚ γνώση ή υπαίτια άγνοια συντρέχει στο πρόσωπο του συντάκτη του δημοσιεύματος ή αν αυτός είναι άγνωστος στον εκδότη ή το διευθυντή σύνταξης του εντύπου.

Εξάλλου, κατά την παρ. 5 του ίδιου ως άνω άρθρου (όπως αυτή αντικαταστάθηκε με το άρθρο 37 παρ. 2 του Ν. 4356/2015 και ισχύει από την 24-12-2015, βλ. αρθρ. 69 του ίδιου νόμου) «ο αδικηθείς, πριν ασκήσει αγωγή για την προσβολή που υπέστη, υποχρεούται να καλέσει με έγγραφη εξώδικη πρόσκλησή του τον ιδιοκτήτη του εντύπου ή όταν αυτός είναι άγνωστος τον εκδότη ή το διευθυντή σύνταξής του, να αποκαταστήσει την προσβολή με την καταχώριση σε αυτό κειμένου που του υποδεικνύει. Στο κείμενο αυτό, προσδιορίζονται και οι λέξεις ή φράσεις που θεωρήθηκαν προσβλητικές και πρέπει να ανακληθούν και οι λόγοι για τους οποίους η συγκεκριμένη αναφορά υπήρξε προσβλητική. Η αποκατάσταση θεωρείται ότι επήλθε αν ο ιδιοκτήτης του εντύπου, άλλως ο εκδότης ή ο διευθυντής σύνταξης αυτού, εντός διαστήματος δέκα (10) ημερών ή σε κάθε περίπτωση στο αμέσως επόμενο τεύχος: α) ανακαλέσει ρητά την προσβολή με την παραπάνω δημοσίευση που γίνεται στην ίδια ή, αν δεν υπάρχει αυτή, σε ανάλογη θέση και φύλλο της αντίστοιχης ημέρας κυκλοφορίας της εφημερίδας που είχε καταχωριστεί η αρχή του επιλήψιμου δημοσιεύματος και σε έκταση και μέγεθος ανάλογο με το τελευταίο και β) κοινοποιήσει στον αδικηθέντα το ως άνω δημοσίευμα αποκατάστασης. Η παρέλευση άπρακτου διαστήματος δέκα (10) ημερών ή η μη δημοσίευση στο αμέσως επόμενο τεύχος θεωρείται άρνηση εκ μέρους του ιδιοκτήτη ή εκδότη του εντύπου. Η παράλειψη της παραπάνω διαδικασίας έχει ως συνέπεια την απόρριψη της αγωγής ως απαράδεκτης. Η αγωγή αποζημίωσης της παρ. 2 πρέπει να ασκηθεί εντός (6) μηνών από την πάροδο της προθεσμίας των δέκα (10) ημερών ή της ρητής αρνητικής απάντησης, εφόσον αυτή έχει δοθεί νωρίτερα ή από την έκδοση του αμέσως επόμενου τεύχους».                   

Οι προαναφερόμενες διατάξεις του Ν. 1178/1981 εφαρμόζονται αναλόγως και επί προσβολών της προσωπικότητας οι οποίες συντελούνται στο διαδίκτυο, μέσω ηλεκτρονικών ιστοσελίδων ή άλλων ιστοτόπων (blogs) που λειτουργούν ως διεθνές μέσο διακίνησης πληροφοριών, δεδομένου ότι για τις προσβολές αυτές δεν υπάρχει ιδιαίτερο θεσμικό πλαίσιο και η αντιμετώπισή τους δεν μπορεί να γίνει παρά μόνο με την αναλογική εφαρμογή της ήδη υπάρχουσας νομοθεσίας για τις προσβολές της προσωπικότητας μέσω του έντυπου (εφημερίδες, περιοδικά) ή του ηλεκτρονικού (τηλεόραση, ραδιόφωνο) τύπου, αφού η ραγδαία αναπτυσσόμενη πληροφόρηση που προσφέρεται από το διαδίκτυο σε πολυμεσική μορφή (multimedia) καθιστά το χρήστη του διαδικτύου εκτός των άλλων και αποδέκτη πληροφοριών ενώ κάνει το διαδίκτυο να προσομοιάζει με μιας νέας μορφής τηλεόραση (ΑΠ 1701/2013, ΕφΑθ 1065/2016, ΕφΑθ 1442/2015 ΝΟΜΟΣ).

Επομένως και επί προσβολής προσωπικότητας που συντελείται με δημοσίευμα στο διαδίκτυο, ο αδικηθείς, πριν την έγερση της σχετικής αγωγής του, οφείλει να τηρήσει την προβλεπόμενη στην παρ. 5 του άρθρου μόνου του Ν. 1178/1981 προδικασία με επίδοση έγγραφης πρόσκλησης προς τον κάτοχο – διαχειριστή της ιστοσελίδας ή του λογαριασμού κοινωνικής δικτύωσης στον οποίο αναρτήθηκε το προσβλητικό δημοσίευμα. Η υποχρέωση τήρησης της παραπάνω προδικασίας και στις περιπτώσεις προσβολών προσωπικότητας μέσω του διαδικτύου συνάγεται και από την αιτιολογική έκθεση του ν. 4356/2015, κατά την οποία, σκοπός της ως άνω ρύθμισης είναι η αποτελεσματική εφαρμογή των δικαιωμάτων που απορρέουν από το άρθρο 14 παρ. 5 του Συντ. όσον αφορά στις περιπτώσεις προσβολών μέσω του τύπου από τις οποίες γεννώνται αξιώσεις χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης με την σύνδεσή τους με τη διαδικασία εξωδικαστικής επίλυσης της διαφοράς. Ειδικότερα, σύμφωνα με την παρ. γ’ του πέμπτου κεφαλαίου της ως άνω αιτιολογικής έκθεσης «….. Αν μετά την άσκηση του δικαιώματος επανόρθωσης – ως ειδικής έκφανσης του δικαιώματος απάντησης (του άρθρου 14 παρ. 5 του Συντ.) – ακολουθήσει αποκατάσταση της Βλάβης του αγαθού, τότε δε διατηρείται η κατ’ άρθρο 932 του ΑΚ αξίωση-έννομη συνέπεια που αναμένεται να λειτουργήσει ως ισχυρό κίνητρο για την γρήγορη και πλήρη αποκατάσταση του θιγόμενου από την άλλη πλευρά».                    Υπό τα δεδομένα αυτά και ενόψει του προρρηθέντος σκοπού που επιτελεί η εν λόγω ρύθμιση δεν δικαιολογείται απόκλιση στις περιπτώσεις που η προσβολή λαμβάνει χώρα μέσω ηλεκτρονικής ιστοσελίδας ή ακόμα και μέσω προσωπικού λογαριασμού που τηρείται σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης, όταν μάλιστα αυτή (προσβολή) προέρχεται από τον ίδιο το χρήστη και διαχειριστή της ιστοσελίδας ή του λογαριασμού, ο οποίος εξομοιώνεται με τον ιδιοκτήτη του εντύπου (ΠΠρΑθ 3920/2017 αδημ.).

Τέλος, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η αντίθετη άποψη, κατά την οποία στις προσβολές μέσω διαδικτύου εφαρμόζεται μεν αναλογικά ο Ν. 1178/1981, χωρίς ωστόσο να είναι αναγκαία και η τήρηση της προδικασίας του άρθρου μόνου παρ. 5 αυτού δεν κρίνεται συστηματικά ορθή, διότι αν και αναγνωρίζει ότι ο ιδιοκτήτης ιστοσελίδας, όπως και ο ιδιοκτήτης εντύπου, υπέχει αντικειμενική ευθύνη έναντι του θιγόμενου από το προσβλητικό δημοσίευμα, εντούτοις εξαιρεί αδικαιολόγητα αυτόν από τη δυνατότητα εξωδικαστικής επανόρθωσης. Εξάλλου, το επιχείρημα της ως άνω άποψης ότι ο αριθμός των ιστοσελίδων στις οποίες μπορεί να αναδημοσιευθεί το προσβλητικό δημοσίευμα είναι υπέρογκος με συνέπεια να είναι ιδιαιτέρως δυσχερής ο εντοπισμός τους και αντίστοιχα να είναι αλυσιτελές να απαιτείται από τον θιγόμενο να κοινοποιεί εξώδικο προς τον ιδιοκτήτη της ιστοσελίδας πριν την άσκηση της σχετικής αγωγής του, παραγνωρίζει το γεγονός ότι και ένα έντυπο προσβλητικό δημοσίευμα δύναται στη συνέχεια να αναπαραχθεί σε απεριόριστο αριθμό άλλων εντύπων, ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών ή και ιστοσελίδων ενώ παραβλέπει επίσης και το γεγονός ότι ο νομοθέτης δεν αξιώνει από τον θιγόμενο να αποστείλει σχετική εξώδικη πρόσκληση σε κάθε ιδιοκτήτη κάθε εντύπου και κάθε ιστοσελίδας στα οποία δημοσιεύθηκε το προσβλητικό δημοσίευμα αλλά μόνον σε εκείνον τον ιδιοκτήτη εντύπου ή ιστοσελίδας κατά του οποίου επιθυμεί να ασκήσει τη σχετική αγωγή του.

Επομένως, το δικάσαν Πολυμελές Δικαστήριο κατά το μέρος εκείνο της αγωγής που επιχειρήθηκε να θεμελιωθεί στο δυσφημιστικό κείμενο που είχε καταχωρηθεί στην ιστοσελίδα κοινωνική δικτύωσης «facebook», την απέρριψε ως απαράδεκτη, διότι, όπως προέκυψε από την επισκόπηση του φακέλου της δικογραφίας, ο ενάγων δεν είχε τηρήσει την προβλεπόμενη στο άρθρο μόνον παρ. 5 του Ν. 1178/1981 νόμιμη προδικασία, ως όφειλε, ενόψει και του χρόνου καταθέσεως της αγωγής την 21.05.2019. Ειδικότερα, έκρινε ότι: «[…] ο ενάγων δεν προσκόμισε αλλά ούτε και επικαλέστηκε με τις προτάσεις του έκθεση επίδοσης από την οποία να προκύπτει ότι πριν την άσκηση της υπό κρίση αγωγής του, κάλεσε εγγράφως την εναγόμενη, κάτοχο του προφίλ χρήστη με όνομα «………» στην ιστοσελίδα κοινωνικής δικτύωσης «facebook», στον οποίο δημοσιεύτηκε το επίδικο κείμενο, προκειμένου να αποκαταστήσει την επικαλούμενη προσβολή του. […]».

Κωνσταντίνα Β. Πουρνάρα

Δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Το email σας δεν θα δημοσιευτεί