Δικηγορικό Γραφείο Ευγενίας Α. Φωτοπούλου
Βασιλίσσης Σοφίας 6 Αθήνα 106 74
Τηλέφωνο: 210 36 24 769, 211 7 80 80 80
210 30 09 019
Email: info@efotopoulou.gr

Το δικαίωμα της δουλείας οδού

Κατά τις διατάξεις των άρθρων 1118, 1119, 1120 και 1121 ΑΚ, επί ακινήτου μπορεί να απαιτηθεί εμπράγματο δικαίωμα υπέρ του εκάστοτε κυρίου άλλου ακινήτου που να του παρέχει κάποια ωφέλεια, δηλαδή πραγματική δουλεία, όπως είναι και η δουλεία οδού. Η σύσταση του εμπράγματου αυτού δικαιώματος μπορεί να γίνει και με έκτακτη χρησικτησία, ως προς την οποία εφαρμόζονται αναλόγως οι διατάξεις για την κτήση κυριότητας ακινήτων με έκτακτη χρησικτησία. Από τις διατάξεις αυτές, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 1045, 974 και 975 του ίδιου Κώδικα, συνάγεται ότι η φυσική εξουσία επί ακινήτων επί συνεχή εικοσαετία επιφέρει την, με έκτακτη χρησικτησία, κτήση μεν κυριότητας, αν είναι καθολική, περιλαμβάνει δηλαδή όλες τις χρησιμότητες του πράγματος και ασκείται με διάνοια κυρίου (νομή), κτήση δε πραγματικής δουλείας αν είναι μερική, περιλαμβάνει δηλαδή μία ή ορισμένες μόνο χρησιμότητες του πράγματος που αποτελούν περιεχόμενο τέτοιας δουλείας και ασκείται υπέρ του δεσπόζοντος ακινήτου από τον κύριο αυτού με διάνοια δικαιούχου (οιονεί νομή). Ειδικότερα, η πραγματική δουλεία οδού συνιστάται και με έκτακτη χρησικτησία, δηλαδή με τη διέλευση του κυρίου του δεσπόζοντος ακινήτου από το δουλείον ακίνητο επί μια 20ετία με διάνοια δικαιούχου και συγκεκριμένα, με άσκηση σωματικής εξουσίας επί του ακινήτου, κατά τρόπο που ανταποκρίνεται στο κατά νόμο περιεχόμενό του και με διάνοια ασκήσεως του δικαιώματος της δουλείας αυτής (ΑΠ 2232/2014, ΑΠ 2225/2009, ΑΠ 603/2021). Έτσι στην περίπτωση άσκησης αγωγής από το δικαιούχο πραγματικής δουλείας οδού, που αποκτήθηκε με έκτακτη χρησικτησία κατά του προσβολέα του πιο πάνω δικαιώματος, τα στοιχεία που απαιτούνται για τη νομική θεμελίωση της αγωγής αυτής, όταν ασκείται από τον κύριο του δεσπόζοντος ακινήτου, είναι όλα εκείνα τα περιστατικά που θεμελιώνουν την έκτακτη χρησικτησία, δηλαδή την άσκηση οιονεί νομής με διάνοια δουλειούχου επί 20 έτη στην επίδικη οδό, καθώς και εκείνα τα περιστατικά που συνιστούν την προσβολή (με αποβολή ή διατάραξη) του δικαιώματος από τον κύριο του δουλεύοντος ή από τρίτο πρόσωπο. Αίτημα, δε, της εν λόγω αγωγής είναι η αναγνώριση του δικαιώματος δουλείας οδού και η άρση της προσβολής του. Ο εναγόμενος μπορεί να αντιτάξει άρνηση της βάσης της αγωγής ή να προβάλει ενστάσεις, μεταξύ των οποίων είναι και ότι η δουλεία έχει αποσβεστεί κατ’ άρθρο 1136 ΑΚ, όταν η άσκησή της γίνεται αδύνατη από λόγους πραγματικούς ή νομικούς. Τέτοια περίπτωση αδυναμίας συντρέχει και όταν έπαυσε η εξυπηρέτηση του δεσπόζοντος λόγω αυτάρκειάς του, όπως όταν αυτό εξυπηρετείται από άλλη οδό κατά τον ίδιο τρόπο και στο ίδιο μέτρο, όπως και πριν, ενώ, σε κάθε περίπτωση, η εξακολούθηση χρησιμοποίησης της αρχικής οδού μέσω του δουλεύοντος ακινήτου, κατά κατάχρηση δικαιώματος (281 ΑΚ), αποτελεί  νομικό λόγο αδυναμίας άσκησης της πιο πάνω δουλείας.

Χριστίνα Γεωργούλα, δικηγόρος-διαμεσολαβήτρια

Email: info@efotopoulou.gr

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Το email σας δεν θα δημοσιευτεί