Περιπτώσεις αφαίρεσης γονικής μέριμνας

Σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 1532 και 1533 ΑΚ, αν ο πατέρας ή η μητέρα παραβαίνουν τα καθήκοντα που τους επιβάλλει το λειτούργημά τους για την επιμέλεια του προσώπου του τέκνου ή τη διοίκηση της περιουσίας του ή αν ασκούν τα καθήκοντά τους καταχρηστικά ή δεν είναι σε θέση να ανταποκριθούν σ` αυτά, το Δικαστήριο μπορεί, εφόσον το ζητήσουν ο άλλος γονέας, οι πλησιέστεροι συγγενείς του τέκνου, ο Εισαγγελέας ή αυτεπαγγέλτως, να διατάξει οποιοδήποτε πρόσφορο μέτρο. Το Δικαστήριο μπορεί, ιδίως, να αφαιρέσει από τον ένα γονέα την άσκηση της γονικής μέριμνας, ολικά ή μερικά, και να την αναθέσει αποκλειστικά στον άλλο γονέα ή να αφαιρέσει το σύνολο της επιμέλειας και από τους δύο γονείς και να αναθέσει την πραγματική φροντίδα του τέκνου ή και την επιμέλειά του, ολικά ή μερικά, σε τρίτο. Η αφαίρεση του συνόλου της επιμέλειας του προσώπου του τέκνου και από τους δύο γονείς και η ανάθεσή της σε τρίτον διατάσσονται από το Δικαστήριο μόνο όταν τα άλλα μέτρα έμειναν χωρίς αποτέλεσμα ή κρίνεται ότι δεν επαρκούν για ν` αποτρέψουν τον κίνδυνο της σωματικής, πνευματικής ή ψυχικής υγείας του τέκνου. Ως παράβαση των καθηκόντων που επιβάλλει στους γονείς το λειτούργημα της γονικής μέριμνας μπορεί να θεωρηθεί οποιαδήποτε συμπεριφορά των γονέων αντίθετη με τις επιταγές των άρθρων που καθορίζουν τις υποχρεώσεις τους, όπως, λόγου χάρη, η ενέργεια πράξεων που αντιστρατεύονται στο συμφέρον του τέκνου, η παραμέληση των ειδικότερων υποχρεώσεων της επιμέλειας, όπως για ένδυση, υπόδηση, μόρφωση περίθαλψη, ψυχαγωγία κ.λπ. του τέκνου, η παράβαση της διατροφικής υποχρεώσεως έναντι του τέκνου και, γενικά, η αδράνεια των γονέων για τη λήψη μέτρων υπέρ του τελευταίου, όπου είναι αναγκαία η λήψη τους για το συμφέρον του (βλ. Κουνουγέρη- Μανωλεδάκη, Τόμος ΙΙ/β`, 1998, σελ. 255). Παράλληλα, λόγοι που αφορούν στην αδυναμία ανταπόκρισης του γονέα στο λειτούργημα της γονικής μέριμνας είναι, μεταξύ άλλων, και η χρήση ναρκωτικών ουσιών (ΜονΠρΡοδ 2/2012 ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ). Το Δικαστήριο πρέπει, σε κάθε περίπτωση, να διαπιστώσει, με μέτρο κρίσεως το οικονομικό, κοινωνικό και πνευματικό επίπεδο των γονέων, την παράβαση του γονέα ή των γονέων και ότι αυτή επηρεάζει τη σωματική ή ψυχική και ηθική διάπλαση του τέκνου ή τα γεγονότα και τις πράξεις που καθιστούν καταχρηστική την άσκηση ή τους λόγους αδυναμίας ασκήσεως της γονικής μέριμνας ή επιμέλειας (ΕφΑΘ 8270/1990 ΕλλΔνη 33. 855, Β. Βαθρακοκοίλη, ΕρμΑΚ, 2004, άρθρο 1532 σελ. 1036 επ.). Εξάλλου, το δικαστήριο, με την απόφασή του, ορίζει την έκταση της γονικής μέριμνας που παραχωρεί στον τρίτο και τους όρους της άσκησης της. Η ανάθεση γίνεται σε κατάλληλη οικογένεια κατά προτίμηση συγγενική (ανάδοχη οικογένεια) και αν αυτό δεν είναι δυνατό, σε κατάλληλο ίδρυμα (ΑΠ 896/2007 ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΕφΑΘ 8270/1990, ΕλλΔνη 33, 855). Το Δικαστήριο αποφασίζει την ανάθεση στον τρίτο, ύστερα από έλεγχο τους ήθους, των βιοτικών συνθηκών και της εν γένει καταλληλότητάς του, στηριζόμενο υποχρεωτικά σε βεβαίωση της προβλεπόμενης κατ` άρθρο 1646 ΑΚ αρμόδιας Κοινωνικής υπηρεσίας. Αν η ως άνω βεβαίωση δεν υποβληθεί εμπρόθεσμα, το δικαστήριο, σύμφωνα με το άρθρο 19 παρ. 4 του Ν. 2521/1997, δικάζει χωρίς αυτή (ΕφΠειρ 381/2006, ΠειρΝομ 2006/416, 213/2015 ΜΠΡ ΡΟΔ (ΕΚΟΥΣΙΑ)).

Λένα Πολύζου

Δικηγόρος

Email : info@efotopoulou.gr