Ιδιωτικές διαφορές με στοιχεία αλλοδαπότητας: ποιο το εφαρμοστέο ουσιαστικό και ποιο το εφαρμοστέο δικονομικό δίκαιο;

Σύμφωνα με το άρθρο 3 § 1 του ΚΠολΔ, στη δικαιοδο­σία των πολιτικών δικαστηρίων υπάγονται Έλληνες και αλλοδαποί, εφόσον υπάρχει (εννοείται: τοπική) αρμοδιότητα ελληνικού δι­καστηρίου. Με τη διάταξη αυτή, καθιερώνεται η λεγόμενη αρχή της εδαφικότητας, ήτοι ο κανών της διεθνούς δικαιοδοσίας των ελληνικών πολιτικών δικα­στηρίων και επί ιδιωτικών διαφορών, οσάκις αυτές συν­δέονται με τα ελληνικά πολιτικά δικαστήρια με κάποια στοιχεία θεμελιωτικά της τοπικής αρμοδιότητάς τους, κατά τις διατάξεις των άρθρων 22 επ. του ΚΠολΔ, περί γενικών και ειδικών δωσιδικιών (ΑΠ 803/2000 ΕλλΔνη 41,1599, ΑΠ 108/1998 ΕλλΔνη 29, 1392).

Στις περιπτώσεις αυτές, τα ελληνικά δικαστήρια εφαρ­μόζουν επί μεν του δικονομικού πεδίου το ελληνικό -αποκλειστικά- δικονομικό δίκαιο, επί δε του πεδίου του ουσιαστικού δικαίου το από τις διατάξεις του ελληνικού ιδιωτικού διεθνούς δικαίου υποδεικνυόμενο ως εφαρ­μοστέο δίκαιο. Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 2 § 1, 4 § 1 και 5 § 1 του Κανονισμού (ΕΚ) 44/2001 του Συμβουλίου για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση των αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, η οποία αντικατέστησε την από 27.9.1968 Σύμβαση των Βρυξελλών για την διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, συνά­γεται ότι ως θεμελιώδης βάση διεθνούς δικαιοδοσίας καθιερώνεται η κατοικία του εναγομένου και επί νομικών προσώπων, η έδρα τους.

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 3 § 1 της Σύμβασης της Ρώμης (1980) για το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενο­χές (η οποία έχει κυρωθεί με το Ν. 1792/1988 και ισχύει από την 1η Απριλίου 1991), η σύμβαση διέπεται καταρχήν από το δίκαιο, το οποίο επέλεξαν τα συμβαλλόμενα μέρη. Από τη διάταξη αυτή, προκύπτει ότι τα συμβαλλόμενα μέρη είναι ελεύθερα να επιλέξουν οποιοδήποτε δίκαιο επι­θυμούν για τη ρύθμιση των συμβατικών τους σχέσεων, ακόμη και δίκαιο το οποίο δεν σχετίζεται με τη σύμβαση, εκτός αν πρόκειται για κανόνες άμεσης εφαρμογής του δικαίου του δικάζοντος Δικαστή, ήτοι τις αναγκαστικού δικαίου διατάξεις του forum, που εφαρμόζονται υπο­χρεωτικά οποιοδήποτε και αν είναι το δίκαιο που διέπει τη σύμβαση, κατ’ εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 7 § 2 της ως άνω Σύμβασης (ΕΦΑΘ 4648/2014 ΤΝΠ Νόμος, ΕΦΠΕΙΡ 322/2000 ΕΕμπΔ 2001, 574, ΕΦΠΕΙΡ 520/1993 ΕΝΔ 21, 431).

Μπενάκη Βικεντία – Άννα

Δικηγόρος Αθηνών

Μ.Δ.Ε. Φιλοσοφίας Δικαίου Νομικής Αθηνών

info@efotopoulou.gr