Μπορεί η παράβαση του κανονισμού της πολυκατοικίας να δικαιολογήσει αξίωση προς αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης;
Γίνεται νομολογιακά δεκτό (ΑΠ 1103/2012, ΑΠ 1213/2010, ΕΦΘΕΣΣ 1640/2018, ΕΦΠΕΙΡ 327/2016, ΕΦΠΕΙΡ 434/2015, ΕΙΡΠΑΤΡ 137/2017, ΕΦΠΕΙΡ 124/1980 ΝοΒ 28, 862, όλες ΤΝΠ Νόμος) ότι μόνη η αθέτηση του κανονισμού πολυκατοικίας, που αποτελεί σύμβαση και με την οποία ρυθμίζονται οι σχέσεις μεταξύ των συνιδιοκτητών, δεν συνιστά αφ’ εαυτής αδικοπραξία, αλλά αθέτηση συμβατικής υποχρεώσεως και ότι το ίδιο συμβάν που συνιστά το πραγματικό της αθέτησης του κανονισμού για να θεμελιώσει αδικοπραξία πρέπει να περιέχει αυτοτελώς και τα στοιχεία του πραγματικού αυτής, ήτοι να συνιστά εν ταυτώ υπαίτια και παράνομη συμπεριφορά, οπότε και μόνο η υπαίτια ζημιογόνος πράξη ή παράλειψη, με την οποία παραβιάζεται ο κανονισμός της πολυκατοικίας, μπορεί, πέραν από τις αξιώσεις που απορρέουν από τον κανονισμό, να επιστηρίζει και αξίωση προς αποζημίωση, καθώς και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης κατ’ άρθρο ΑΚ 932 (βλ. σχετ. Γεωργιάδης-Σταθόπουλος Αστ. Κωδ. τ. Δ’, σελ. 681). Συνεπώς, οσάκις η βλαπτική χρήση κοινόχρηστων και κοινόκτητων χώρων εκ μέρους κάποιου συνιδιοκτήτη γίνεται κατά παράβαση όχι μόνο του κανονισμού της πολυκατοικίας, αλλά και του νόμου για την οριζόντια ιδιοκτησία (Ν. 3741/1929), πληρούται το εκ του άρθρου ΑΚ 914 απαιτούμενο στοιχείο του παρανόμου, και εφόσον η βλαπτική αυτή χρήση γίνεται, περαιτέρω, με υπαιτιότητα του συνιδιοκτήτη και επιφέρει περιουσιακή ζημία σε κάποιον από τους λοιπούς συνιδιοκτήτες, στοιχειοθετείται επιπλέον και αδικοπρακτική ευθύνη του αδικοπραγήσαντος προς αποζημίωση, κατά την έννοια του ΑΚ 914, χωρίς να αποκλείεται και θεμελίωση αξίωσης χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης εκ μέρους του ζημιωθέντος (ΑΠ 1213/2010 ΤΝΠ Νόμος, ΑΚ 299, 932).
Συνίσταται δε η ηθική βλάβη στην περίπτωση αυτή, στη μη αποτιμητή σε χρήμα ζημία που υφίσταται το πρόσωπο από την προσβολή σε προστατευόμενα από το νόμο έννομα αγαθά του. Κατά κανόνα, η ηθική βλάβη προκαλείται από την προσβολή μη περιουσιακών αγαθών (ζωή, σωματική ακεραιότητα, ελευθερία, τιμή), δεν αποκλείεται όμως να προκαλείται και από την προσβολή περιουσιακών αγαθών, όπως π.χ. η κυριότητα ή συγκυριότητα (ΟλΑΠ 444/1964 ΝοΒ 12, 1075, ΑΠ 1103/2012, ΕΔικΠολ 2012, 205, ΑΠ 335/1965 ΝοΒ 14, 228, Γεωργιάδης- Σταθόπουλος Αστ. Κωδ. IV σελ. 814, Κρητικός, Αποζημίωση, εκδ. 1998, αρ. 931 σελ. 325). Ουσιαστική προϋπόθεση για την επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης είναι η απόδειξη ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση το ενδιαφερόμενο πρόσωπο υπέστη πράγματι τέτοια, η οποία μπορεί να προέρχεται και από την καταστροφή ή φθορά πράγματος (Γεωργιάδης-Σταθόπουλος ό.π. σελ. 816, Κρητικός, ό.π. αρ. 936, ΕΦΑΘ 658/1975 ΝοΒ 23, 508). Για τον καθορισμό του ύψους της ηθικής βλάβης το δικαστήριο κρίνει το επιδικαστέο ποσό της χρηματικής ικανοποίησης κατά τις αρχές της εύλογης αποζημίωσης (ΑΚ 932 § 1), λαμβάνοντας ως κριτήρια για τον καθορισμό αυτό, μεταξύ άλλων, το είδος της προσβολής, την έκταση της βλάβης, τις συνθήκες τελέσεως της αδικοπραξίας, την βαρύτητα του πταίσματος και την οικονομική και κοινωνική κατάσταση των μερών και κυρίως του παθόντος (Γεωργιάδης-Σταθόπουλος, ό.π. σελ. 819).
Μπενάκη Βικεντία – Άννα
Δικηγόρος Αθηνών Μ.Δ.Ε.
info@efotopoulou.gr