Το δικαίωμα εναντίωσης του διαχειριστή εταίρου στην ομόρρυθμη εταιρεία
Σύμφωνα με το άρθρο 254 παρ.2 του ν.4072/2012 προβλέπεται ότι «εφόσον η διαχείριση ασκείται από όλους ή από περισσότερους εταίρους και δεν προβλέπεται διαφορετικά στην εταιρική σύμβαση, κάθε διαχειριστής εταίρος μπορεί να ενεργεί μόνος. Αν ένας από τους λοιπούς διαχειριστές εταίρους εναντιώνεται στην ενέργεια μιας πράξης πριν από την εκτέλεση της, ο διαχειριστής οφείλει να μην την τελέσει».
Από την ανωτέρω διάταξη ορίζεται το δικαίωμα εναντίωσης, το οποίο έχει ο διαχειριστής εταίρος στην ομόρρυθμη εταιρεία κατά των πράξεων των άλλων διαχειριστών. Το δικαίωμα αυτό αποτελεί μονομερή έκφραση αντιρρήσεως απευθυνόμενη προς τον συνδιαχειριστή, που σκοπεύει να ενεργήσει συγκεκριμένη πράξη, προτού την ενεργήσει. Αν ασκηθεί το δικαίωμα αυτό έγκαιρα, όπως προβλέπεται, ο διαχειριστής οφείλει να απέχει από την πράξη, ευθυνόμενος διαφορετικά, για τη μη εκπλήρωση των υποχρεώσεων του κατά τις διατάξεις περί εντολής (754 ΑΚ) αναλογικά εφαρμοζόμενες[1]. Πρέπει να σημειωθεί ότι όπως σε κάθε δικαίωμα, έτσι και στο δικαίωμα εναντίωσης εφαρμόζεται το άρθρο 281 ΑΚ περί καταχρηστικής άσκησης δικαιώματος, όταν υφίσταται υπέρβαση των ορίων που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος. Παράδειγμα καταχρηστικής άσκησης του δικαιώματος δύναται να θεωρηθεί η άσκηση του δικαιώματος εναντίωσης όχι με γνώμονα τα εταιρικά συμφέροντα, αλλά τα προσωπικά συμφέροντα του διαχειριστή εταίρου. Σε περίπτωση καταχρηστικής άσκησης του δικαιώματος εναντίωσης, ο διαχειριστής μπορεί να μην το λάβει υπόψη[2]. Από τη γραμματική ερμηνεία του άρθρου συνάγεται ότι το δικαίωμα εναντίωσης ασκείται πριν από την εκτέλεση της πράξης από τον άλλο διαχειριστή εταίρο. Κατά την υπ’αριθμ. 1333/2017 απόφαση του Αρείου Πάγου προβλέπεται «το δικαίωμα εναντίωσης σε κάθε εταίρο διαχειριστή στην ενέργεια μιας πράξης πριν την εκτέλεσή της, ως αντίβαρο στην ευρεία εξουσία του διαχειριστή στα πλαίσια της ατομικής διαχείρισης (άρθρο 254 παρ. 2 εδ. 2). Η τέλεση όμως της πράξης παρά την εναντίωση δεν επιδρά στο κύρος της (αναλογική εφαρμογή παρ. 3 εδ. 3 του άρθρου 257). Γεννάται μόνο υποχρέωση αποζημίωσης, ενδεχομένως, αν η τέλεση της πράξης αποτελεί παράβαση της προς τα έσω διαχειριστικής εξουσίας του εταίρου». Συνεπώς, η τέλεση της πράξης παρά την εναντίωση του εταίρου δεν επιδρά στο κύρος της, ενώ το δικαίωμα εναντίωσης αποτελεί νόμιμο εφαλτήριο για την αναζήτηση τυχόν αποζημίωσης για την παράβαση της προς τα έσω διαχειριστικής εξουσίας.
Χαρά Ζούκα, Δικηγόρος
info@efotopoulou.gr
[1] Σπυρίδων Δ.Ψυχομάνης, ΔΙΚΑΙΟ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ, Γ’ έκδοση,2018, σελ: 128-129
[2] Νικόλαος Κ.Ρόκας, ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΕΤΑΙΡΙΕΣ, 7η έκδοση, σελ.133