Καταχρηστικότητα της άσκησης του δικαιώματος αναγκαστικής εκτέλεσης – οικονομική αδυναμία
Από τον συνδυασμό των άρθρων 281 ΑΚ, 116, 933 KΠολΔ και 25 παρ. 3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι η πραγμάτωση με αναγκαστική εκτέλεση της απαίτησης του δανειστή κατά του οφειλέτη, αποτελεί ενάσκηση ουσιαστικού δικαιώματος δημοσίου δικαίου. Συνεπώς, λόγο της ανακοπής του άρθρου 933 KΠολΔ μπορεί να αποτελέσει και η προφανής αντίθεση της επισπευδομένης διαδικασίας της αναγκαστικής εκτέλεσης στα αντικειμενικά όρια της καλής πίστης ή των χρηστών ηθών ή του κοινωνικοοικονομικού σκοπού του δικαιώματος, που θέτει η διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ.
Κατά την άποψη της νομολογίας, η οικονομική αδυναμία -έστω και μόνιμη- δεν δύναται να εξισωθεί με αδυναμία παροχής, και άρα κατ’ αρχήν δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τον οφειλέτη προκειμένου αυτός να απαλλαγεί από τις συμβατικές του υποχρεώσεις [Μ. Ανδριανάτου, Αναπροσαρμογή επιχειρηματικών πιστωτικών συμβάσεων λόγω της οικονομικής κρίσης, 2022, σ. 197-205, Καλλιμόπουλος, Το δίκαιο του χρήματος (1993), σελ. 376 επ., Εφ.Αν.Κρήτης 19/2024 ΤΝΠ Νομος]. Σε περίπτωση, όμως, δυσχέρειας του πιστούχου της Τράπεζας να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του από την πιστωτική σύμβαση λόγω πρόσκαιρης οικονομικής αδυναμίας του, που όμως υπερβαίνει τα όρια της αντοχής του, η καλόπιστη από την πλευρά της Τράπεζας συμπεριφορά επιβάλλει, σ’ αυτή την υποχρέωση να ανεχθεί μια εύλογη καθυστέρηση στην εκπλήρωση της παροχής του οφειλέτη, ιδίως όταν η επιδίωξη της άμεσης εκπλήρωσης της παροχής του πρόκειται να οδηγήσει σε πλήρη οικονομική καταστροφή του, χωρίς ουσιαστικό κέρδος για την ίδια. Στο πλαίσιο αυτό, κατά τον έλεγχο της καταχρηστικότητας της άσκησης του δικαιώματος αναγκαστικής εκτέλεσης, στοιχείο που πρέπει να λαμβάνεται υπ’ όψιν είναι, επίσης η ειλικρινής πρόθεση του δανειολήπτη για διακανονισμό ή/και αναδιάρθρωση του χρέους με σκοπό την εξόφληση, όπως αυτή μπορεί για παράδειγμα να εκφράζεται από την συχνότητα της επικοινωνίας με την τράπεζα και την κατάθεση ρεαλιστικών και βιώσιμων προτάσεων αντιμετώπισης της οφειλής του [ΕΦ ΠΕΙΡΑΙΑ (ΜΟΝ) 73/2026, ΑΠ 1352/2011, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ].
Αγγελική Λιγοψυχάκη, δικηγόρος