Ημερόπλοια και νομικό καθεστώς

Ένα ζήτημα πολύ συχνό ειδικά κατά την καλοκαιρινή περίοδο είναι τα επαγγελματικά πλοία, που προσεγγίζουν τις παραλίες. Αυτά ονομάζονται ημερόπλοια (Επαγγελματικό Τουριστικό Ημερόπλοιο είναι το μικρό σκάφος ή το πλοίο αναψυχής ή το επιβατηγό τουριστικό πλοίο, το οποίο εκτελεί ημερήσιο θαλάσσιο ταξίδι) και οι όροι και προϋποθέσεις δραστηριοποίησής τους προβλέπονται στον ν. 4256/2014 και ειδικότερα στο άρθρο 12 αυτού.

Τα επαγγελματικά τουριστικά ημερόπλοια πραγματοποιούν ημερήσια θαλάσσια ταξίδια, τα οποία διενεργούνται, κατά κανόνα, εντός 24 ωρών μεταξύ λιμένων, ακτών ή όρμων υπό την προϋπόθεση επιστροφής του πλοίου και των επιβαινόντων στο σημείο από το οποίο ξεκίνησαν (κυκλικό ταξίδι) με σκοπό την αναψυχή των επιβατών με τη διενέργεια θαλάσσιας εκδρομής, θαλάσσιου λουτρού, περιήγησης ή άλλης τουριστικής δραστηριότητας.

Πιο συγκεκριμένα ο νόμος ορίζει τα κάτωθι:

1. Για την εκμετάλλευση του επαγγελματικού τουριστικού ημερόπλοιου, απαιτείται: α) βεβαίωση της αρμόδιας υπηρεσίας της Φορολογικής Διοίκησης και β) καταχώριση στο Μητρώο του άρθρου 2 από την αρμόδια Διεύθυνση του Υπουργείου Ναυτιλίας και Αιγαίου. Τα δικαιολογητικά για την εγγραφή στο Μητρώο υποβάλλονται από τον πλοιοκτήτη ή τον εφοπλιστή ή τον ιδιοκτήτη του επαγγελματικού τουριστικού ημερόπλοιου ή νόμιμα εξουσιοδοτημένο από αυτούς πρόσωπο, στην αρμόδια Διεύθυνση του Υπουργείου Ναυτιλίας και Αιγαίου ή σε οποιαδήποτε Λιμενική Αρχή, η οποία τα διαβιβάζει στην αρμόδια Διεύθυνση του Υπουργείου Ναυτιλίας και Αιγαίου.
2. α. Το ημερήσιο θαλάσσιο ταξίδι, υπό την επιφύλαξη της παραγράφου 4 του παρόντος, διενεργείται μέσα σε χρονικό διάστημα είκοσι τεσσάρων (24) ωρών από επαγγελματικά τουριστικά ημερόπλοια, σημαίας ελληνικής ή άλλου κράτους – μέλους της Ε.Ε. ή του Ε.Ο.Χ., μεταξύ λιμένων, ακτών και όρμων της Ελληνικής Επικράτειας, με δυνατότητα προέκτασης του στην αλλοδαπή, υπό την προϋπόθεση της επιστροφής του πλοίου και των επιβατών στο σημείο από το οποίο ξεκίνησαν. Η επιβίβαση και η αποβίβαση των επιβατών μπορεί να πραγματοποιείται και από πλοίο που βρίσκεται αγκυροβολημένο σε λιμένα ή όρμο.

β. Σκοπός του ημερήσιου θαλάσσιου ταξιδιού είναι η αναψυχή των επιβατών με τη διενέργεια θαλάσσιας εκδρομής ή θαλασσίου λουτρού ή με την περιήγηση μέσω προκαθορισμένου προγράμματος που έχει εκ των προτέρων δημοσιοποιηθεί, το οποίο περιλαμβάνει τουριστικές δραστηριότητες στους διάφορους λιμένες ή όρμους ή ακτές.

γ. Για το ημερήσιο θαλάσσιο ταξίδι εκδίδεται ατομικό εισιτήριο ή ομαδικό εισιτήριο, συνοδευόμενο από ονομαστική κατάσταση επιβατών, όπως ορίζεται από το π.δ. 23/1999 (Α` 17), όπως ισχύει. Το εισιτήριο είναι ενιαίο για το σύνολο του πλου από την επιβίβαση μέχρι και την τελική αποβίβαση των επιβατών. Με απόφαση του Υπουργού Ναυτιλίας και Αιγαίου μπορεί να ρυθμίζεται η έκδοση εισιτηρίων με ηλεκτρονικό τρόπο.

δ. Ο πλοιοκτήτης ή ο εφοπλιστής ή ο ιδιοκτήτης ή νόμιμα εξουσιοδοτημένο από αυτούς πρόσωπο, υποβάλλει υπεύθυνη δήλωση στη Λιμενική Αρχή, στην αρμοδιότητα της οποίας υπάγεται το σημείο εκκίνησης του ημερήσιου θαλάσσιου ταξιδιού, με την οποία γνωστοποιεί την περιοχή στην οποία πρόκειται να δραστηριοποιηθεί το επαγγελματικό τουριστικό ημερόπλοιο, σύμφωνα με το ισχύον Πρωτόκολλο Γενικής Επιθεώρησης (Π.Γ.Ε.) ή το Πιστοποιητικό Ασφαλείας (Π.Α.) ή την Άδεια Εκτέλεσης Πλόων. Όμοια δήλωση απαιτείται για οποιαδήποτε τροποποίηση.

3. α. Όταν το ημερήσιο θαλάσσιο ταξίδι εκκινεί από λιμένα και περιλαμβάνει τουλάχιστον έναν ενδιάμεσο ελληνικό λιμένα, ο επιβάτης υποχρεούται να ακολουθεί το επαγγελματικό τουριστικό ημερόπλοιο σε όλο το ταξίδι, μπορεί όμως, να αποβιβάζεται από αυτό και να παραμένει στην ξηρά για όσο διάστημα διαρκεί η παραμονή του επαγγελματικού τουριστικού ημερόπλοιου σε κάθε λιμένα ή ακτή ή όρμο.

β. Απαγορεύεται η παραλαβή και η οριστική αποβίβαση επιβατών στους ενδιάμεσους λιμένες, εκτός αν επιβάλλεται για λόγους ασφάλειας ή απρόβλεπτων συμβάντων.

γ. Κατ` εξαίρεση, λόγω έλλειψης ή ανεπάρκειας και ιδιομορφίας των υφιστάμενων συγκοινωνιακών εξυπηρετήσεων και συνθηκών, για το σκοπό της εξυπηρέτησης της τουριστικής κίνησης, επιτρέπεται με έγκριση του Υπουργού Ναυτιλίας και Αιγαίου μετά από αίτηση του πλοιοκτήτη ή του εφοπλιστή ή νόμιμα εξουσιοδοτημένου από αυτούς προσώπου:

αα) Η παραλαβή επιβατών από ενδιάμεσους ελληνικούς λιμένες, εφόσον η τελική αποβίβαση τους γίνεται στον ενδιάμεσο λιμένα από τον οποίο επιβιβάσθηκαν.

ββ) Η αποβίβαση επιβατών σε ενδιάμεσους ελληνικούς λιμένες και η επιστροφή τους στο σημείο επιβίβασης τους κατά την ίδια ή διαφορετική ημερομηνία, υπό την προϋπόθεση ότι το ταξίδι αποτελεί μέρος ενός συνόλου τουριστικών υπηρεσιών (πακέτο).

γγ) Η εκτέλεση ταξιδιού, το οποίο περιλαμβάνει συνδυασμό επαγγελματικού τουριστικού

ημερόπλοιου και άλλων μέσων μεταφοράς υπό τις εξής προϋποθέσεις: α) ο συνδυασμός του επαγγελματικού τουριστικού ημερόπλοιου και των άλλων μέσων μεταφοράς συμπεριλαμβάνονται

στο ίδιο σύνολο τουριστικών υπηρεσιών (πακέτο) και β) η συνολική χρονική διάρκεια του ταξιδιού δεν υπερβαίνει τις είκοσι τέσσερις (24) ώρες. Η έγκριση του Υπουργού Ναυτιλίας και Αιγαίου αφορά στο θαλάσσιο σκέλος του ταξιδιού.

4. Επιτρέπεται η εκτέλεση ταξιδιού, το οποίο διαρκεί περισσότερο από είκοσι τέσσερις (24) ώρες και περιλαμβάνει τη διανυκτέρευση των επιβατών σε κατάλυμα της ξηράς υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις: α) το ταξίδι αποτελεί μέρος του ιδίου συνόλου τουριστικών υπηρεσιών (πακέτο), β) ο λιμένας οριστικής αποβίβασης των επιβατών είναι ο ίδιος με το λιμένα από τον οποίο αρχικά επιβιβάσθηκαν και γ) κατά τη διάρκεια της παραμονής των επιβατών στην ξηρά, το πλοίο παραμένει στο λιμένα ή αγκυροβολεί σε σημείο που καθορίζεται από το φορέα διοίκησης και εκμετάλλευσης του λιμένα ή της λιμενικής εγκατάστασης ή, αν δεν υπάρχει τέτοιος, από τον προϊστάμενο της Λιμενικής Αρχής. Για το σκοπό αυτόν απαιτείται η σύμφωνη γνώμη των Λιμενικών Αρχών στην περιοχή αρμοδιότητας των οποίων θα διανυκτερεύσουν πλοίο και επιβάτες.

Εάν το πλοίο δεν διαθέτει χώρους ενδιαίτησης για το πλήρωμα, κατά τη διανυκτέρευση των

επιβατών στην ξηρά, με τη μεταξύ του πληρώματος και πλοιοκτήτη καταρτιζόμενη σύμβαση, ρητά προβλέπεται η διασφάλιση κατάλληλου καταλύματος για το πλήρωμα από τον πλοιοκτήτη ή εφοπλιστή, εκτός αν πρόκειται για τον τόπο κατοικίας του ναυτικού. Ως κατάλληλο κατάλυμα θεωρείται εκείνο που, ως προς τον κλιματισμό, τους κοιτώνες, τις κλίνες και τους χώρους υγιεινής, είναι τουλάχιστον ισοδύναμο με αυτό που καθορίζεται από τις αντίστοιχες διατάξεις της οικείας νομοθεσίας για την ενδιαίτηση του πληρώματος.

5. α. Τα επαγγελματικά τουριστικά ημερόπλοια αγκυροβολούν ή παραβάλλουν για αναμονή, επιβίβαση και αποβίβαση των επιβατών στους χώρους που υποδεικνύονται από το φορέα διοίκησης και εκμετάλλευσης του λιμένα ή της λιμενικής εγκατάστασης ή, αν δεν υπάρχει τέτοιος, από τον προϊστάμενο της αρμόδιας Λιμενικής Αρχής.

β. (ί) Σε περίπτωση ανεπάρκειας των χώρων και λειτουργικής αδυναμίας εξυπηρέτησης των επαγγελματικών τουριστικών ημερόπλοιων, ο φορέας διοίκησης και εκμετάλλευσης του λιμένα ή της λιμενικής εγκατάστασης ή, αν δεν υπάρχει τέτοιος, ο προϊστάμενος της αρμόδιας Λιμενικής Αρχής, καθορίζει τα αναγκαία μέτρα για την αγκυροβολία ή παραβολή ή θέση αναμονής, την επιβίβαση και την αποβίβαση.

(ιι) Προκειμένου για όρμους και ακτές, ο προϊστάμενος της αρμόδιας Λιμενικής Αρχής μπορεί, με αιτιολογημένη απόφαση του για λόγους ασφάλειας ναυσιπλοΐας ή αδυναμίας λειτουργικής εξυπηρέτησης, να ορίσει ανώτατο αριθμό επαγγελματικών τουριστικών ημερόπλοιων που δραστηριοποιούνται ημερησίως στην περιοχή.

γ. Επιτρέπεται, μετά από έγκριση της αρμόδιας Λιμενικής Αρχής, η προσέγγιση σε λουτρικές εγκαταστάσεις, εφόσον υπάρχει ειδικό σημείο/θέση προσέγγισης επαγγελματικών τουριστικών ημερόπλοιων προσδιορισμένο/ νη με σημαντήρες.

Ελένη Κλουκινιώτη

info@efotopoulou.gr