Δικαστική πληρεξουσιότητα μπορεί να χορηγηθεί αποκλειστικά σε δικηγόρο

H πολιτική δικονομία αγνοεί το θεσμό της εκούσιας αντιπροσώπευσης, προβλέπει δε την ανάθεση της διενέργειας των διαδικαστικών πράξεων ενώπιον των πολιτικών δικαστηρίων σε δικηγόρους (94 παρ. 1 ΚΠολΔ). Κατά πάγια δε νομολογία του Αρείου Πάγου η υποχρεωτικότητα πρόσληψης δικηγόρου δεν αντιβαίνει στο άρθρο 20 του Συντάγματος ή στο άρθρο 6 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΑΠ 632/2004 ΕλΔ 2006.129, ΑΠ 550/2003 ΧρΙΔ 2003.728, ΑΠ 939/2001 ΕλΔ 2001.912, ΑΠ 173/1990 ΕλΔ 1991.971, ΑΠ 604/1989 Δ 1990.670). Η πληρεξουσιότητα δίνεται είτε με συμβολαιογραφική πράξη είτε με προφορική δήλωση που καταχωρίζεται στα πρακτικά ή στην έκθεση είτε με ιδιωτικό έγγραφο, εφόσον η υπογραφή εκείνου που παρέχει την πληρεξουσιότητα βεβαιώνεται από δημόσια, δημοτική ή άλλη αρμόδια αρχή ή από δικηγόρο (96 παρ. 1 ΚΠολΔ). Την πληρεξουσιότητα χορηγεί ο δικαιούχος διάδικος και επί νομικών προσώπων ή ανικάνων, ο νόμιμος εκπρόσωπος τους (62 και 64 ΚΠολΔ). Ακόμα και όταν ο κύριος της υπόθεσης ο οποίος θα μπορούσε, σύμφωνα με το νόμο, να παραστεί αυτοπροσώπως και να ενεργήσει χωρίς πληρεξούσιο δικηγόρο (94 παρ. 2 ΚΠολΔ), διορίσει δικαστικό πληρεξούσιο, αυτός πρέπει να είναι αποκλειστικά δικηγόρος, γιατί μόνο σε δικηγόρους παρέχεται η ικανότητα «προς το δικολογείν», σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 94 ΚΠολΔ και 39 παρ. 1 του Κώδικα Δικηγόρων (Ν.Δ. 3026 της 6/8-10-1954 – Φ.Ε.Κ. Α-235) (ΟλAΠ 180/1975 ΝοΒ 23.654). Η δικαστική πληρεξουσιότητα που μπορεί να δοθεί αποκλειστικά και μόνο σε δικηγόρο, διαφέρει από την εξώδικη πληρεξουσιότητα η οποία μπορεί να δοθεί και για τη διαχείριση υπόθεσης που απαιτεί εκτός άλλων και δικαστικές ενέργειες. Αυτή η εξώδικη πληρεξουσιότητα μπορεί σύμφωνα με τα άρθρα 211 επ. AΚ να δοθεί και σε πρόσωπα που δεν έχουν την ιδιότητα του δικηγόρου, αν όμως οι ανάγκες της υπόθεσης που διαχειρίζονται, απαιτούν κάποια δικαστική ενέργεια, τα πρόσωπα αυτά είναι υποχρεωμένα να αναθέσουν την εκπροσώπηση ενώπιον του δικαστηρίου, του αντιπροσωπευομένου απ΄ αυτούς, σε πληρεξούσιο δικηγόρο, ακόμα και αν ο κύριος της υπόθεσης μπορούσε από το νόμο να παραστεί ο ίδιος και να ενεργήσει χωρίς πληρεξούσιο δικηγόρο (ΜΠρΘεσ 729/1972, Αρμ. 26.452). Mόνο εξαιρετικά επιτρέπεται η παράσταση διαδίκου με εκούσιο αντιπρόσωπο που δεν είναι δικηγόρος. Αυτό συμβαίνει: α) στο Ειρηνοδικείο, εφόσον το αντικείμενο της διαφοράς δεν υπερβαίνει το ποσό 12.000€ (94 παρ. 2α ΚΠολΔ και 39 παρ. 3 Κώδικα Δικηγόρων), όπως επί διαφορών που εκδικάζονται με τις ειδικές διατάξεις για τις μικροδιαφορές (472 ΚΠολΔ) και επί εργατικών διαφορών (665 ΚΠολΔ), και εκεί όμως δεν επιτρέπεται η παράσταση με οποιοδήποτε πρόσωπο, αλλά μόνο με τα αναφερόμενα περιοριστικά στις διατάξεις των άρθρων 472 παρ. 1 και 665 παρ. 1 ΚΠολΔ, φυσικά πρόσωπα, β) στα ασφαλιστικά μέτρα και γ) για να αποτραπεί επικείμενος κίνδυνος (λ.χ. προς αποτροπή επικείμενης παραγραφής: ΠΠΘεσ 2418/1985 Αρμ 1985.1075). Αλλά και τότε ο δικαστής έχει δικαίωμα, εκτιμώντας τις ιδιαίτερες περιστάσεις, να υποχρεώσει το διάδικο να προσλάβει δικηγόρο (94 παρ. 3 ΚΠολΔ).
​Επομένως δεν χωρεί δικαστική παράσταση με αντιπρόσωπο, εκτός αν αυτός είναι πληρεξούσιος δικηγόρος (Μπέης, Πολ. Δικ. 64, ΙΙΙ, 17 σελ. 350, Κεραμεύς, Αστικό Δικονομικό Δίκαιο ΙΙ, 1978, σελ. 34, ΕφΘεσ 258/1977 Αρμ. 31.385, ΕφΑθ 202/1975, Δ 6.563, ΠΠρΑθ 3947/1971, Δ 3.4, άρθρο 39 παρ. 1 Κώδικα Δικηγόρων). Από τη διάταξη του άρθρου 104 εδ. β΄ ΚΠολΔ προκύπτει ότι την έλλειψη ή την υπέρβαση της πληρεξουσιότητας ερευνά το Δικαστήριο και αυτεπαγγέλτως σε κάθε στάση της δίκης (ΟλΑΠ 964/1982 ΝοΒ 31.991, ΠΠρΑθ 4042/2007 Δ 2008.601, ΠΠρΡόδου 233/2006 Α’ Δημοσίευση Τράπεζα Νομικών Πληροφοριών ΝΟΜΟΣ).

Μαρία Τζαβέλα
Δικηγόρος, LL.M.
E-mail: info@efotopoulou.gr