Πώς επηρεάζει το τρίτο Μνημόνιο (Ν. 4336/2015) τις εκκρεμείς αιτήσεις του «νόμου Κατσέλη» (Ν. 3869/2010) – Τι πρέπει να κάνουν όσοι έχουν ήδη καταθέσει (έως 18-08-2015) αίτηση υπαγωγής στο νόμο για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά;

Με τα άρθρα 1 έως 4 του Κεφαλαίου Α΄ της υποπαραγράφου Α. 4 της παραγράφου Α’ του Μέρους Β’ του Ν. 4336/2015 «Συνταξιοδοτικές διατάξεις-Κύρωση του Σχεδίου Σύμβασης Οικονομικής Ενίσχυσης από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας και ρυθμίσεις για την υλοποίηση της Συμφωνίας Χρηματοδότησης» (ΦΕΚ Α΄ 94/14-08-2015) (γνωστού και ως «3ου Μνημονίου»), επήλθαν τροποποιήσεις στο Ν. 3869/2010 «Ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων και άλλες διατάξεις» (Α’ 130), γνωστού πλέον ως «νόμου Κατσέλη». Πλην των ρυθμίσεων και αλλαγών που επέφεραν οι ως άνω νομοθετικές διατάξεις στις γενικές διατάξεις περί της διαδικασίας κατάθεσης και προσδιορισμού της αίτησης υπαγωγής στο «νόμο Κατσέλη» και του αντικειμενικού πεδίου εφαρμογής του, δίνοντας πλέον τη δυνατότητα «ρύθμισης» και χρεών προς το Δημόσιο, τους Ο.Τ.Α. και τους ασφαλιστικούς οργανισμούς εφόσον συντρέχουν με οφειλές προς ιδιώτες, υπήρξε πρόβλεψη και για τις εκκρεμείς αιτήσεις.

Συγκεκριμένα, στο άρθρο 2 με τίτλο «Μεταβατικές Διατάξεις» του Κεφαλαίου Α΄ της υποπαραγράφου Α. 4 της παραγράφου Α’ του Μέρους Β’ του ως άνω Ν. 4336/2015, ορίζει ότι:

«1. Οι οφειλέτες των οποίων η κύρια αίτηση εκκρεμεί κατά το χρόνο έναρξης της ισχύος του παρόντος νόμου υποχρεούνται εντός έξι (6) μηνών από της ενάρξεως της ισχύος του παρόντος νόμου (ήτοι μέχρι και τις 15-02-2016) και εφόσον μέχρι τότε δεν έχει λάβει χώρα συζήτηση της αιτήσεώς τους, να υποβάλουν στη γραμματεία του δικαστηρίου όπου τηρείται ο φάκελος της αιτήσεώς τους, επικαιροποιημένα τα στοιχεία που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 του άρθρου 4 του ν. 3869/2010 Η υπαίτια παράλειψης του οφειλέτη να ενημερώσει τα ανωτέρω στοιχεία του φακέλου θεωρείται παράβαση του καθήκοντος ειλικρινούς δηλώσεως του άρθρου 10 του ν. 3869/2010.

2. Εφόσον στο πλαίσιο της εκκρεμούσας αιτήσεως έχει εκδοθεί προσωρινή διαταγή, σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 2 του άρθρου 5 ή απόφαση ασφαλιστικών μέτρων σύμφωνα με τις διατάξεις των παραγράφων 1 και 2 του άρθρου 6 του ν. 3869/2010, η οποία εξακολουθεί μετά την παρέλευση της προθεσμίας της παραγράφου 1, καθένας από τους διαδίκους έχει δικαίωμα να ζητήσει την ανάκληση ή μεταρρύθμιση της υφιστάμενης προσωρινής διαταγής ή απόφασης ασφαλιστικών μέτρων, εφόσον τούτο δικαιολογείται με βάση τα επικαιροποιημένα στοιχεία που κατέθεσε το οφειλέτης. 
3. Οφειλέτες που έχουν ήδη υποβάλει αιτήσεις υπαγωγής στις διατάξεις της παρούσας ΥΠΟΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ Α.4, οι υποθέσεις των οποίων δεν έχουν συζητηθεί ή για τις οποίες δεν έχει επέλθει συμβιβασμός με τους πιστωτές τους, δύνανται να επανυποβάλλουν αιτήσεις προκειμένου να υπαχθούν στις διατάξεις του ν. 3869/2010, όπως αυτές ισχύουν μετά την τροποποίησή τους με το άρθρο 1 του παρόντος νόμου. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας, Ναυτιλίας και Τουρισμού και Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, που θα εκδοθεί εντός ενός (1) μηνός από τη δημοσίευση του παρόντος νόμου, προσδιορίζονται ο τύπος της αίτησης της παραγράφου 2 του άρθρου 4 του ν. 3869/2010 με τυποποιημένα υποδείγματα και τα απαιτούμενα συνοδευτικό έγγραφα και δικαιολογητικά.
4. Εντός τεσσάρων (4) μηνών από της ενάρξεως της ισχύος του παρόντος νόμου, κάθε διάδικος δύναται να ζητήσει με κλήση, ατελώς, να επαναπροσδιοριστεί υπόθεση που είχε προσδιοριστεί πέραν της τριετίας από της ενάρξεως της ισχύος του παρόντος νόμου, σε συντομότερη δικάσιμο. Μετά την πάροδο της ανωτέρω προθεσμίας, επαναπροσδιορίζεται αυτεπαγγέλτως εντός τριετίας από της ενάρξεως της ισχύος του παρόντος νόμου το σύνολο των υποθέσεων, οι οποίες έχουν ήδη προσδιοριστεί πέραν της τριετίας, αρχίζοντας από αυτές που έχουν προσδιοριστεί συντομότερα με προτίμηση στις σημαντικότερες, σύμφωνα με την παράγραφο 6, υποθέσεις. Ο ορισμός συντομότερης δικασίμου γίνεται ατελώς για τον αιτούντα. Η πράξη προσδιορισμού δικασίμου κοινοποιείται είτε με επίδοση από δικαστικό επιμελητή είτε με κάθε άλλο πρόσφορο μέσο, ιδίως τηλεομοιοτυπία ή ηλεκτρονική αλληλογραφία στον πληρεξούσιο δικηγόρο ή στον διάδικο. Η γραμματεία του δικαστηρίου υποχρεούται να αναρτά κάθε μήνα σε πίνακα ανακοινώσεων έγγραφο, από το οποίο προκύπτουν οι επαναπροσδιοριζόμενες υποθέσεις, καθώς και η αρχική και η νεότερη δικάσιμος. Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων καθορίζονται οι λεπτομέρειες εφαρμογής της παρούσας παραγράφου.
5. Οι διατάξεις του άρθρου 1 της παρούσας ΥΠΟΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ Α.4 καταλαμβάνουν τις αιτήσεις που υποβάλλονται μετά την έναρξη ισχύος του. 
6. Έως την έκδοση της απόφασης του δευτέρου εδαφίου της παραγράφου 2 του άρθρου 9 του ν. 3869/2010, όπως αντικαθίσταται από την παράγραφο 18 του άρθρου 1 της παρούσας ΥΠΟΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ Α.4, εξακολουθεί να εφαρμόζεται η διάταξη του πρώτου εδαφίου της παραγράφου 2 του καταργούμενου άρθρου». 

Ο κατάλογος των επικαιροποιημένων δικαιολογητικών που υποχρεούνται να υποβάλλουν οι αιτούντες καθορίστηκε στην υπ’ αρ. 7534/20-08-2015 (ΦΕΚ Β΄ 1794 /2015) κοινή υπουργική απόφαση των Υπουργών Οικονομίας, Υποδομών, Ναυτιλίας και Τουρισμού, Οικονομικών, Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, κατά τους ορισμούς του ως άνω άρθρου 2 παρ. 3 εδ. β΄ του Ν. 4336/2015, στην οποία προσδιορίζονται ο τύπος της αίτησης της παραγράφου 2 του άρθρου 4 του ν. 3869/2010 με τυποποιημένα υποδείγματα και τα απαιτούμενα συνοδευτικά έγγραφα και δικαιολογητικά.  

Ειδικότερα, ορίζονται τα δικαιολογητικά που θα καταθέτει ο αιτών στη Γραμματεία του Δικαστηρίου και θα συνοδεύουν την αίτησή του για την υπαγωγή στον Νόμο 3869/2010 ως ακολούθως:

α) αντίγραφο του Δελτίου Αστυνομικής Ταυτότητας

β) πρόσφατο πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης.

γ) Ε1 των τελευταίων τριών (οικονομικών) ετών.

δ) εκκαθαριστικά σημειώματα των τελευταίων τριών (οικονομικών) ετών.

ε) πρόσφατο Ε9

στ) τυχόν καταστάσεις μισθοδοσίας ή εκκαθαριστικούς λογαριασμούς συντάξεων ή βεβαίωση ανεργίας του ΟΑΕΔ.

ζ) τυχόν αντίγραφα αδειών κυκλοφορίας τροχοφόρων.

η) βεβαιώσεις οφειλών των πιστωτών

θ) αντίγραφα των δανειακών συμβάσεων.

ι) (τυχόν) καταγγελίες των δανειακών συμβάσεων

ια) τίτλους ιδιοκτησίας των ακινήτων της περιουσίας του οφειλέτη

ιβ) αντίγραφο ποινικού Μητρώου γενικής χρήσης (κατ’ άρθρο 575 ΚΠΔ) από το οποίο να προκύπτει η μη καταδίκη του αιτούντος για οικονομικό ή φορολογικό αδίκημα σε βαθμό κακουργήματος.

ιγ) σε περίπτωση προηγούμενης άσκησης εμπορικής δραστηριότητας, βεβαίωση διακοπής εργασιών από την αρμόδια Δ.Ο.Υ. (προκειμένου να διαπιστώνεται η έλλειψη πτωχευτικής ικανότητας του αιτούντος).

ιδ) υπεύθυνη δήλωση για πληρότητα και ορθότητα καταστάσεων περιουσίας και μεταβιβάσεων

ιε) Φύλλο υπολογισμού αντικειμενικής αξίας της κύριας κατοικίας του οφειλέτη

ιστ) λοιπά έγγραφα κατά την κρίση του οφειλέτη.

Σε περίπτωση έγγαμου αιτούντος, τα παραπάνω έγγραφα προσκομίζονται και για τον/την σύζυγο, όπως επίσης και σε περίπτωση ανήλικων τέκνων με περιουσία.

Σημειωτέον δε ότι στο μέρος Γ΄ του ως άνω Ν. 4336/2015 ορίζεται ότι «Η ισχύς του νόμου αρχίζει από την υπογραφή από τα συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης της ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ Β’ του άρθρου 3, εκτός από τις διατάξεις της ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ Α’ του άρθρου 3, η ισχύς των οποίων αρχίζει από τη δημοσίευση του νόμου στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.». Ως χρόνος έναρξης ισχύος δηλαδή των διατάξεων του νέου (τρίτου) Μνημονίου ορίστηκε ο χρόνος υπογραφής από όλα τα συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης Χρηματοπιστωτικής Διευκόλυνσης την οποία συμπεριλαμβάνει. Έτσι, στις 20-08-2015 το υπουργείο Οικονομικών επιβεβαιώνοντας την υπογραφή της ανωτέρω σύμβασης εξέδωσε την κάτωθι ανακοίνωση «Σε σχέση με την ισχύ των διατάξεων του Νόμου 4336/2015 (ΦΕΚ Α’ 94) “Συνταξιοδοτικές διατάξεις – Κύρωση του Σχεδίου Σύμβασης Οικονομικής Ενίσχυσης από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας και ρυθμίσεις για την υλοποίηση της Συμφωνίας Χρηματοδότησης”, το Υπουργείο Οικονομικών ενημερώνει ότι η υπογραφή της Σύμβασης Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης μεταξύ Ελληνικής Δημοκρατίας και Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας έλαβε χώρα χθες, 19/08/2015». Συνεπώς χρόνος έναρξης ισχύος των διατάξεων της Υποπαραγράφου Α.4 της παραγράφου Α’ του Μέρους Β’ του Ν. 4336/2015 που τροποποιούν τον Ν. 3869/2010, καθώς και των επιμέρους προθεσμιών που τίθενται με τις ως άνω ρυθμίσεις του σχολιασθέντος με το παρόν άρθρου 2, αποτελεί η 19-08-2015.

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να αναφερθεί (πιο πολύ για λόγους πληρότητας, παρά για λόγους διασαφήνισης) και η με αριθ. πρωτ. 7698/20.8.2015 Ερμηνευτική Εγκύκλιος στο ν. 3869/2010 «Ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων και άλλες διατάξεις» (Α’ 130) , όπως τροποποιήθηκε με τα άρθρα 1 έως 4 του Κεφαλαίου Α της υποπαραγράφου Α4 της παραγράφου Α’ του Μέρους Β’ του ν. 4336/2015 «Συνταξιοδοτικές διατάξεις – Κύρωση του Σχεδίου Σύμβασης Οικονομικής Ενίσχυσης από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας και ρυθμίσεις για την υλοποίηση της Συμφωνίας Χρηματοδότησης» (Α’ 94) που δημοσιεύθηκε στις 20-08-2015 από το Υπουργείο Οικονομίας, Υποδομών, Ναυτιλίας και Τουρισμού (!).

Η ως άνω προρρηθείσα εγκύκλιος ερμηνεύει σχετικά τις προμνησθείσες μεταβατικές διατάξεις:

«Με την παρ. 1 του άρθρου 2:

Υποχρεούνται όλοι οι οφειλέτες που έχουν υποβάλει αίτηση υπαγωγής στις διατάξεις του ν. 3869/2010 και κατά το χρόνο έναρξης ισχύος του ν. 4336/2015 η υπόθεσή τους εκκρεμεί για διάστημα άνω των έξι (6) μηνών από την υποβολή της αίτησης, χωρίς να έχει εκδικαστεί ή να έχει επέλθει δικαστικός συμβιβασμός, να προσκομίσουν επικαιροποιημένα τα στοιχεία που απαιτούνται για υποβολή της αίτησης, ενώ τυχόν παράβαση της διάταξης και μη υποβολή επικαιροποιημένων στοιχείων, επιφέρει για τον οφειλέτη τις συνέπειες της μη ειλικρινούς δήλωσης και απώλεια προστασίας.

Η διάταξη εισάγεται με δεδομένο ότι εκκρεμούν περί τις 130.000 αιτήσεις και είναι αναγκαίο να επανεξεταστεί η συνδρομή των τυπικών προϋποθέσεων υποβολής αίτησης.

Με την παρ. 4 του άρθρου 2:

Υποχρεούνται (σ.σ. Προσοχή στο κείμενο του νόμου αναφέρεται το ρήμα «δύνανται») όλοι οι οφειλέτες που έχουν υποβάλει αίτηση υπαγωγής στις διατάξεις του ν. 3869/2010 που η υπόθεσή τους έχει προσδιοριστεί να συζητηθεί πέραν μιας τριετίας από το χρόνο έναρξης ισχύος του ν. 4336/2015, να υποβάλλουν, εντός τεσσάρων (4) μηνών από την έναρξη ισχύος, αίτηση για επαναπροσδιορισμό της συζήτησης της υπόθεσής τους σε συντομότερη δικάσιμο.

Εάν δεν υποβληθεί σχετική αίτηση εντός του προβλεπόμενου διαστήματος, η δικάσιμοι επαναπροσδιορίζονται αυτεπαγγέλτως σε συντομότερη δικάσιμο, εντός τριετίας. Οι παραπάνω επαναπροσδιορισμοί δικασίμων γίνονται ατελώς για τον αιτούντα.

Η διάταξη εισάγεται προκειμένου να αντιμετωπιστεί το πλήθος των υποθέσεων που εκκρεμούν, καθώς η σύσταση νέων Τμημάτων στα ειρηνοδικεία και οι προσλήψεις νέων ειρηνοδικών, καθιστούν εφικτό τον ορισμό σύντομης δικασίμου για όλες τις υποθέσεις, η συζήτηση των οποίων έχει αρχικά προσδιοριστεί πέραν της τριετίας (επί της ουσίας πέραν του έτους 2018)».

Θεώνη Κάδρα, Δικηγόρος

e-mail:  info@efotopoulou.gr