Παραίτηση από την αξίωση συμμετοχής στα αποκτήματα στο πλαίσιο του συναινετικού διαζυγίου – επιτρεπτό της παραίτησης

Η κατά το άρθρο 1400 ΑΚ αξίωση του συζύγου για συμμετοχή στα αποκτήματα του άλλου είναι ενοχική και προσωποπαγής, γεννάται δε από τη στιγμή που θα λυθεί ή θα ακυρωθεί αμετακλήτως ο γάμος ή που θα συμπληρωθεί τριετία στη διάσταση των συζύγων. Εξάλλου, όπως συνάγεται από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 3, 174, 178, 871, 1400 και 1441 ΑΚ, ναι μεν η διάταξη του άρθρου 1400 ΑΚ έχει τον χαρακτήρα κανόνα αναγκαστικού δικαίου, ώστε δεν χωρεί παραίτηση εκ των προτέρων, δεν αποκλείεται όμως από τη διάταξη αυτή όπως το ζήτημα των αποκτημάτων, γίνει αντικείμενο των διαπραγματεύσεων των συζύγων για να καταλήξουν στην, κατά το άρθρο 1441 ΑΚ, συμφωνία συναινετικού διαζυγίου, με τον όρο ότι η συμφωνία τους για τα αποκτήματα, τελεί υπό την αίρεση της, εκ του λόγου αυτού διαζυγίου, λύσεως του γάμου. Εφόσον μόνη η κοινή συναίνεση σε διαζύγιο συνιστά αυτοτελή και δεσμευτικό για το δικαστή λόγο διαζυγίου και η υπό αίρεση ρύθμιση στο στάδιο αυτό της ενοχικής αξιώσεως για τα αποκτήματα, ακόμη και διά παραιτήσεως, είναι ισχυρά, εκτός αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν οι γενικοί όροι ακυρότητας της δηλώσεως βουλήσεως, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 178 και 179 ΑΚ [ΑΠ 668/2001 Δνη 42.1555, ΕφΑΘ 854/1989 Δνη 34.1386, Γ. Κουμάντου Οικογ. Δικ. Ι σελ. 208 και 264, Γ. Παπαδημητρίου Οικ.Δικ. Β` Εκδοση σελ. 289-290]. Κατά μείζονα λόγο επομένως, εγκύρως τέτοια συμφωνία, περιέχουσα ολική ή μερική παραίτηση των συζύγων από τις εκατέρωθεν αξιώσεις τους, για συμμετοχή του ενός στα αποκτήματα του άλλου, καταρτίζονται όταν ο γάμος τους έχει ήδη λυθεί, διότι τότε οι αξιώσεις αυτές έχουν ήδη γεννηθεί και οι πρώην σύζυγοι μπορούν ελευθέρως να τις διαθέσουν χωρίς η διάθεση αυτή να δύναται πλέον να χαρακτηρισθεί, ως μέσον προς διευκόλυνση της λύσεως του γάμου και να καταστήσει έτσι τη σχετική συμφωνία ανήθικη, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 174, 178 και 179 ΑΚ και παρέχουν στον σύζυγο, ο οποίος ενάγεται εκ των υστέρων με την περί αποκτημάτων αγωγή, ένσταση καταλυτική εν όλω ή εν μέρει αυτής, στηριζόμενη στη διάταξη του άρθρου 454 ΑΚ [βλ. Κ. Παπαδόπουλου Αγωγές του Οικογενειακού Δικαίου τόμος Α § 283 και 298/14].

Η ρυθμιστική αυτή για τα αποκτήματα συμφωνία, εφόσον δεν πληρωθεί η αναβλητική αίρεση υπό την οποία τελεί, δηλαδή της λύσεως του γάμου με συναινετικό διαζύγιο, δεν επιφέρει αποτελέσματα και δεν μπορεί ως εκ τούτου να θεμελιώσει ανατρεπτική ένσταση.

Τέλος, έχει κριθεί νομολογιακά ότι ο ισχυρισμός με τον οποίο ο εναγόμενος επιχειρεί να θεμελιώσει την ένσταση παραίτησης της ενάγουσας από την ένδικη αξίωση της τυγχάνει απορριπτέος ως απαράδεκτος λόγω αοριστίας του, καθόσον ο εναγόμενος δεν αναφέρει για τη θεμελίωση της άνω ανατρεπτικής ένστασης ότι η άνω ρυθμιστική για τα αποκτήματα συμφωνία επέφερε τα αποτελέσματα της λόγω πλήρωσης της αναβλητικής αίρεσης υπό την οποία τελεί, ήτοι της λύσης του μεταξύ των διαδίκων γάμου με συναινετικό διαζύγιο (ΑΠ 1872/2009 ΤρΝομΠληρ Νόμος, ΑΠ 819/2004 ΕλλΔνη 006, 1355).

Μαρία Τζαβέλα

Δικηγόρος, LL.M.

E-mail: info@efotopoulou.gr