Πότε η καταγγελία της σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου θεωρείται καταχρηστική
Σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 648 και 669 ΑΚ, 1 και 2 ν. 2112/1920 και 5 παρ. 3 ν. 3198/1955, η καταγγελία της σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου είναι μονομερής αναιτιώδης δικαιοπραξία και συνεπώς δεν είναι απαραίτητο να δικαιολογείται από τον καταγγέλοντα, αποτελεί δε δικαίωμα του μισθωτού και τους εργοδότη. Για να είναι όμως έγκυρη και ανακόλουθα να επιφέρει τη λύση της σύμβασης, από την πλευρά του εργοδότη, πρέπει να είναι έγγραφη και να συνοδεύεται από την ανάλογη αποζημίωση απόλυσης.
Το δικαίωμα πάντως του εργοδότη να καταγγείλει, αναιτιολόγητα και όποτε θέλει, την εργασιακή σύμβαση υπόκειται στον περιορισμό του άρθρου 281 ΑΚ, δηλαδή η καταγγελία είναι άκυρη και θεωρείται σαν να μην έγινε (άρθρα 174, 180 ΑΚ), όταν η άσκηση του δικαιώματος αυτού του εργοδότη υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χριστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός αυτού του δικαιώματος. Αν, παρά την καταχρηστική άσκηση του δικαιώματός του να καταγγείλει την εργασιακή σύμβαση, ο εργοδότης αρνείται να δεχθεί την παροχή εργασίας, καθίσταται υπερήμερος έναντι του εργαζομένου και – όσο διαρκεί η υπερημερία του, ήτοι η μη αποδοχή της εργασίας – υποχρεούται να καταβάλλει στον εργαζόμενο τις αποδοχές του, σαν να τον απασχολούσε κανονικά (ΑΠ 597/2002 ΔΕΕ 2003, 201, ΑΠ 1102/2001 ΕΕργΔ 2002/801, ΑΠ 1107/2000 ΕλλΔνη 2000, 1616).
Υπάρχει δε τέτοιας μορφής υπέρβαση, όταν η καταγγελία έγινε για εκδίκαση σε βάρος του μισθωτού λόγω της συμπεριφοράς του, η οποία δεν συνδέεται με την ομαλή και αποδοτική άσκηση της εργασίας του, αλλά απαρέσκει στον εργοδότη διότι εμφανίζεται αντίθετη με τα συμφέροντά του, καθώς και όταν υπαγορεύεται από ταπεινά ελατήρια, τα οποία δεν εξυπηρετούν τον σκοπό του δικαιώματος του, αλλά ικανοποιούν τις εγωιστικές του διαθέσεις απέναντι στους εργαζομένους, όπως συμβαίνει, όταν η απόλυση οφείλεται σε κακότητα, εμπάθεια, μίσος ή έχθρα, λόγω προηγούμενης συμπεριφοράς του εργαζομένου μη αρεστής στον εργοδότη, διότι αυτός (εργαζόμενος) διεκδίκησε νόμιμα δικαιώματά του (ΑΠ 1117/2005 ΔΕΕ 2006, 424, ΑΠ 1096/2003 ΔΕΝ 2004, 176, ΑΠ 1539/2001 ΔΕΕ 2002, 618, ΑΠ 1318/2000 ΕλλΔνη 2002, 413, ΑΠ 1107/2000 ό.π., ΑΠ 380/2000 ΔΕΝ 2001,15).
Αντίθετα, το δικαίωμα του εργοδότη να προβεί στην καταγγελία της εργασιακής σύμβασης του μισθωτού δεν ασκείται καταχρηστικά, όταν αυτή οφείλεται σε αντικειμενικούς λόγους ικανούς να δικαιολογήσουν, με γνώμονα το καλώς ευνοούμενο συμφέρον της επιχείρησης, τη λήξη αυτής. Δεν είναι επομένως, καταχρηστική η καταγγελία που οφείλεται, μεταξύ άλλων στην πλημμελή εκτέλεση των καθηκόντων του μισθωτού, σε ανεπαρκή απόδοση αυτού, σε διακοπή της αρμονικής συνεργασίας μεταξύ εργαζομένου και εργοδότη, σε πραγματική και ηθελημένη ανάρμοστη συμπεριφορά του εργαζομένου προς τον εργοδότη ή προς συναδέλφους του, εξαιτίας της οποίας διαταράσσεται η εύρυθμη λειτουργία ή η πειθαρχική έννομη τάξη της εργοδοτικής επιχείρησης (ΑΠ 247/2012, ΑΠ 904/2012, Δημοσίευση ΝΟΜΟΣ, ΑΠ 1102/2001 ό.π., ΑΠ 1107/2000 ό.π., βλ. Δημ. Τερδελή, Εργατικό Δίκαιο, Ατομικές Εργασιακές Σχέσεις Εκδοση Γ` έτος 2015, σελ.977).
Περαιτέρω, δεν συντρέχει περίπτωση καταχρηστικής καταγγελίας όταν δεν υπάρχει για αυτή κάποια αιτία, αφού, ενόψει των όσων προεκτέθηκαν για τον αναίτιώδη χαρακτήρα της καταγγελίας, και την άσκηση αυτής καθ’ υπέρβαση των ορίων του άρθρου 281 ΑΚ για να θεωρηθεί η καταγγελία άκυρη ως καταχρηστική, δεν αρκεί ότι οι λόγοι που επικαλέστηκε γι` αυτή ο εργοδότης ήταν αναληθείς ή ότι δεν υπήρχε καμία εμφανής αιτία, αλλά απαιτείται η καταγγελία να οφείλεται σε συγκεκριμένους λόγους που πρέπει να επικαλεστεί και να αποδείξει ο εργαζόμενος – εξαιτίας των οποίων η άσκηση του σχετικού δικαιώματος του εργοδότη υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλει το άρθρο 281 ΑΚ (ΑΠ 904/2012 ό.π., ΑΠ 50/2011 ΕΕργΔ 2011, 943, ΑΠ 1420/2006, ΑΠ 1689/2006 Δημοσίευση ΝΟΜΟΣ).
Αμυγδαλιά Τσιάρα, δικηγόρος
info@efotopoulou.gr