Η άδεια άνευ αποδοχών στα μέλη του Διδακτικού Επιστημονικού Προσωπικού (Δ.Ε.Π.) των Α.Ε.Ι.
Ζήτημα γεννάται σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 51- Άδειες χωρίς αποδοχές του Κώδικα Κατάστασης Δημοσίων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ. (Ν. 3528/2007 – ΦΕΚ Α΄ 26/9.02.2007) στα μέλη Διδακτικού Επιστημονικού Προσωπικού (Δ.Ε.Π.) των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Α.Ε.Ι.). Σύμφωνα με το άρθρο 2 του ως άνω Κώδικα στο πεδίο εφαρμογής του υπάγονται οι πολιτικοί διοικητικοί υπάλληλοι του κράτους και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου (παρ. 1), καθώς και οι υπάλληλοι ή οι λειτουργοί του κράτους ή των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, οι οποίοι, κατά συνταγματική ή νομοθετική πρόβλεψη, διέπονται από ειδικές διατάξεις, καθώς και οι υπάλληλοι των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, για όσα θέματα δεν ρυθμίζονται από τις ειδικές γι΄ αυτούς διατάξεις (παρ. 2). Από αυτό το άρθρο 2 συνάγεται ότι η έκταση εφαρμογής του εν λόγω Κώδικα καταλαμβάνει και άλλους υπαλλήλους, οι θέσεις των οποίων προβλέπονται από ειδική νομοθεσία, μόνο όμως εάν υπάρχει νομοθετικό κενό στην ειδική αυτή νομοθεσία, οπότε ο Κώδικας Κατάστασης Δημοσίων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ. εφαρμόζεται συμπληρωματικά (βλ. γνωμοδοτήσεις για το Πυρισβεστικό Σώμα ΝΣΚ 13/2012, αλλά και contra της πλειοψηφίας των ΝΣΚ 301/2011 και ΝΣΚ 437/2008).
Για την υπηρεσιακή κατάσταση των καθηγητών, αναπληρωτών καθηγητών και επίκουρων καθηγητών των Α.Ε.Ι. (καθώς και των υπηρετούντων λεκτόρων) προβλέπει πλέον (μετά την κατάργηση του Ν. 2530/1997 και του Ν. 1268/1982) ο Ν. 4009/2007 (ΦΕΚ Α΄ 195/6-9-2011) «Δομή, λειτουργία, διασφάλιση της ποιότητας των σπουδών και διεθνοποίηση των ανωτάτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων», όπως έχει τροποιηθεί και ισχύει σήμερα με τους Ν. 4076/2012 και Ν. 4115/2013. Οι διατάξεις του εν λόγω νόμου ως ειδικότερες του γενικού πλαισίου που θέτει ο Κώδικας Κατάστασης Δημοσίων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ. (Ν. 3528/2007) κατισχύουν αυτού για τα θέματα που ρυθμίζουν, όπως έχουν αυτές ερμηνευθεί και με τις υπ’ αρ. Φ.122.1/350/141732/Β2/09-12-2011 «Ερμηνεία διατάξεων του Ν. 4009/2011» και Φ.122.1/58/22996/Β2/05-03-2012 «Διευκρινήσεις ως προς το αρθ. 77 παρ. 3 του Ν. 4009/2011» Εγκυκλίους της Διοίκησης.
Έτσι, το άρθρο 27 – Επιστημονικές και λοιπές άδειες του ως άνω ειδικότερου Νόμου 4009/2011 προβλέπει στην παρ. 5 και 6, μετά την τροποποίησή του με το άρθρο 39 του Ν. 4186/2013:
« […] 5. Επιτρέπεται, ύστερα από εισήγηση του Κοσμήτορα, απόφαση της κοσμητείας και σχετική πράξη που εκδίδεται από τον Πρύτανη, μετά από έλεγχο νομιμότητας και σκοπιμότητας, η χορήγηση άδειας χωρίς αποδοχές σε καθηγητές του ιδρύματος, εφόσον δεν παρεμποδίζεται η ομαλή λειτουργία της σχολής.
Κατά το διάστημα της άδειας άνευ αποδοχών το σύνολο των συνταξιοδοτικών, ασφαλιστικών και λοιπών εισφορών για τον καθηγητή καταβάλλονται από τον ίδιο.
- Ο συνολικός χρόνος χορήγησης αδειών άνευ αποδοχών σε κάθε καθηγητή δεν μπορεί να υπερβαίνει τα τρία έτη. […]».
Ενόψει των ανωτέρω, η διάταξη του άρθρου 27 παρ. 5 και 6 του Ν. 4009/2011, όπως ισχύει κατισχύει του άρθρου 51 του Ν. 3528/2007, παρόλο που στην τελευταία διάταξη υπάρχει περιπτωσιολογία σχετικά με τις άδειες άνευ αποδοχών των δημοσίων υπαλλήλων. Όπως είχε άλλωστε αποφανθεί με την από 11-01-2012 απάντησή του σε σχετικό ερώτημα ο Γενικός Γραμματέας Ανώτατης Εκπαίδευσης (βλ. την απάντηση πατώντας εδώ), ο Ν. 4009/2011 «αποτελεί ειδική πανεπιστημιακή νομοθεσία και υπερισχύει των γενικώ διατάξεων που αφορούν ζητήματα Δημοσίου Τομέα και Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου», ενώ συγχρόνως συστήνει βάσει του άρθρου 5 παρ. 2 περ. ζ΄ («[..]2. Με τον Οργανισμό καθορίζονται τα θέματα της οργανωτικής δομής και λειτουργίας κάθε ιδρύματος και ιδίως τα ακόλουθα: […]ζ) τα καθήκοντα, δικαιώματα και υποχρεώσεις των καθηγητών του ιδρύματος, [..]») σχετικά: «Ζητήματα αδειών που δεν προβλέπονται από τον Ν. 4009/2011 κρίνεται σκόπιμο να ρυθμιστούν από τους Οργανισμούς των Πανεπιστημίων (βλ. σχετικά άρθρ. 5, παρ. 2, εδ. ζ).»
Επίσης, το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους με την πρόσφατη υπ’ αρ. 170/2015 γνωμοδότησή του (βλ. τη γνωμοδότηση πατώντας εδώ) δέχθηκε ότι σε καθηγητή ΑΕΙ δεν είναι δυνατή η χορήγηση άδειας χωρίς αποδοχές κατ’ εφαρμογή του άρθρου 51 παρ. 3 του Ν. 3528/2007, διότι «το ζήτημα της χορήγησης άδειας χωρίς αποδοχές στους καθηγητές των ΑΕΙ διέπεται αποκλειστικά από την ειδική γι’ αυτούς ρύθμιση του άρθρου 27 παρ. 5 και 6 του Ν. 4009/2011 και δεν καταλείπεται πεδίο επεκτατικής, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 2 του Υ.Κ., της διάταξης του άρθρου 51 παρ. 3 του κώδικα αυτού». Χαρακτηριστικά παρατηρείται σχετικά με την άδεια άνευ αποδοχών του άρθρου 27 παρ. 5 και 6 του Ν. 4009/2011 για τους καθηγητές των ΑΕΙ ότι αποτελεί εξαίρεση «από τον κανόνα ότι οι άδειες χορηγούνται με αποδοχές και ότι οι λόγοι χορήγησής της μπορεί να αφορούν σε οποιαδήποτε ανάγκη (ιδιωτική-προσωπική) του Καθηγητή, αφού ο νόμος δε διακρίνει. Η άδεια αυτή χορηγείται με μόνη προϋπόθεση ότι δεν παρεμποδίζεται η απρόσκοπτη λειτουργία του Ιδρύματος κατά το διάστημα της άδειας και, συνεπώς, για την χορήγησή της, γίνεται στάθμιση των αναγκών του Καθηγητή με τις ανάγκες γενικά (διδακτικές – εκπαιδευτικές, ερευνητικές – επιστημονικές και διοικητικές) του Ιδρύματος, σε τρόπο ώστε να είναι ευχερής ηξ διακρίβωση της συνδρομής της προβλεπόμενης στην παράγραφο 5 δυνατότητας, συναγόμενης εκ της λέξεως «επιτρέπεται», να χορηγηθεί η αιτηθείσα άδεια, το χρονικό διάστημα της οποίας, σε κάθε περίπτωση, δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερο της τριετίας (ΝΣΚ 353/2013)».
Με ερμηνευτικά κριτήρια την ιστορία της διάταξης΄του άρθρου 27 του Ν. 4009/2011 (η ημερομηνία ψήφισής της είναι μεταγενέστερη του Κώδικα Δημοσίων Υπαλλήλων, ενώ συγχρόνως δεν υπήρχε αντίστοιχη διάταξη στο προϊσχύον δίκαιο του Ν. 1268/1982 και Ν. 2530/1997), καθώς και τη συστηματική της θέση στη νομοθεσία περί των δημοσίων υπαλλήλων (ειδικότερη), όπως και το σκοπό του νομοθέτη ενόψει της φύσεως του έργου, των καθηκόντων και της υπηρεσιακής κατάστασης των καθηγητών των ΑΕΙ, ο ερμηνευτής των εν λόγω διατάξεων (άρθρο 27 Ν. 4009/2011 και αρ. 51 του Ν. 3528/2007) καταλήγει ότι δεν προσήκει η εφαρμογή στους καθηγητές των ΑΕΙ της γενικής διάταξης του άρθρου 51 του Ν. 3528/2007.
Θεώνη Κάδρα, Δικηγόρος
e-mail: info@efotopoulou.gr