Παραγραφή των χρηματικών αξιώσεων των δημοσίων υπαλλήλων κατά του δημοσίου και χρόνος έναρξης αυτής

Το Δημόσιο (Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης και άλλα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου), όπως και κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, σύμφωνα με τα άρθρα 105 και 106 του ΕισΝΑΚ υποχρεούται να αποκαταστήσει στους τρίτους κάθε παρανομία που προκαλούν τα διοικητικά του όργανα κατά την ενάσκηση των καθηκόντων τους.

Η ευθύνη του δε αυτή είναι αντικειμενική, δεν εξαρτάται συνεπώς από την ύπαρξη υπαιτιότητας ή μη στο πρόσωπο του διοικητικού οργάνου. Όταν συνεπώς λαμβάνει χώρα τέτοια παρανομία, το Δημόσιο οφείλει να αποκαταστήσει τόσο την ζημία (θετική ζημία) του προσώπου προς το οποίο έγινε η παρανομία, όσο και το διαφυγόν του κέρδος, ενώ μπορεί να αποκαταστήσει και μη περιουσιακή ζημία, δηλαδή την ζημία λόγω της ηθικής βλάβης που υπέστη το πρόσωπο αυτό από την παρανομία.    

Η αξίωση για αποζημίωση του προσώπου το οποίο θίχτηκε από την παρανομία του διοικητικού οργάνου φυσικά δεν μπορεί να αναζητηθεί οποιαδήποτε στιγμή στο μέλλον, αλλά υπόκειται σε παραγραφή, με την πάροδο του χρόνου της οποίας και ύστερα δεν μπορεί να ζητηθεί η ικανοποίησή της δικαστικώς. Το άρθρο 90 παρ. 1 του Ν. 2362/1995 ορίζει ότι για όλα τα πρόσωπα ο χρόνος παραγραφής των αξιώσεων ανάγεται σε πέντε (5) έτη, ενώ ο νόμος ειδικεύει τον χρόνο παραγραφής για τους δημοσίους υπαλλήλους, πολιτικούς ή στρατιωτικούς, με σχέση δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου, οι οποίοι έχουν αξίωση αποζημίωσης κατά του Δημοσίου στο άρθρο 90 παρ. 3 του άνω Νόμου, σύμφωνα με το οποίο ο χρόνος παραγραφής ανάγεται σε δύο (2) έτη (Τάχος Α.Ι., Ελληνικό Διοικητικό Δίκαιο, 2008, σελ. 985 επ).

Το ζήτημα ωστόσο του ακριβούς σημείου ενάρξεως της διετούς παραγραφής που αφορά τους δημοσίους υπαλλήλους έχει αποτελέσει την αφορμή για την έκδοση αντιφατικών μεταξύ τους αποφάσεων από τα ανώτατα δικαστήρια, ήτοι τον Άρειο Πάγο και το Συμβούλιο της Επικρατείας, λόγω της δυσχέρειας στην ερμηνεία των διατάξεων 90 παρ. 3 και 91 παρ. 1 του άνω νόμου. Συγκεκριμένα, το άρθρο 90 παρ. 3 του άνω νόμου αναφέρει ότι: «η απαίτηση οποιουδήποτε των επί σχέσει δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου υπαλλήλων του Δημοσίου, πολιτικών ή στρατιωτικών κατ’ αυτού, που αφορά σε αποδοχές ή άλλες κάθε φύσεως απολαβές αυτών ή αποζημιώσεις, έστω και αν βασίζεται σε παρανομία των οργάνων του Δημοσίου ή στις περί αδικαιολόγητου πλουτισμού διατάξεις παραγράφεται μετά διετία από της γενέσεώς της», ενώ σύμφωνα με το άρθρο 91 παρ. 1 η έναρξη της παραγραφής των απαιτήσεων κατά του Δημοσίου: «με την επιφύλαξη κάθε άλλης ειδικής διάταξης του νόμου, η παραγραφή οποιασδήποτε απαιτήσεως κατά του Δημοσίου αρχίζει από το τέλος του οικονομικού έτους μέσα στο οποίο γεννήθηκε και ήταν δυνατή η δικαστική επιδίωξη αυτής».

Την αμφισβήτηση επί της ερμηνείας των άνω δύο άρθρων, ήτοι για το αν το σημείο παραγραφής αρχίζει από το σημείο γέννησης της απαίτησης του άρθρου 90 παρ. 3 ή από το τέλος του οικονομικού έτους στο οποίο γεννήθηκαν (91 παρ. 1), ήρε η με αριθμό 32/2008 απόφαση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου, σύμφωνα με την οποία «το Δικαστήριο αίρει την ανωτέρω αμφισβήτηση, αποφαινόμενο ότι με τη διάταξη του άρθρου 90 παρ. 3 του Ν. 2362/1995, ρυθμίζεται ειδικώς το θέμα του χρόνου της παραγραφής των αξιώσεων των επί σχέσει δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου υπαλλήλων του Δημοσίου … και ορίζεται ως χρονικό σημείο ενάρξεως της παραγραφής αυτής η γένεση της κάθε αντίστοιχης αξιώσεως» και συνεπώς ως ειδικότερο σημείο ενάρξεως της παραγραφής των αξιώσεων αυτών που αφορούν τη ζημία ειδικά των δημοσίων υπαλλήλων από το Δημόσιο θεωρείται ο χρόνος της γένεσής τους.

Σημειούται ότι ο συντομότερος διετής χρόνος παραγραφής για τους δημοσίους υπαλλήλους έχει κριθεί ως αντισυνταγματικός και ειδικότερα ως αντίθετος στο άρθρο 4 παρ. 1 του Συντάγματος και στο άρθρο 1 παρ. 1 του Α΄ Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα δικαιώματα του Ανθρώπου (Τάχος, ό.π. σελ. 985, ΣτΕ 953/2011).

 

Έμη Ζαΐμη

E-mail επικοινωνίας: info@efotopoulou.gr