Ζητήματα πνευματικής ιδιοκτησίας σχετικά με επιτραπέζια παιχνίδια
“Καταρχήν, ως προς το αντικείμενο προστασίας (επιτραπέζιο παιχνίδι) θα πρέπει να σημειωθεί ότι στο άρθρο 2 του ν. 2121/1993 για την πνευματική ιδιοκτησία και τα συγγενικά δικαιώματα περιλαμβάνεται μια ενδεικτική λίστα με έργα που προστατεύονται, βλ. http://web.opi.gr/portal/page/portal/opi/info.html/law2121.html. Η πνευματική ιδιοκτησία προστατεύει σύμφωνα με το ν. 2121/1993 μόνον πρωτότυπα πνευματικά δημιουργήματα λόγου, τέχνης ή επιστήμης, που εκφράζονται με οποιαδήποτε μορφή. Οι ιδέες δεν προστατεύονται με δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας. Μια ιδέα για επιτραπέζιο παιχνίδι συνεπώς δεν προστατεύεται. Ωστόσο, η μορφή που θα πάρει η ιδέα αυτή, εφόσον εμφανίζει την απαιτούμενη από το νόμο πρωτοτυπία, είναι δυνατόν να προστατευθεί. Σε κάθε περίπτωση πάντως, θα πρέπει κανείς να διακρίνει μεταξύ του υλικού υποστρώματος του παιχνιδιού και των κανόνων που αυτό ενσωματώνει. Έτσι, το υλικό υπόστρωμα του επιτραπέζιου παιχνιδιού είναι δυνατόν να προστατευτεί ως έργο εφαρμοσμένων τεχνών ή με βάση το σχήμα του ως σχέδιο, εφόσον υπάρχει πάντα πρωτοτυπία. Οι κανόνες ή η δομή του παιχνιδιού δεν προστατεύονται καθώς προσιδιάζουν στη ιδέα ή στη μέθοδο. Το κείμενο που περιγράφει τους κανόνες αυτούς μπορεί ενδεχομένως να προστατευθεί ως πρωτότυπο έργο λόγου με αποτέλεσμα να μην μπορεί να το αναπαράγει κανείς αυτούσιο αλλά η ιδέα που περιγράφουν να μπορεί να εκφρασθεί με άλλα λόγια.
Έπειτα, στο δίκαιο της πνευματικής ιδιοκτησίας (ν. 2121/1993) δεν υφίσταται η έννοια της κατοχύρωσης, όπως για παράδειγμα στο δίκαιο της βιομηχανικής ιδιοκτησίας. Τα δικαιώματα, που απορρέουν από το δίκαιο της πνευματικής ιδιοκτησίας, υφίστανται από τη στιγμή που δημιουργείται το έργο και αποκτά μια συγκεκριμένη μορφή. Δεν απαιτείται συνεπώς καμιά τυπική διαδικασία εκ μέρους του δημιουργού.
Για τη διασφάλιση όμως του δημιουργού και για την ύπαρξη ενός στοιχείου για την απόδειξη της πατρότητας του έργου μπορεί να πραγματοποιηθεί πράξη κατάθεσης του πνευματικού δημιουργήματος ενώπιον συμβολαιογράφου. Το έργο αποκτά με αυτόν τον τρόπο βεβαία χρονολογία και πιστοποιείται ότι το κατατιθέμενο έργο είχε δημιουργηθεί σε συγκεκριμένο χρονικό σημείο. Συνηθίζεται επίσης η αποστολή συστημένης επιστολής (συστήνουμε την αποστολή δύο συστημένων επιστολών) με αποστολέα και παραλήπτη τον ίδιο το δημιουργό ή και παραλήπτη τρίτο, φύλαξη της απόδειξης και διατήρηση της συγκεκριμένης επιστολής, στην οποία θα περιλαμβάνεται το έργο, κλειστής μέχρι -και εφόσον βέβαια- προκύψει κάποια διαφορά αναφορικά με το συγκεκριμένο έργο, οπότε και η εν λόγω επιστολή θα ανοιχθεί ενώπιον του δικαστηρίου από δικαστή, ο οποίος θα βεβαιώσει και το περιεχόμενό της. Για το περιεχόμενο της επιστολής ισχύουν ανάλογα όσα αναφέρθηκαν για την κατάθεση σε συμβολαιογράφο. Σημειώνεται ότι οι προαναφερόμενες πρακτικές αναγνωρίζονται από τα δικαστήρια διεθνώς ως μαχητά τεκμήρια, δηλαδή επιδέχονται ανταπόδειξης.
Τέλος, Ο δημιουργός ενός έργου μπορεί ελεύθερα να μεταβιβάσει εν όλω ή εν μέρει το περιουσιακό δικαίωμα εκμετάλλευσης του έργου του και συνεπώς ο κατασκευαστής ενός επιτραπέζιου παιχνιδιού μπορεί να έχει λάβει την άδεια εκμετάλλευσης του δημιουργού του παιχνιδιού εφόσον εκείνος έχει δημιουργήσει όλα τα τμήματα του που ενδεχομένως να προστατεύονται με δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας ή των επιμέρους δημιουργών που τυχόν έχουν δημιουργήσει ξεχωριστά τα επιμέρους προστατευόμενα στοιχεία του παιχνιδιού εφόσον αυτό είναι αποτέλεσμα σύμπραξης περισσότερων ατόμων.
Βάσει των ανωτέρω καθίσταται σαφές ότι οι ενδείξεις που αναφέρετε (copyright/all rights reserved) χρησιμοποιούνται ελεύθερα σύμφωνα με τη βούληση του δικαιούχου προστασίας για αποτρεπτικούς σκοπούς χωρίς να υπάρχουν ειδικότερες νομοθετικές προβλέψεις. Η χρήση τους στο πλαίσιο αυτό μπορεί να γίνεται καλόπιστα από όποιον ασκεί νόμιμα τις εξουσίες του περιουσιακού δικαιώματος ανεξαρτήτως αν είναι ο αρχικός – πραγματικός δημιουργός των προστατευόμενων τμημάτων του παιχνιδιού καθώς μπορεί ο δημιουργός να έχει νόμιμα μεταβιβάσει τις εξουσίες αυτές σε κάποιον τρίτον κι αυτός να αξιώνει την προστασία τους.
Oι απαντήσεις του ΟΠΙ δεν συνιστούν νομική γνωμοδότηση, ούτε δεσμεύουν τα ελληνικά δικαστήρια κατά την εφαρμογή του νόμου και τελούν υπό την επιφύλαξη τυχόν αντίθετης δικαστικής απόφασης.
Ευαγγελία Βαγενά, ΔΝ
Δικηγόρος- Επιστημονική Συνεργάτης ΟΠΙ
DEA Droit et Informatique
Οργανισμός Πνευματικής Ιδιοκτησίας”
Το παρόν δημοσίευμα αποτελεί απάντηση σε ερώτημα του γραφείου μας προς τον ΟΠΙ αναφορικά με την κατοχύρωση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας των εμπλεκομένων στη δημιουργία επιτραπέζιου παιχνιδιού.