Ορισμένο αγωγής για τη χρηματική ικανοποίηση της ηθικής βλάβης
Κατά τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 297, 298, 299, 914, 932 ΑΚ, 246 παρ. 1 ΚΠολΔ, ο αδικηθείς, ο οποίος επιδιώκει, λόγω ηθικής βλάβης, την οποία υπέστη από τον αδικοπραγήσαντα, επιδίκαση εύλογης, κατά την κρίση του δικαστηρίου, χρηματικής ικανοποίησης, οφείλει, για να είναι ορισμένη η αγωγή του ως προς την έννοια της “εύλογης” χρηματικής ικανοποιήσεως, να εκθέτει τις συνθήκες τέλεσης της αδικοπραξίας, το είδος της προσβολής την οποία υπέστη, τη βαρύτητα και την έκταση της βλάβης του, τον βαθμό της προσβολής της προσωπικότητάς του, τον βαθμό του πταίσματος του υπαιτίου και την περιουσιακή και κοινωνική κατάσταση των μερών (ΑΠ 1325/96 ΕλΔικ 38-1048). Ως προς το τελευταίο αυτό στοιχείο, δεν είναι αναγκαίο να αναφέρεται και σε τι συνίσταται η περιουσιακή και κοινωνική αυτή κατάσταση, αλλά αρκεί η μνεία της εν γένει κοινωνικής και οικονομικής καταστάσεως των μερών, όπως εμφανίζεται κατ’ αρχήν στον εξωτερικό κόσμο, στον εναγόμενο δε εναπόκειται, να προτείνει, κατ’ ανεπτυγμένη άρνηση και άλλα περιστατικά, ως προς το στοιχείο τούτο, χρήσιμα για τον προσδιορισμό του ποσού της χρηματικής ικανοποίησης (ΑΠ 1502/01 ΝοΒ 50-1657).
Από την άλλη πλευρά έχει διατυπωθεί στη νομολογία και η θέση ότι από τη διάταξη του άρθρου 216 παρ. 1 ΚΠολΔ σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 57, 59, 914 και 932 ΑΚ συνάγεται ότι για να είναι ορισμένη η αγωγή, με την οποία ζητείται η επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω της ηθικής βλάβης που υπέστη ο ενάγων από την προσβολή της προσωπικότητάς του, αρκεί να αναφέρονται σ’ αυτήν το είδος της προσβολής, η παράνομη πράξη που την προκάλεσε, ο αιτιώδης σύνδεσμος ανάμεσα στην τελευταία και στην προσβολή της προσωπικότητας και η υπαιτιότητα του εναγομένου. Αντίθετα, άλλοι ειδικότεροι προσδιορισμοί, όπως είναι η έκταση της βλάβης που υπέστη ο παθών, η βαρύτητα του πταίσματος του υπαιτίου, καθώς και οι συμπαρομαρτούσες συνθήκες, δηλαδή η περιουσιακή κατάσταση και η κοινωνική θέση των διαδίκων κ.λπ., αποτελούν είτε ιδιότητες στοιχείων που συνθέτουν την ιστορική βάση της αγωγής είτε περιστατικά που λαμβάνονται υπόψη για να καθοριστεί το εύλογο χρηματικό ποσό για την ικανοποίηση του παθόντος, δηλαδή δεν αποτελούν ίδια και αυτοτελή στοιχεία, ώστε η παράθεσή τους να είναι απαραίτητη για την πληρότητα της αγωγής ούτε περί τούτων διατάσσεται απόδειξη αλλά τα δικαστήρια αποφαίνονται γι’ αυτά κατά κρίση ελεύθερη και μη υποκείμενη σε αναιρετικό έλεγχο (ΑΠ 543/2009 ΧρΙΔ 2010,453 και Nomos, ΑΠ 1445/2003, ΕλλΔνη 46, 822, ΕφΑθ 6982/2007 ΕπισκΕμπΔ 2008, 189).
Μαρία Τζαβέλα
Δικηγόρος, LL.M.
E-mail: info@efotopoulou.gr