Αναστολή πλειστηριασμών κύριας κατοικίας και αναστολή πλειστηριασμών από τραπεζικά ιδρύματα
Σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 19 του ν. 3869/2010 (ΦΕΚ Α΄130/03-08-2010), όπως ισχύει σήμερα μετά το άρθρο 5 της από 18.12.2012 Π.Ν.Π. (ΦΕΚ Α 246/18.12.2012), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του Ν.4128/2013 (ΦΕΚ Α 51/28.2.2013),
«Από τη δημοσίευση του παρόντος νόμου και μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2013 απαγορεύεται ο πλειστηριασμός του ακινήτου της παραγράφου 2 του άρθρου 9. Η διάταξη εφαρμόζεται για κάθε φυσικό πρόσωπο ανεξαρτήτως αν στερείται πτωχευτικής ικανότητας.»
Η διάταξη αυτή εισάγει απόκλιση από το γενικό δίκαιο της αναγκαστικής εκτέλεσης, κατά το οποίο δανειστής-πιστωτής που έχει τίτλο εκτελεστό κατά του οφειλέτη του δύναται να επισπεύσει την αναγκαστική εκτέλεση σε βάρος των περιουσιακών του στοιχείων, ώστε να ικανοποιήσει τις αξιώσεις του από αυτά. Με τη νομοθετική αυτή παρέμβαση της πολιτείας το δικαίωμα αυτό του δανειστή-πιστωτή στην αναγκαστική εκτέλεση, που κατά την κρατούσα γνώμη αποτελεί εκδήλωση του δικαιώματος παροχής δικαστικής προστασίας, υπόκειται σε περιορισμό για χάριν ενός υπέρτερου προστασίας συμφέροντος, ήτοι την κάλυψη των στεγαστικών αναγκών του οφειλέτη. Σκοπός (ratio) του νομοθέτη με την απαγόρευση αυτή του πλειστηριασμού της πρώτης κατοικίας του οφειλέτη είναι να διατηρήσει αλώβητη την κύρια κατοικία του οφειλέτη, εφόσον η αξία της δεν υπερβαίνει το όριο του άρθρου 9 παρ. 2 του ν.3869/2010, ήτοι το όριο αφορολόγητης απόκτησης πρώτης κατοικίας προσαυξημένο κατά 50% (βλ. Κρητικό Αθ., Ρύθμιση των οφειλών των υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων, 2012, αρ. 19 π. αρ. 2).
Η απαγόρευση του πλειστηριασμού κατά το άρθρο αυτό δεν αφορά κάθε ακίνητο του οφειλέτη, αλλά μόνο αυτό που χρησιμεύει ως κύρια κατοικία του. Από τη διάταξη δεν καλύπτεται δηλαδή ένα απλό οικόπεδο (άνευ κτίσματος), διότι ακόμη δε μπορεί να χρησιμεύσει ως κύρια κατοικία και δεν εξυπηρετεί ακόμη τις στεγαστικές ανάγκες του οφειλέτη (βλ. Κρητικό Αθ., Ρύθμιση των οφειλών των υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων, 2012, αρ. 19 π. αρ. 4).
Από το τελευταίο εδάφιο της ως άνω διάταξης, που προστέθηκε με το άρθρο 46 παρ. 2 του Ν. 3886/2011, συνάγεται ότι πλέον και έως την 31-12-2013 απαγορεύεται ο πλειστηριασμός ακινήτου που χρησιμεύει ως πρώτη κατοικία, ακόμη και όταν επισπεύδεται σε βάρος φυσικού προσώπου που δεν στερείται πτωχευτικής ικανότητας, ήτοι δεν εμπίπτει στις ρυθμίσεις του προαναφερόμενου Ν 3869/2010 (βλ. ΜονΠρΑρτ 214/2013, ΜονΠρΖακυνθ 3/2013, ΜΠρΠατρ 285/2013, ΜΠρΘεσ 4964/2012, ΜΠρΘεσ 21248/2011).
Τα δικαστήρια ερμηνεύοντας την εν λόγω διάταξη τελολογικά, αφού σκοπός του νομοθέτη είναι να διαφυλάξει τη διατήρηση της κύριας κατοικίας, για τους σκοπούς του άρθρου 9 του ως άνω νόμου, στο ενδιάμεσο διάστημα, μέχρι την πραγματική και απρόσκοπτη ενεργοποίηση της δυνατότητας υπαγωγής των οφειλετών στην διαδικασία του Ν. 3869/2010 (εξώδικος συμβιβασμός, αίτηση στο αρμόδιο Ειρηνοδικείο, δικαστικός συμβιβασμός ή δικαστική απόφαση), ενόψει και του συνεχώς αυξανόμενου ενδιαφέροντος που εκδηλώνεται μετά την εναρκτήρια φάση της εφαρμογής του, καταλήγουν ότι δεν αποτελεί προϋπόθεση για την εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 19 του Ν. 3869/2010, όπως ισχύει, περί αναστολής πλειστηριασμών, η προηγούμενη υποβολή αίτησης του οφειλέτη προς εξώδικο συμβιβασμό ή μετά την αποτυχία αυτού η υποβολή αίτησης του άρθρου 4 του Ν. 3869/2010 στο κατά τόπο αρμόδιο Ειρηνοδικείο (βλ. ΜονΠρΧαλκ 492/2013).
Κατόπιν τούτων, η επισπευδόμενη αναγκαστική εκτέλεση σε βάρος του οφειλέτη κατά της κύριας κατοικίας του αναστέλλεται από τα δικαστήρια λόγω πιθανολόγησης ανεπανόρθωτης βλάβης στην περιουσία του οφειλέτη στο πλαίσιο της διαδικασίας αιτήσεως αναστολής πλειστηριασμού έπειτα από άσκηση ανακοπής κατά αυτού. Η αναστολή αυτή χορηγείται όμως όχι μέχρι την έκδοση οριστικής απόφασης επί της ανακοπής κατά του πλειστηριασμού, αλλά μέχρι την 31-12-2013, χρόνο κατά τον οποίο παρατάθηκε κατά τα ανωτέρω η αναστολή των πλειστηριασμών της πρώτης κατοικίας και ως το οποίο χρονικό σημείο, πιθανολογήθηκε ότι ο σχετικός λόγος ανακοπής θα ευδοκιμήσει, καθόσον σε αντίθετη περίπτωση θα υπήρχε ανεπίτρεπτη υπέρβαση του χρονικού ορίου που θέτει η ανωτέρω διάταξη του Ν 3869/2010 (πρβλ. ΜονΠρΘεσ21248/2011, ΜΠρΛαρ 3241/2009, ΜΠρΚω 440/2010).
Παράλληλα για τα λοιπά ακίνητα, σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ. 1 της από 18-12-2012 Π.Ν.Π. (ΦΕΚΑ΄246/18-12-2012) «Κατεπείγουσες ρυθμίσεις για την οικονομική ανάπτυξη της χώρας» ισχύει έως την 31η Δεκεμβρίου 2013 η αναστολή των πλειστηριασμών, οι οποίοι επισπεύδονται για την ικανοποίηση απαιτήσεων που δεν υπερβαίνουν το ποσό των διακοσίων χιλιάδων (200.000) ευρώ, από πιστωτικά ιδρύματα και εταιρείες παροχής πιστώσεων, καθώς και από τους εκδοχείς των απαιτήσεων αυτών, όπως περιγράφεται στην παράγραφο 1 του άρθρου 1 της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου της 16ης Δεκεμβρίου 2011 ( Α΄ 262) και όπως η Πράξη αυτή κυρώθηκε με το πρώτο άρθρο του ν. 4047/2012 (Α΄ 31).
Επομένως, μέχρι 31 Δεκεμβρίου 2013 προστατεύονται από πλειστηριασμούς: α) όλα τα ακίνητα εφόσον πρόκειται για οφειλές που δεν υπερβαίνουν τις 200.000 ευρώ προς πιστωτικά ιδρύματα, εταιρείες παροχής πιστώσεων και από τους εκδοχείς των απαιτήσεων αυτών και β) η κύρια ή μοναδική κατοικία ανεξάρτητα από το ποσό οφειλής, ιδιότητα οφειλέτη (ακόμα και εμπόρου), ιδιότητα δανειστή (ακόμη και ιδιώτη), αρκεί η αντικειμενική αξία του ακινήτου να μην υπερβαίνει το αφορολόγητο όριο πρώτης κατοικίας προσαυξημένο κατά 50% (βλ. ΜονΠρΆρτας 214/2013, ΜΠρΑθ 7650/2011).
Θεώνη Κάδρα, Δικηγόρος
e-mail: info@efotopoulou.gr