Η προσαύξηση στην εξ αδιαθέτου κληρονομική διαδοχή

Θεσμός της εξ αδιαθέτου διαδοχής είναι και η προσαύξηση (ΑΚ 1823). Προσαύξηση είναι η ανάλογη αύξηση της μερίδας εξ αδιαθέτου κληρονόμου, ο οποίος δέχεται την κληρονομική μερίδα άλλου εξ αδιαθέτου κληρονόμου που έχει «εκπέσει», έχει δηλαδή χάσει το εξ αδιαθέτου κληρονομικό του μερίδιο είτε πριν- λόγω προαποβίωσής του ή αποκλήρωσης – είτε μετά την επαγωγή – λόγω αποποίησης ή αναξιότητας. Η προσαύξηση λειτουργεί μέσα στην ίδια τάξη και ειδικότερα μέσα στην ίδια ρίζα. Στην ΑΚ 1813 παρ. 1 εδ. 1 ορίζεται ότι στην πρώτη τάξη της εξ αδιαθέτου διαδοχής καλούνται οι κατιόντες του κληρονομουμένου. Από την ΑΚ 1813 παρ. 1 εδ. β προβλέπεται ότι ο πλησιέστερος απ’ αυτούς αποκλείει τον απώτερο της ίδιας ρίζας. Τούτο σημαίνει ότι ο νόμος μέσα στην πρώτη τάξη εισάγει την αρχή της προτεραιότητας του αρχηγού της ρίζας. Για την κλήση του κατιόντος ως εξ αδιαθέτου κληρονόμου λαμβάνεται υπόψη, κατά πρώτο η ρίζα και κατά δεύτερο λόγο ο βαθμός συγγένειας. Έτσι το τέκνο του κληρονομουμένου, ως πλησιέστερος κατιών, εφόσον ζει κατά την επαγωγή, προηγείται και αποκλείει το δικό του τέκνο, τη ρίζα του, δηλαδή το εγγόνι του κληρονομουμένου. Προκειμένου να χωρήσει προσαύξηση στην εξ αδιαθέτου διαδοχή πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά οι ακόλουθες προϋποθέσεις:

Α. Στην ίδια τάξη ή στην ίδια ρίζα μέσα στην τάξη της εξ αδιαθέτου κληρονομικής διαδοχής να καλούνται περισσότεροι κληρονόμοι.

Β. Να υπάρχει «έκπτωση» ενός από τους περισσότερους κληρονόμους που έχουν κληθεί. Η «έκπτωση» του εξ αδιαθέτου κληρονόμου μπορεί να γίνει είτε πριν την επαγωγή είτε μετά την επαγωγή (αποποίηση ΑΚ 1856).

Γ. Ο κληρονόμος που έχει «εκπέσει» να μην έχει δικούς τους κατιόντες, γιατί αλλιώς θα επέλθει διαδοχή βαθμών.

Δ. Ο ωφελούμενος από την προσαύξηση να έχει κληθεί ως εξ αδιαθέτου κληρονόμος, λόγω της συγγένειάς του με τον κληρονομούμενο, έχοντας δικό του κληρονομικό δικαίωμα, ανεξάρτητο από το κληρονομικό δικαίωμα αυτού που «εξέπεσε».

Εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις της προσαύξησης, η εξ αδιαθέτου κληρονομική μερίδα του «εκπέσοντος» προσχωρεί και αυξάνει αυτοδικαίως την κληρονομική μερίδα του ωφελούμενου από την προσαύξηση συγκληρονόμου- συγγενούς του κληρονομουμένου. Η προσαύξηση χωρεί εκ του νόμου και ενεργεί αναδρομικά, δηλαδή ανατρέχει στο χρόνο θανάτου του κληρονομουμένου. Από το χρόνο της επαγωγής λογίζεται ότι έχει περιέλθει στον κληρονόμο τόσο η αρχική όσο και η κατά προσαύξηση μερίδα. Σύμφωνα με το ΑΚ 1820 ο σύζυγος που επιζεί, όταν καλείται με συγγενείς του κληρονομουμένου που ανήκουν στην πρώτη τάξη, κληρονομεί πάγιο ποσοστό 1/4. Το εξ αδιαθέτου κληρονομικό μερίδιο του συζύγου παραμένει σταθερό και δεν ωφελείται από οποιαδήποτε έκπτωση συγκληρονόμου του. άρα ως προς το σύζυγο δεν χωρεί προσαύξηση (Κληρονομικό Δίκαιο, Τόμος I, Νίκη Ψούνη, σελ. 266, 298-299).

Λένα Πολύζου

Δικηγόρος

Email: info@efotopoulou.gr