Η διεθνής δικαιοδοσία των ελληνικών δικαστηρίων θεμελιώνεται εφόσον υπάρχει κατά τόπον αρμοδιότητα ελληνικού δικαστηρίου (περίπτωση εφαρμογής της διάταξης 25 παρ. 2 ΚΠολΔ, όπου και λαμβάνεται υπόψιν η πραγματική έδρα του αλλοδαπού νομικού προσώπου)

Κατά το άρθρο 3 παρ. 1 του ΚΠολΔ στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων υπάγονται ημεδαποί και αλλοδαποί, εφόσον υφίσταται αρμοδιότητα ελληνικού δικαστηρίου.

Με τη διάταξη αυτή καθιερώνεται ως κανόνας η διεθνής δικαιοδοσία των ελληνικών πολιτικών δικαστηρίων και επί ιδιωτικών διαφορών, εφόσον αυτές συνδέονται με τα ελληνικά πολιτικά δικαστήρια με κάποια στοιχεία θεμελιωτικά της αρμοδιότητας τους, κατά τις διατάξεις γενικών και ειδικών δωσιδικιών (ΑΠ 803/2000 ΕλΔ 2001 1599, ΑΠ 108/1988 ΕλΔ 1988 1392, ΕφΑΘ 6073/2002 ΕλΔ 2003 209, ΕφΑΘ 6359/2003 ΕλΔ 2004 1466).

Στην περίπτωση αυτή, τα ελληνικά δικαστήρια εφαρμόζουν επί του δικονομικού μεν πεδίου αποκλειστικώς το ελληνικό δικονομικό δίκαιο, επί δε του πεδίου του ουσιαστικού δικαίου το από τις διατάξεις του ελληνικού ιδιωτικού διεθνούς δικαίου υποδεικνυόμενο ως εφαρμοστέο δίκαιο (ΕφΑΘ 4467/2010 Ηλεκτρονική Συλλογή «ΝΟΜΟΣ», ΕφΘεσ 351/2009 ΕφΑΔ 2009 970). Τέτοια αρμοδιότητα υφίσταται, κατά τα άρθρα 25 παρ. 2 και 33 του ΚΠολΔ, εκτός άλλων περιπτώσεων (π.χ. της κατ` άρθρο 22 ΚΠολΔ γενικής δωσιδικίας του εναγομένου στα δικαστήρια του τόπου κατοικίας του), προκειμένου περί νομικών προσώπων τα οποία έχουν την έδρα τους στην περιφέρεια αυτού ή, αναφορικώς με δικαιώματα που πηγάζουν από σύμβαση, του δικαστηρίου στην περιφέρεια του οποίου βρίσκεται ο τόπος καταρτίσεως της (ΕφΑθ 3965/1999 «ΔΕΕ 1999 726).

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 10 του Αστικού Κώδικα, η ικανότητα του νομικού προσώπου ρυθμίζεται από το δίκαιο της έδρας του. Κατά την αληθή έννοια της διάταξης αυτής, ως έδρα του νομικού προσώπου από την οποία, κατ` άρθρο 3 παρ. 1 του ΚΠολΔ, προσδιορίζεται, εκτός άλλων, η αρμοδιότητα και η διεθνής δικαιοδοσία του δικαστηρίου,

νοείται η πραγματική έδρα, δηλαδή ο τόπος όπου πράγματι ασκείται η διοίκηση του και όχι ο τυχόν διάφορος τόπος που κατονομάζεται απλώς ως έδρα στο καταστατικό του (καταστατική έδρα). Επομένως, η αλλοδαπή τυπικά εταιρία, της οποίας η διοίκηση ασκείται στην Ελλάδα, όπου βρίσκεται η πραγματική της έδρα, μπορεί αρμοδίως να ενάγει ή ενάγεται και γενικότερα να παρίσταται ως διάδικος ενώπιον των ελληνικών δικαστηρίων (άρθρα 62, 64, 66 ΚΠολΔ) εφόσον αυτή αναπτύσσει τη δραστηριότητα της στην Ελλάδα (ΑΠ 1309/1991 ΕλΔ 1992 1181, ΕφΑΘ 175/1988 ΝοΒ 1988 926), δεδομένου ότι ειδικότερα η αρμοδιότητα και η διεθνής δικαιοδοσία των ελληνικών δικαστηρίων καθορίζεται βάσει του τόπου της πραγματικής έδρας της εναγομένης αλλοδαπής εταιρίας (ΟλΑΠ 2/2003 ΕλΔ 2003 388, ΟλΑΠ 2/1999 ΕΝΔ 1999 81).

Εξάλλου, κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 25 παρ. 2 του ΚΠολΔ, σύμφωνα με την οποία τα μη φυσικά πρόσωπα που έχουν ικανότητα να είναι διάδικοι υπάγονται στην αρμοδιότητα του δικαστηρίου, στην περιφέρεια του οποίου έχουν την έδρα τους, για τις διαφορές που απορρέουν από την αυτοτελή δράση του τυχόν υπάρχοντος υποκαταστήματος, τα νομικά πρόσωπα δωσιδικούν και στα δικαστήρια της περιφέρειας του υποκαταστήματος αυτού (βλ. ΕφΘεσ.175/2012 Τρ. Ν. Πλ. ΝΟΜΟΣ, ΕφΑθ. 2306/2003 αδημ. προσκομιζόμενη, ΕφΘεσ. 1951/1988 Αρμ 1988. 1217, ΕφΑθ 614/1976 ΕΕμπΔ 1976. 593, Νίκα, στην ΕρμΚΠολΔ Κεραμέα/Κονδύλη/Νίκα, 2000, άρθρο 25, αριθ. 4, σελ. 67). Για την πλήρωση της έννοιας του υποκαταστήματος απαιτείται άσκηση εμπορίας ή διενέργεια συναλλαγών σε άλλο τόπο με ίδιο υπαλληλικό προσωπικό (βλ. ΕφΑθ 5779/1982 ΕλλΔνη 1982. 606, Νίκα, ό.π., αριθμ. 5, σελ. 68).

Κωνσταντίνα Β. Πουρνάρα

Δικηγόρος

info@efotopoulou.gr