Το εκχωρητό και κληρονομητό της αξίωσης για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, όταν η αξίωση έχει αναγνωριστεί με σύμβαση (933 ΑΚ)

Σύμφωνα με το γράμμα του άρθρου 933 ΑΚ «Η αξίωση του προηγούμενου άρθρου [αξίωση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης] δεν εκχωρείται ούτε κληρονομείται, εκτός αν αναγνωρίστηκε με σύμβαση ή επιδόθηκε γι’ αυτήν αγωγή»[1].

Παρά τον αναμφίβολο περιουσιακό χαρακτήρα της αξιώσεως του άρθρου 932 ΑΚ, η διάταξη του 933 ΑΚ καθιερώνει αδικαιολόγητα το αμεταβίβαστο εν ζωή και ακληρονόμητο αυτής, με κριτήριο το στενό δεσμό της απαίτησης με το πρόσωπο του δικαιούχου. Το κατ’ αρχήν αμεταβίβαστο εν ζωή και ακληρονόμητο αφορά, ωστόσο, μόνο την ενεργητική, και όχι την παθητική πλευρά της θεμελιούμενης στην 932 ΑΚ απαιτήσεως, αφού αυτή μεθίσταται στους κληρονόμους του υπόχρεου.

Εξαιρετικά, η απαίτηση εκχωρείται και κληρονομείται, εφόσον αναγνωρίστηκε με σύμβαση ή επιδόθηκε αγωγή από το δικαιούχο. Από το περί ου ο λόγος άρθρο, σαφώς προκύπτει α) ότι η μεταβίβαση της εκ της διατάξεως του 932 ΑΚ απαιτήσεως μπορεί να γίνει δια πράξεως εν ζωή ή αιτία θανάτου, όταν η απαίτηση αυτή έχει αναγνωρισθεί με σύμβαση, β) ότι αν από το δικαιούχο ασκήθηκε αγωγή περί της εκ του άρθρου 932 ΑΚ αξιώσεως μεταβιβάζεται αυτή στους κληρονόμους του, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στα 1710 και 1846 ΑΚ.

Ως συμβατική αναγνώριση κατά την έννοια της 933 ΑΚ, νοείται όχι μόνο αναγνώριση σύμφωνα με το άρθρο 873 ΑΚ, αλλά και κάθε αναγνώριση της σχετικής απαιτήσεως, ακόμη και σιωπηρή. Είναι αρκετή, πολλές φορές, ακόμη και η άτυπη αναγνώριση, έστω και αν αυτή αφορά μόνο τη βάση και το λόγο της απαιτήσεως και δεν επεκτείνεται σε καθορισμό συγκεκριμένου ποσού. Μια τέτοια αναγνώριση της βασικής αξιώσεως μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα το κληρονομητό της απαιτήσεως για χρηματική ικανοποίηση, ακόμη και στην περίπτωση που εμφανισθούν μετά την αναγνώριση νέες επιζήμιες συνέπειες της αδικοπραξίας, οι οποίες δεν ήταν δυνατόν να προβλεφθούν.

Μόνη η γνωστοποίηση του υπόχρεου προς τον κληρονόμο ότι δεν πρόκειται να επικαλεστεί την ένσταση ελαττωματικής εκκρεμοδικίας δεν αρκεί για να θεωρηθεί ως συμβατική αναγνώριση κατά την έννοια της 933 ΑΚ. Επίσης, η απλή μη αμφισβήτηση της απαιτήσεως εκ μέρους του υπόχρεου δεν αρκεί, ένεκα του ότι το άρθρο 933 ΑΚ απαιτεί αναγνώριση με σύμβαση. Μολαταύτα, σε σύμβαση συμβιβασμού είναι δυνατόν να περιέχεται αναγνώριση της αξιώσεως υπό την προεκτεθείσα έννοια, εφόσον στην πρόταση συμβιβασμού του υπόχρεου περιέχεται και αναγνώριση της απαιτήσεως για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Εμμανουέλα Μανωλιδάκη, δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

[1] Βλ. Σ. Θ Πατεράκη, Η χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, Β΄ έκδοση, Δίκαιο & Οικονομία, Π. Ν. Σάκκουλας, Αθήνα 2001, σελ. 245-251, Β. Α. Βαθρακοκοίλη, ΕρΝομΑΚ, Ερμηνεία – Νομολογία Αστικού Κώδικα (κατ’ άρθρο), Τόμος Γ΄, Ημίτομος Γ΄, Ειδικό Ενοχικό, Άρθρα 741-946, Αθήνα 2006, σελ. 1102-1104 (υπό άρθρο 933).