Απαράδεκτη η προφορική ανταίτηση κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων, μετά τις τροποποιήσεις που επέφερε ο ν. 4335/2015

Προ της θέσεως σε ισχύ του ν. 4335/2015, δυνάμει του άρθρου 268 παρ. 4 εδ. γ΄ ΚΠολΔ που προέβλεπε ότι «Όπου η υποβολή προτάσεων δεν είναι υποχρεωτική, η ανταγωγή ασκείται και με τις τυχόν υποβαλλόμενες προτάσεις, ή και προφορικά κατά τη συζήτηση, οπότε και καταχωρίζεται στα πρακτικά», γινόταν δεκτό ότι, ως εκ του ότι και στα ασφαλιστικά μέτρα δεν υπήρχε τέτοια υποχρέωση υποβολής προτάσεων, ήταν δυνατή η προφορική ανταίτηση κατ’ αναλογική εφαρμογή της ως άνω διάταξης σε συνδυασμό με τη διάταξη του άρθρου 34 ΚΠολΔ[1]. Με άλλα λόγια, δεν απαιτείτο στην περίπτωση αυτή τήρηση προδικασίας, και συνεπώς η ανταίτηση μπορούσε να ασκηθεί με προφορική δήλωση που καταχωρείτο στα πρακτικά, και αν δεν τηρούνταν αυτά με κλήση γραμματέα για την τήρηση αυτών ή με σημείωση του δικαστή στην αίτηση, ή και με τις προτάσεις (σημείωμα), υπό την προϋπόθεση όμως ότι κατατέθηκαν στην έδρα πριν από την έναρξη της συζήτησης της υπόθεσης ή και μετά εφόσον ο ισχυρισμός στον οποίο θεμελιωνόταν η ανταίτηση προτάθηκε κατά την προφορική συζήτηση.

Δυνάμει του ν. 4335/2015 και της τροποποιήσεως που αυτός επέφερε στο άρθρο 268 παρ. 4 εδ. α΄ ΚΠολΔ με έναρξη ισχύος από 01/01/2016, θεσπίστηκε η υποχρεωτική κατάθεση της ανταγωγής μόνο με αυτοτελές δικόγραφο. Κατά το γράμμα της νέας διάταξης, «Η ανταγωγή ασκείται με χωριστό δικόγραφο». Η χωρήσασα αυτή τροποποίηση αναπόδραστα σήμανε την απώλεια νομοθετικού ερείσματος για την προφορική άσκηση ανταίτησης ασφαλιστικών μέτρων, με αποτέλεσμα η ανταίτηση κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων να ασκείται πλέον παραδεκτώς μόνο με αυτοτελές δικόγραφο.

Όπως υποστηρίζεται[2], η ρύθμιση αυτή φαίνεται να συνάδει με τη γενική επιλογή του νομοθέτη του ν. 4335/2015 για την καθιέρωση προδικασίας ως προς όλα τα ένδικα βοηθήματα ασφαλιστικών μέτρων (αίτηση, ανταίτηση, κύρια παρέμβαση) τόσο στο μονομελές πρωτοδικείο όσο και στο ειρηνοδικείο (νέο άρθρο 686 παρ. 1 και 6 ΚΠολΔ), με την εξαίρεση της πρόσθετης παρέμβασης, η οποία δύναται να ασκηθεί και προφορικά. Πάντως, σε περίπτωση δίκης ασφαλιστικών μέτρων στο πλαίσιο κύριας δίκης, όπου η αίτηση ασκείται και με τις προτάσεις (686 παρ. 5 ΚΠολΔ), θα πρέπει να γίνει δεκτό ότι για την ισότητα των όπλων μπορεί να χωρήσει ανταίτηση και δια των προτάσεων.

Το απαράδεκτο της προφορικής ασκήσεως ανταίτησης ασφαλιστικών μέτρων διατρανώνουν και οι πρόσφατες αποφάσεις ελληνικών δικαστηρίων δικασάντων κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων. Έτσι, σύμφωνα με το σκεπτικό της υπ’ αριθμ. 6733/2016 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης «Η ως άνω ανταίτηση εισάγεται απαραδέκτως προς συζήτηση ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων (άρθρα 686 επ. ΚΠολΔ), καθόσον αυτή ασκήθηκε προφορικά κατά τη συζήτηση της κύριας αίτησης, δηλαδή χωρίς να έχει τηρηθεί η απαιτούμενη από το νόμο έγγραφη προδικασία, η οποία ελέγχεται και αυτεπάγγελτα από το Δικαστήριο ως αναγόμενη στη δημόσια τάξη (άρθρο 111 ΚΠολΔ), δοθέντος ότι, στο πλαίσιο των τροποποιήσεων που επέφερε από 1-1-2016 στον ΚΠολΔ ο ν. 4335/2015, σύμφωνα με τα τροποποιηθέντα ήδη άρθρα 238 και 268 ΚΠολΔ δεν προβλέπεται πλέον η άσκηση προφορικής ανταγωγής, ακόμη και στις περιπτώσεις που η υποβολή προτάσεων δεν είναι υποχρεωτική, όπως στις μικροδιαφορές, ούτε και η άσκηση προφορικής ανταίτησης στη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων (βλ. και άρθρο 686 παρ.1, 5 και 6 ΚΠολΔ, όπως ισχύει από 1-1-2016). Συνεπώς, πρέπει αυτή να απορριφθεί και αυτεπαγγέλτως ως απαράδεκτη»[3], κατά την υπ’ αριθμ. 4953/2016 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης «…ο καθ’ ου η αίτηση, άσκησε προφορικά και με το σημείωμά του που κατατέθηκε επί της έδρας ανταίτηση και, επικαλούμενος την ως άνω αίτηση της συζύγου του, ζητά, σε περίπτωση που αυτή γίνει δεκτή, τη ρύθμιση της επικοινωνίας του με τα ανήλικα τέκνα του. Η ανταίτηση, όμως, αυτή, απαραδέκτως ασκήθηκε προφορικά στο ακροατήριο, καθόσον, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 686 παρ. 1, 268 παρ.4, 686 παρ.6 όπως αυτές τροποποιήθηκαν από τα άρθρα 1, άρθρο 5° παρ.2, άρθρο 2° παρ.2 και άρθρο 5° παρ.2 του ν.4335/2015 αντίστοιχα (έναρξη ισχύος 1.1.2016), προκύπτει ότι από 1-1-2016, απαραδέκτως ασκείται προφορικά ανταίτηση κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων, η οποία πλέον ασκείται μόνο με κατάθεση δικογράφου στη Γραμματεία του Δικαστηρίου»[4], ενώ κατά την υπ’ αριθμ. 117/2016 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σερρών «…ο καθ’ ου η αίτηση, κατά την έναρξη της παρούσας συζήτησης άσκησε, με προφορική δήλωση του πληρεξουσίου του δικηγόρου και αναπτύσσει περαιτέρω με το σημείωμά του, ανταίτηση με την οποία ζητά κυρίως να ανατεθεί στον ίδιο η άσκηση της επιμέλειας των ανηλίκων τέκνων του επικουρικά δε να ρυθμιστεί προσωρινά η επικοινωνία του με τα ανήλικα κατά τον τρόπο που εκθέτει σε αυτήν καθώς και να αποδοθούν στον ίδιο τα αναφερόμενα στο σημείωμά του κινητά ιδιοκτησίας του, ενώ στη συνέχεια ο καθ’ ου προφορικά κατά τη συζήτηση παραιτήθηκε από το αίτημα ανάθεσης στον ίδιο της επιμέλειας των ανηλίκων. Ωστόσο, η προφορικώς και με το έγγραφο αυτό, επί της έδρας κατατεθέν, σημείωμα ασκηθείσα ανταίτηση πρέπει, αφού συνεκδικασθεί με την ως άνω αίτηση (άρθρο 246 ΚΠολΔ) να απορριφθεί ως απαράδεκτη, καθώς ασκήθηκε με το έγγραφο σημείωμα και όχι με ξεχωριστό δικόγραφο που κατατέθηκε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου τούτου, όπως πλέον απαιτεί το άρθρο 591 παρ. 1 περ. ζ` του ΚΠολΔ, το οποίο εφαρμόζεται και στη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων ελλείψει άλλης ειδικότερης διάταξης, δεδομένου μάλιστα ότι καταργήθηκε με το ν. 4335/2015 η παρ. 4 εδ. τελευταίο του άρθρου 268 του ΚΠολΔ, στην οποία στηριζόταν η άσκηση ανταίτησης (ή και ανταγωγής), όταν η υποβολή προτάσεων δεν ήταν υποχρεωτική, με τις τυχόν υποβαλλόμενες έγγραφες προτάσεις, ή και προφορικά κατά τη συζήτηση της υπόθεσης στο ακροατήριο του δικαστηρίου»[5].

Εμμανουέλα Μανωλιδάκη, δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

[1] Βλ. Χ. Απαλαγάκη, Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας, Ερμηνεία κατ’ άρθρο, 3η έκδοση, Νομική Βιβλιοθήκη, 2013, σελ. 1564 (υπό άρθρο 686), Β. Α. Βαθρακοκοίλη, Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας, Ερμηνευτική – Νομολογιακή Ανάλυση (κατ’ άρθρο), Τόμος Δ΄, Άρθρα 682-903, Αθήνα 1996, σελ. 65 και 72-73 (υπό άρθρο 686), Κεραμέα, Κονδύλη, Νίκα, Ερμηνεία ΚΠολΔ, ΙΙ, 591-1054, Εκδόσεις Σάκκουλα/Αθήνα-Θεσσαλονίκη, Εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα/Αθήνα-Κομοτηνή, Δίκαιο & Οικονομία/ Π. Ν. Σάκκουλας, 2000, σελ. 1339-1340 (υπό άρθρο 686), με περαιτέρω εκτενείς παραπομπές στη θεωρία και τη νομολογία.

[2] Βλ. σημείωμα Β. Α. Χατζηϊωάννου επί της ΜονΠρΘεσσ 4953/2016, ΝοΒ 2016, τ. 64, τεύχ. 10, σελ. 2232 επ..

[3] Βλ. ΜονΠρΘεσσ 6733/2016, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ.

[4] Βλ. ΜονΠρΘεσσ 4953/2016, ΝοΒ 2016, τ. 64, τεύχ. 10, σελ. 2232 επ. με σημείωμα Β. Α. Χατζηϊωάννου, καθώς και ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ.

[5] Βλ. ΜονΠρΣερρ 117/2016, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ.