Η δίμηνη προθεσμία της επίδοσης της διαταγής πληρωμής στον καθ’ ου δεν αναστέλλεται κατά το χρονικό διάστημα από 1 έως 31 Αυγούστου
Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 630Α που προστέθηκε στον ΚΠολΔ με το άρθρο 8 § 6 του ν. 2819/2000, «Η διαταγή πληρωμής επιδίδεται σε εκείνον κατά του οποίου στρέφεται μέσα σε προθεσμία δύο μηνών από την έκδοσή της. Αν η επίδοση δεν γίνει μέσα στην προθεσμία των δύο μηνών, η διαταγή πληρωμής παύει να ισχύει». Περαιτέρω, σύμφωνα με τα δύο τελευταία εδάφια του άρθρου αυτού που προστέθηκαν με το άρθρο 23 § 2 του ν. 2915/2001 «Ο δικαστικός επιμελητής οφείλει μέσα στην ίδια προθεσμία να καταθέσει αντίγραφο της σχετικής έκθεσης επίδοσης στη γραμματεία του δικαστηρίου, ο δικαστής του οποίου εξέδωσε τη διαταγή πληρωμής. Ο αρμόδιος γραμματέας υποχρεούται να καταχωρίσει τη χρονολογία επίδοσης στο οικείο βιβλίο δημοσιεύσεων». Η χρονική και μάλιστα σύντομη, οριοθέτηση της επίδοσης της διαταγής πληρωμής αποσκοπεί στην ταχεία περάτωση της διαφοράς από αυτή, ενόψει του τρόπου έκδοσής της, δηλαδή χωρίς ακρόαση του καθ’ ου στρέφεται αυτή, ώστε να λάβει γνώση αυτής έγκαιρα και ενεργήσει για την άμυνά του ή τη διευθέτηση της διαφοράς (ΑΠ 847/2007, ΕφΛαμ 82/2012, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, Βαθρακοκοίλη, Συμπληρωματικός Τόμος 2001 σελ. 604 παρ. 1). Όταν δεν τηρηθεί η εμπρόθεσμη επίδοση της διαταγής πληρωμής, επέρχεται ανατροπή της ισχύος της (Βαθρακοκοίλη, ό.π., σελ. 604 παρ. 2).
Εξάλλου, κατά τις διατάξεις του άρθρου 147 παρ. 7 ΚΠολΔ, όπως ίσχυε από 1.1.2002, σύμφωνα με το άρθρο 15 ν. 2943/2001, το χρονικό διάστημα από 1 έως 31 Αυγούστου δεν υπολογιζόταν για τις προθεσμίες των άρθρων που ορίζονταν στην παράγραφο αυτή, στα οποία δεν περιλαμβανόταν το άρθρο 630Α ΚΠολΔ Με το δε άρθρο 15 του ν. 3994/2011, αντικαταστάθηκε το άρθρο 147 ΚΠολΔ, έλαβαν νέα αρίθμηση οι παράγραφοί του και στην παρ. 2 αυτού ορίζονται τα άρθρα του ΚΠολΔ, στις προθεσμίες των οποίων δεν υπολογίζεται το χρονικό διάστημα από 1 έως 31 Αυγούστου. Και πάλι στα άρθρα αυτά δεν περιλαμβάνεται το άρθρο 630Α ΚΠολΔ.
Κατά την κρίση της νομολογίας, όπως αυτή αποκρυσταλλώνεται σε πολλές δικαστικές αποφάσεις (βλ. ΑΠ 948/2007, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ= ΧρΙΔ 2008, 48, ΕφΔωδ 49/2015, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΕφΘεσσ 1558/2015, ΕπισκΕΔ 2015, 278= ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΕφΘεσσ 1400/2014, ΕλλΔνη 2014, 1448= ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΕφΛαμ 82/2012, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΠΠρΑθ 1069/2010, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΜΠρΑθ 172/2013, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ), τούτο δεν οφείλεται σε παραδρομή αλλά έγινε με σκοπό η διαδικασία της έκδοσης διαταγής πληρωμής να περατώνεται ταχέως. Εξάλλου, στη διαδικασία αυτή ο μεγαλύτερος χρόνος προετοιμασίας απαιτείται για τη συλλογή των εγγράφων, από τα οποία προκύπτει η απαίτηση του δικαιούχου και για τη σύνταξη της αίτησης, ώστε να εκδοθεί από το δικαστή το ταχύτερο η διαταγή πληρωμής. Η επίδοσή της, που απομένει ώστε να διατηρηθεί η ισχύς της, εφόσον είναι και εμπρόθεσμη και μάλιστα αφορά επιδίωξη ικανοποίησης δικής του απαίτησης, τη διαδικασία της οποίας ξεκίνησε ο ίδιος ο δικαιούχος, σε χρονική στιγμή δικής του επιλογής, δεν απαιτεί κάποια ιδιαίτερη προετοιμασία, ώστε να αναστέλλεται η προθεσμία της κατά τον Αύγουστο, μήνα διακοπών.
Περαιτέρω, σύμφωνα με το ως άνω σκεπτικό της νομολογίας (βλ. την υπ’ αριθμ. 49/2015 απόφαση του Εφετείου Δωδεκανήσων, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, στην οποία κρίθηκε ότι: «[…] Στην προκειμένη περίπτωση, ο ανακόπτων, με τον πρώτο λόγο της ανακοπής του, ισχυρίστηκε ότι η […] διαταγή πληρωμής της Ειρηνοδίκη Αθηνών, με την οποία επισπεύστηκε αναγκαστική εκτέλεση (και ειδικότερα οι προσβαλλόμενες ως άνω πράξεις εκτέλεσης) εκδόθηκε στις 31 Ιουλίου 2007, πλην όμως δεν του επιδόθηκε εντός της τασσόμενης από το προαναφερθέν άρθρο 630Α δίμηνης προθεσμίας, επιπλέον δε, δεν προσκομίστηκε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου, όπου υπηρετεί ο εκδόσας τη διαταγή πληρωμής δικαστής, αντίγραφο της έκθεσης επίδοσης εντός της ως άνω δίμηνης προθεσμίας, με συνέπεια να έχει παύσει η ισχύς της. Επιπλέον, εξέθεσε ότι, στον ίδιο, επιδόθηκε, το πρώτον, ακριβές αντίγραφο της παραπάνω διαταγής πληρωμής, με την παρά πόδας από 21.9.2007 επιταγή προς πληρωμή της πληρεξούσιας δικηγόρου της καθής, στις 26 Οκτωβρίου 2007. […]Άλλωστε, η καθής η ανακοπή και ήδη εκκαλούσα, με την ανακοπή της, αλλά και με την έφεσή της, συνομολογεί ότι δεν επέδωσε την προκείμενη διαταγή πληρωμής, εντός της κατά τα ως άνω εκτεθέντα προθεσμίας των δύο μηνών από την έκδοσή της, πλην όμως υποστηρίζει ότι η εν λόγω δικονομική προθεσμία αναστέλλεται για το διάστημα από 1 Ιουλίου έως 15 Σεπτεμβρίου, άλλως από 1 έως 31 Αυγούστου και, ως εκ τούτου, η επίδοση της διαταγής πληρωμής με επιταγή προς πληρωμή στις 26.10.2007 είναι εμπρόθεσμη. Ωστόσο, η προαναφερθείσα επίδοση, σύμφωνα με τις προηγηθείσες νομικές σκέψεις, είναι εκπρόθεσμη διότι έγινε μετά την παρέλευση της δίμηνης προθεσμίας από την έκδοση της διαταγής πληρωμής, που ορίζει το άρθρο 630 Α Κ.Πολ.Δ., όπως ίσχυε κατά το χρόνο έκδοσης της διαταγής πληρωμής και ως προς το οποίο δεν έχει επέλθει κάποια νομοθετική μεταβολή και ούτε είχε ούτε έχει η προθεσμία του περιληφθεί σε εκείνες που δεν υπολογίζονται κατά το χρονικό διάστημα από 1 έως 31 Αυγούστου. […]». Ειδικά δε για το θέμα του μη υπολογισμού του χρονικού διαστήματος 1-31 Αυγούστου Σας παραπέμπουμε και στην υπ’ αριθμ. 82/2012 απόφαση του Εφετείου Λαμίας, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, όπου και εκεί εκρίθη το ίδιο ζήτημα με το ίδιο πανομοιότυπο σκεπτικό. Ειδικότερα, το ως άνω Δικαστήριο έκρινε σχετικά ότι: «[…]Στην προκειμένη περίπτωση οι ανακόπτοντες με ειδικό λόγο ανακοπής ισχυρίζονται ότι μετά από αίτηση της καθής η ανακοπή εκδόθηκε, με βάση τραπεζική επιταγή, η υπ. αριθμ. […] διαταγή πληρωμής του δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λαμίας, με την οποία αυτοί υποχρεώθηκαν να καταβάλουν στην καθής η ανακοπή το ποσό των 85.000 ευρώ με επιπλέον τους τόκους και τα έξοδα και ότι η επίδοση της διαταγής πληρωμής έχει γίνει εκπρόθεσμα με συνέπεια να έχει παύσει η ισχύς της και ζητούν για το λόγο αυτό να ακυρωθεί. Οπως αποδεικνύεται από τα επικαλούμενα και προσκομιζόμενα από τους διαδίκους έγγραφα πράγματι, με βάση την υπ. αριθμ. …………… επιταγή ……………, που φέρεται να έχει εκδώσει η πρώτη ανακόπτουσα ομόρρυθμη εταιρία, της οποίας οι υπόλοιποι ανακόπτοντες ήταν ομόρρυθμα μέλη, η καθής η ανακοπή “……………” που μετονομάσθηκε σε “……………” , με την από 17-7-2007 αίτησή της ζήτησε και εκδόθηκε η υπ. αριθμ. […]/19-7-2007 διαταγή πληρωμής του δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λαμίας, με την οποία οι καθών, πρώτη ανακόπτουσα ομόρρυθμη εταιρία και η μη διάδικος ομόρρυθμη εταιρία “……………” υποχρεώθηκαν να της καταβάλουν, σε ολόκληρο η καθεμία, το ποσό των 85.000 ευρώ με τους τόκους και τα έξοδα. Η καθής επέδωσε την ως άνω διαταγή πληρωμής στους ανακόπτοντες (πρώτη καθής η διαταγή πληρωμής και ομόρρυθμα μέλη αυτής) στις 17-10-2007 (βλ. υπ. αριθμ. […] εκθέσεις επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Λαμίας […]). Η επίδοση αυτή, σύμφωνα με τις προηγηθείσες νομικές σκέψεις, είναι εκπρόθεσμη διότι έγινε μετά την παρέλευση της δίμηνης προθεσμίας από την έκδοση της διαταγής πληρωμής που ορίζει το άρθρο 630 Α ΚΠολΔ , όπως ίσχυε κατά το χρόνο έκδοσης της διαταγής πληρωμής και ως προς το οποίο δεν έχει επέλθει κάποια νομοθετική μεταβολή και ούτε είχε ούτε έχει η προθεσμία του περιληφθεί σε εκείνες που δεν υπολογίζονται κατά το χρονικό διάστημα από 1 έως 31 Αυγούστου. Εξαιτίας της εκπρόθεσμης επίδοσής της η διαταγή πληρωμής έπαυσε να ισχύει, όπως ρητά ορίζεται στο ίδιο άρθρο 630 Α ΚΠολΔ και θεωρείται πλέον ανύπαρκτη. Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτός ο σχετικός πρώτος λόγος της ανακοπής, η οποία ασκήθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα (κατατέθηκε στις 5-11-2007 και επιδόθηκε στις 6-11-2007, όπως προκύπτει από την υπ. αριθμ. […] έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Λαμίας […]), και να ακυρωθεί η άνω διαταγή πληρωμής, ως προς τους στην παρούσα δίκη ανακόπτοντες, χωρίς να εξετασθούν οι άλλοι λόγοι της ανακοπής, των οποίων η εξέταση παρέλκει μετά την ακύρωση της ένδικης διαταγής πληρωμής. Ομοίως παρέλκει η εξέταση των λοιπών λόγων της έφεσης, οι οποίοι κατατείνουν στο ίδιο αποτέλεσμα, ήτοι την ακύρωση της διαταγής πληρωμής. […]».
Σε απόλυτη συνέπεια των όσων έχουν ως άνω ειπωθεί, η διαμορφωθείσα στο κρίσιμο ζήτημα νομολογία των ελληνικών δικαστηρίων, αναφέρεται και στο εξής: Ότι αν η επίδοση δεν γίνει μέσα στην προθεσμία των δύο μηνών, η διαταγή πληρωμής παύει να ισχύει. Η διάταξη αυτή καθιστά υποχρεωτική την επίδοση της διαταγής πληρωμής στον καθ’ ου και θεσπίζει ανώτατο χρονικό όριο για τη διενέργεια της. Αν η διαταγή δεν επιδοθεί (εγκύρως) στον καθ’ ου μέσα στη δίμηνη προθεσμία, αποβάλλει αυτοδικαίως την ισχύ της, με συνέπεια η διαταγή να μην παράγει πλέον καμία έννομη ενέργεια, αλλά και τα αποτελέσματα που τυχόν επήλθαν να ανατρέπονται αναδρομικά. Ο από το άρθρο 630Α του ΚΠολΔ ισχυρισμός δεν αφορά τη δημόσια τάξη, αφού η απαγγελλόμενη αυτοδίκαιη, κατά την εν λόγω διάταξη, ακυρότητα της διαταγής πληρωμής (που δεν είναι υποχρεωτικό να προβληθεί μόνο με λόγο ανακοπής, κύριο ή πρόσθετο, αφού ούσα αυτοδίκαιη, λαμβάνεται υπόψιν και αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο σε κάθε στάση της πρωτοβάθμιας ή της δευτεροβάθμιας δίκης), δεν αφορά στην αποτροπή επελεύσεως έννομης συνέπειας μη ανεκτής από την κρατούσα στη χώρα μας ηθική, κοινωνική, πολιτειακή ή οικονομική τάξη. Η θέσπιση αυτής της διάταξης, με βάση την οποία η κατά τα άρθρα 631 και 904 παρ. 2 στοιχ. ε’ του ΚΠολΔ εκτελεστότητα της διαταγής πληρωμής αίρεται στην περίπτωση της μη επίδοσης της στον οφειλέτη μέσα σε δυο μήνες από την έκδοση της, αφορά μόνο το συμφέρον του καθ’ ου η διαταγή πληρωμής και οφείλεται στη μέριμνα να λαμβάνει αυτός έγκαιρα γνώση της διαταγής και να έχει έτσι τη δυνατότητα άμυνας εναντίον της, ώστε να μη παραμένει η διαταγή πληρωμής ανεπίδοτη για αόριστο χρόνο στα χέρια του δανειστή και εντεύθεν σε εκκρεμότητα επ’ αόριστο χρόνο η σχετική απαίτηση του κατά του οφειλέτη, με κίνδυνο να μπορεί ο δανειστής κάποτε να την αξιοποιεί αθέμιτα εις βάρος της αξιοπιστίας και φερεγγυότητας του καθ’ ου στις συναλλαγές (βλ. και ΑΠ 948/2007, ΕφΠατρ 430/2006, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΕφΘεσ 1400/2014, ΕλλΔνη 2015, 1445).
Συνακόλουθα αν η διαταγή πληρωμής δεν επιδοθεί εγκύρως στον καθ’ ου μέσα στην προαναφερόμενη, δίμηνη προθεσμία, αποβάλλει αυτοδικαίως την ισχύ της. Η μεταγενέστερη (εκπρόθεσμη) επίδοση της δεν επηρεάζει τη συνέπεια αυτή. Έτσι, η διαταγή πληρωμής δεν παράγει πλέον καμιά έννομη συνέπεια. Τα αποτελέσματα της που τυχόν επήλθαν ανατρέπονται αναδρομικά (Πηδήματά σε Κεραμέα – Κονδύλη – Νίκα, ΚΠολΔ, υπό άρθρο 630 Α αρ. 3 – 4 σελ. 1177 – 1178, Βαθρακοκοίλης, ΚΠολΔ, συμπληρωμ. τόμος (2001) σελ. 604). Το ανίσχυρο της διαταγής πληρωμής που δεν επιδόθηκε μέσα στην προαναφερόμενη δίμηνη προθεσμία συνιστά δικονομική ακυρότητα που επέρχεται αυτοδικαίως κατά το άρθρο 159 περ. 1 του ΚΠολΔ, αφού ακυρότητα κατά τη διάταξη του άρθρου 159 περ. 1 του ΚΠολΔ υπάρχει όχι μόνο όταν ο νόμος προβλέπει ρητά τη συγκεκριμένη κύρωση, ως συνέπεια της προσβολής δικονομικής διάταξης, αλλά και όταν χρησιμοποιεί παρεμφερείς, προς την ποινή ακυρότητας, εκφράσεις που είναι νομικά ταυτόσημες ή κατά περιεχόμενο ταυτόσημες, αντίστοιχες ή ισοδύναμες, με αυτή, όπως είναι “η πράξη είναι ανίσχυρη”, ή “δεν δύναται να γίνει” ή “απαγορεύεται” ή “ισχύει μόνο” ή “δεν ισχύει” (ΕφΚερκ 96/2000, ΙονΕπιθΔ 2001, 77, Βαθρακοκοίλης, ΚΠολΔ, υπό άρθρο 159 αρ. 8 σελ. 941). Η ακυρότητα αυτή λαμβάνεται υπόψη αυτεπαγγέλτως, αφού οι περιορισμοί τους οποίους θέτει το άρθρο 160 αναφέρονται αποκλειστικά στην κατά το άρθρο 159 περ. 3 του ΚΠολΔ ακύρωση ή απαγγελία απαραδέκτου, που γίνεται με τη συνδρομή βλάβης του εναντιούμενου διαδίκου, ενώ δεν εφαρμόζονται ως προς την ακυρότητα και το απαράδεκτο που κηρύσσονται κατά το άρθρο 159 περ. 1 και 2 ανεξάρτητα από βλάβη, όπως στην περίπτωση του άρθρου 630Α (ad hoc ΕφΠατρ 430/2006, ΑΧΑΝΟΜ 2007, 333). Στην περίπτωση παρέλευσης δύο μηνών από την έκδοση της διαταγής πληρωμής χωρίς επίδοση ή έγκυρη επίδοση αυτής, ανεξαρτήτως της αυτοδίκαιης παύσης της ισχύος της, ο οφειλέτης δύναται, επικαλούμενος έννομο συμφέρον, να ασκήσει κατά της διαταγής πληρωμής ανακοπή του άρθρου 632 ΚΠολΔ (Ποδηματά, ο.π., υπό άρθρο 630 Α αρ. 4. Βαθρακοκοίλης, ο.π., υπό άρθρο 630 Α αρ. 2). Εκ των ανωτέρω συνάγεται ότι η δίμηνη αυτή προθεσμία, που αποτελεί γνήσια δικονομική προθεσμία ενέργειας διαδικαστικής πράξης (Μπέης : Κύρος διαταγής πληρωμής, που επιδόθηκε μετά τη δίμηνη προθεσμία από την έκδοση της / Γνωμοδ. Δ 33 σελ. 54 επ. και ιδίως 71), αρχίζει από την επομένη της έκδοσης της διαταγής πληρωμής και λήγει με την πάροδο της αντίστοιχης ημέρας του δεύτερου μήνα και αν δεν υπάρχει τέτοια, την τελευταία ημέρα του μήνα, κατά τις διατάξεις των άρθρων 144 παρ. 1 και 145 παρ. 2 του ΚΠολΔ (Κεραμεύς – Κονδύλης – Νίκας: ό.π. άρθρο 630 Α αρ. 1 σελ. 1177, Παπαδάκης : Διαταγές στη μισθωτική διαδικασία (2004) παρ. 27/2 αρ. 501 – 502 σελ. 149 – 150).
Κωνσταντίνα Β. Πουρνάρα
Δικηγόρος