Ποινική ευθύνη για μη απόδοση εξωλογιστικά υπολογισθέντος Φ.Π.Α. 

Αναφορικά με το ενδιαφέρον αυτό νομικό ζήτημα, πρέπει καταρχάς να επισημανθεί ότι ο Φ.Π.Α. είναι φόρος επί πραγματικών πωλήσεων και όχι κύρωση, όπερ σημαίνει ότι η υποχρέωση αποδόσεως πρέπει να αφορά σε πράγματι εισπραχθέντα Φ.Π.Α.Ενίοτε, ωστόσο, τα ελεγκτικά φορολογικά όργανα δεν βρίσκουν ή, εν πάση περιπτώσει, δεν αποκτούν πρόσβαση στα λογιστικά και λοιπά βιβλία των επιχειρήσεων, με αποτέλεσμα να προχωρούν σε ένα θεωρητικό υπολογισμό των ακαθάριστων εσόδων, των καθαρών κερδών και του οφειλόμενου Φ.Π.Α. και, βάσει των θεωρητικών αυτών υπολογισμών, να καταλογίζουν οφειλές σε πρόσωπα, που τοιουτοτρόπως καθίστανται κατηγορούμενα για το ποινικό αδίκημα της φοροδιαφυγής δια της μη απόδοσης Φ.Π.Α.

Ως εμφαίνεται, όμως, με την ανωτέρω διοικητική-φορολογική τεχνική χωρεί πλασματικός υπολογισμός του οφειλόμενου Φ.Π.Α., ώστε κατ’ αποτέλεσμα δεν συγκροτείται το προρρηθέν έγκλημα, αφού το μέγεθος του παρακρατηθέντος και μη αποδοθέντος ποσού Φ.Π.Α. δεν δύναται να αποδειχθεί με βεβαιότητα.

Επί του υπό ανάλυση θέματος, μάλιστα, υπάρχει και διαφωτιστική νομολογία. Πράγματι, με την υπ’ αρ. 3313/2011 απόφασή του, το Πενταμελές Εφετείο Κακουργημάτων Αθηνών δέχθηκε ότι «ο φόρος αυτός (ενν. ο Φ.Π.Α.), η μη απόδοση του οποίου συνιστά ποινικό αδίκημα, είναι εκείνος που προκύπτει από τις πραγματικές πωλήσεις του επιτηδευματία και όχι εκείνος που προσδιορίζεται θεωρητικά (εξωλογιστικά). Άλλωστε, ο τελευταίος δεν αποτελεί Φ.Π.Α., αλλά, στην πραγματικότητα, οικονομική κύρωση που επιβάλλουν τα αρμόδια φορολογικά όργανα.». Ομοίως, το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Ιωαννίνων έκρινε, δια της υπ’ αρ. 254/2010 απόφασής του, ότι «κατά την αληθινή έννοια του νόμου αυτού (ενν. του Ν. 2523/1997), Φ.Π.Α., η μη απόδοση του οποίου συνιστά ποινικό αδίκημα, είναι εκείνος που προκύπτει από τις πραγματικές πωλήσεις του επιτηδευματία, (…) και όχι και εκείνος που υπολογίζεται θεωρητικά. Άλλωστε, ο τελευταίος δεν αποτελεί Φ.Π.Α., αλλά, στην πραγματικότητα, οικονομική κύρωση που επιβάλλουν τα αρμόδια φορολογικά όργανα, επειδή ο επιτηδευματίας δεν κατέθεσε τις καταστάσεις για τον Φ.Π.Α. και δεν διατήρησε τα παραστατικά των πωλήσεών του. (…) Αν, όμως, ο νομοθέτης ήθελε οι ανωτέρω οικονομικές κυρώσεις να είναι αξιόποινες, θα το όριζε, κάτι, όμως, το οποίο δεν έχει πράξει.». Τις ίδιες ακριβώς νομικές σκέψεις ανέπτυξε, περαιτέρω, και το Μονομελές Εφετείο Κακουργημάτων Πειραιώς με την υπ’ αρ. 504/2014 απόφασή του.

Συμπερασματικώς, σε περίπτωση εξωλογιστικού υπολογισμού του Φ.Π.Α., δεν τελείται το έγκλημα της φοροδιαφυγής δια της μη καταβολής Φ.Π.Α. και, ως εκ τούτου, ο κατηγορούμενος στον οποίον αποδίδεται το προρρηθέν αδίκημα πρέπει να κηρύσσεται αθώος.

Ανδρέας Ματσακάς

LL.M. Ποινικών Επιστημών

Advanced LL.M. Δικαίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων

E-mail: info@efotopoulou.gr