Αρχή της ίσης μεταχείρισης εργαζομένων – πότε υπάρχει άνιση μεταχείριση – αναγκαία στοιχεία της αγωγής
Από τα άρθρα 288 Α.Κ., 22 παρ. 1 εδ. β του Συντάγματος και 119 της Συνθήκης της ΕΟΚ απορρέει η αρχή της ίσης μεταχειρίσεως των εργαζομένων, σύμφωνα με την οποία αν ο εργοδότης προβεί σε εκούσια παροχή προς ορισμένους μισθωτούς του, δεν μπορεί να εξαιρέσει από αυτή άλλους μισθωτούς του που ανήκουν στην ίδια κατηγορία και εκτελούν την ίδια εργασία κάτω από όμοιες συνθήκες, εκτός αν η εξαίρεση δικαιολογείται κατά την καλή πίστη και είναι συνεπώς δίκαιη και εύλογη κατ’ αντικειμενική κρίση. Η πιο πάνω αρχή (της ίσης μεταχειρίσεως) έχει εφαρμογή μόνο επί οικειοθελών παροχών του εργοδότη και όχι επί παροχών που γίνονται σε εκπλήρωση νομικής υποχρεώσεως, οπότε η ανισότητα ελέγχεται βάσει του άρθρου 4 παρ. 1 σε συνδυασμό προς το άρθρο 22 παρ. 1 εδ. β του Συντάγματος κατά τα ήδη εκτεθέντα (Α.Π. 981/2011).
Εξάλλου, αναγκαία στοιχεία της αγωγής με την οποία ζητείται η βαθμολογική ένταξη ή επιδίκαση αμοιβής βάσει της αρχής της ίσης μεταχείρισης, αποτελούν ο προσδιορισμός των συγκεκριμένων προσώπων προς τους οποίους εκδηλώθηκε η ευνοϊκή μεταχείριση, τα τυπικά και ουσιαστικά στοιχεία αυτών και του ενάγοντος, η εργασία την οποία παρείχαν τόσο αυτοί, όσο και ο ενάγων και οι συνθήκες από τις οποίες παρείχετο, ώστε να καταστεί δυνατή η σύγκριση και ακολούθως η κρίση αν στη συγκεκριμένη περίπτωση παραβιάστηκε ή μη η προαναφερόμενη αρχή (ΟλΑΠ 7/1993, ΟλΑΠ 248/1985, ΑΠ 550/2010 ΝΟΜΟΣ).
Υπό την έννοια αυτή, αποτελεί άνιση μεταχείριση η εξαίρεση ορισμένου μισθωτού από παροχές, όπως είναι η μισθολογική και η βαθμολογική εξέλιξη των άλλων εργαζομένων στις οποίες προβαίνει ο εργοδότης οικειοθελώς, χωρίς δηλαδή νομική υποχρέωση. Τέτοια εξαίρεση ενός μισθωτού δικαιολογείται για ειδικό και σοβαρό κατ’ αντικειμενική κρίση λόγο και είναι αποδεκτή στην περίπτωση που οι μισθωτοί δεν ανήκουν στην αυτή κατηγορία γιατί δεν έχουν τα αυτά τυπικά προσόντα (ΟλΑΠ 1243/1979), καθώς και όταν προσλήφθηκαν σε διαφορετικούς χρόνους με άλλες προϋποθέσεις, η συνδρομή των οποίων διαφοροποιεί τις συνθήκες υπό τις οποίες παρέχεται η εργασία του ευνοηθέντος μισθωτού (ΑΠ 646/2010, ΑΠ 543/2004, ΝΟΜΟΣ).
Δηλαδή η αρχή της ίσης μεταχειρίσεως δεν παραβιάζεται όταν οι εξαιρούμενοι από την παροχή εργαζόμενοι ανήκουν σε διαφορετική κατηγορία και δεν έχουν τα ίδια τυπικά και ουσιαστικά προσόντα, έστω και αν παρέχουν εργασία ανάλογης ή ίσης αξίας που τείνει στην εξυπηρέτηση των ίδιων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων του εργοδότη (ΑΠ 107/2006). Στις προαναφερθείσες περιπτώσεις της δικαιολογημένης εκ μέρους του εργοδότη διαφορετικής μεταχειρίσεως των μισθωτών από την άποψη της αμοιβής, δεν μπορούν να θεμελιωθούν αξιώσεις τους κατ’ αυτού ούτε με βάση τις διατάξεις των άρθρων 914 επ. Α.Κ. περί αδικοπραξιών, λόγω μη συνδρομής του στοιχείου του παρανόμου ούτε με βάση τις διατάξεις των άρθρων 904 επ. Α.Κ. περί αδικαιολογήτου πλουτισμού, λόγω μη συνδρομής του στοιχείου της ανυπαρξίας ή της ελαττωματικότητας της αιτίας βάσει της οποίας επήλθε ο πλουτισμός του εργοδότη (ΟλΑΠ 22/2003, ΑΠ 413/1994).
Μαρία Τζαβέλα
Δικηγόρος, LL.M.
E-mail: info@efotopoulou.gr