Δυνατότητα μεταρρύθμισης απόφασης επικοινωνίας λόγω μεταβολής συνθηκών

Επειδή, κατά τη διάταξη του άρθρου 1520 ΑΚ, ο γονέας με τον οποίο δεν διαμένει το τέκνο διατηρεί το δικαίωμα της προσωπικής επικοινωνίας με αυτό και στην περίπτωση διαφωνίας των γονέων του ανηλίκου, ως προς την άσκηση του ανωτέρω δικαιώματος, το δικαστήριο καθορίζει τον τρόπο κατά τον οποίο θα γίνεται η επικοινωνία. Το άκρως προσωπικό αυτό δικαίωμα του γονέα για επικοινωνία με το ανήλικο τέκνο του απορρέει από το φυσικό δεσμό του αίματος και του αισθήματος στοργής προς αυτό, συντελεί δε στην ανάπτυξη του ψυχικού του κόσμου και την εν γένει προσωπικότητά του, γι` αυτό η άσκησή του αποβλέπει κυρίως στο καλώς εννοούμενο συμφέρον του τέκνου. Εξάλλου, η ρύθμιση του ανωτέρω δικαιώματος επικοινωνίας λειτουργεί μέσα στο γενικότερο πλαίσιο διατάξεων που προβλέπουν την άσκηση του δικαιώματος, αλλά και του καθήκοντος των γονέων περί τη γονική μέριμνα του ανηλίκου τέκνου τους (άρθρα 1510 επ. ΑΚ), για την οποία ο νόμος (άρθρα 1511 και 1512 ΑΚ) επιτάσσει η ρύθμιση αυτή να αποβλέπει πρωτίστως στο συμφέρον του τέκνου. Επομένως και το δικαστήριο, όταν ρυθμίζει την άσκηση της προσωπικής επικοινωνίας του γονέα με το τέκνο του, πρέπει πάντοτε να αποφασίζει με οδηγό το καλώς εννοούμενο συμφέρον του τελευταίου, λαμβάνοντας υπόψη του τις προκύπτουσες συντρέχουσες συνθήκες και περιστάσεις κάτω από τις οποίες θα ασκείται η προσωπική αυτή επικοινωνία στη συγκεκριμένη περίπτωση (ΑΠ 534/ 1991 ΕλλΔνη 32.1505, ΕφΑθ 2758/1998 ΕλλΔνη 39.1646, ΕφΘεσ 2322/1997 ΕλλΔνη 40.358). Το συμφέρον του τέκνου είναι η απόλαυση όλων των ηθικών πλεονεκτημάτων από την επικοινωνία αυτή (Β. Βαθρακοκοίλης, Το νέο Οικογενειακό Δίκαιο, Κατ’ άρθρο ερμηνεία-Νομολογία Οικογενειακού Δίκαιου μεταβατικών διατάξεων Ν. 1329/1983, Γ’ Έκδοση, Αθήνα, 1994, σελ. 612). Τέλος, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1536 ΑΚ, αν από τότε που εκδόθηκε δικαστική απόφαση σχετική με τη γονική μέριμνα και την μετά των γονέων του επικοινωνία ανηλίκου τέκνου μεταβλήθηκαν οι συνθήκες, το δικαστήριο οφείλει, κατόπιν αιτήσεως ενός ή και των δύο γονέων, των πλησιεστέρων συγγενών ή και του Εισαγγελέα, να προσαρμόσει την απόφασή του στις νέες συνθήκες, με την ανάκληση ή μεταρρύθμισή της, σύμφωνα με το συμφέρον του τέκνου (1560/2003 ΕΦ ΘΕΣΣΑΛ, ΑΠ 1377/1996 ΕλλΔνη 38.1953, Γεωργιάδη – Σταθόπουλου ΑΚ, υπ` άρθρο 1520, αριθμ. 47).

Δηλαδή με το άρθρο 1536 ΑΚ καθιερώνεται απόκλιση, από την κατ` αρχήν δεσμευτική ενέργεια των δικαστικών αποφάσεων, σύμφωνα με το άρθρο 321 ΚΠολΔ, καθ` όσον σύμφωνα με τη διάταξη αυτή οι αποφάσεις που είναι σχετικές με τη γονική μέριμνα και το δικαίωμα επικοινωνίας στο μέτρο που περιλαμβάνουν ρύθμιση για μελλοντικό χρόνο, υπόκεινται σε ανάκληση ή μεταρρύθμιση, αν μεταβληθούν οι συνθήκες κάτω από τις οποίες εκδόθηκαν, μετά από αίτηση του γονέα ή πλησιέστερου συγγενούς, αρμόδιο δε δικαστήριο είναι εκείνο που εξέδωσε τη σχετική απόφαση και που κρίνει κατά την ίδια διαδικασία. Είναι προφανές ότι η διάταξη αυτή θεσπίσθηκε για να παρασχεθεί δυνατότητα δικαστικής προστασίας σε κάθε περίπτωση που μεταβλήθηκαν οι συνθήκες και το αληθές συμφέρον του ανηλίκου επιβάλλει διαφορετική ρύθμιση του δικαιώματος επικοινωνίας (4434/2008 ΜΠΡ ΑΘ). Περιστατικά που στηρίζουν την ανάκληση ή μεταρρύθμιση απόφασης είναι η μεγαλύτερη ηλικία του τέκνου (ΕφΑΘ 8631/1984 ΝοΒ 33. 1193), η κατάσταση της υγείας ή τα ψυχολογικά προβλήματα του γονέα (ΑΠ 1166/2010), ο νέος γάμος του γονέα (ΕφΑΘ 9281/1986 ΕλλΔνη 28. 1297 και γενικά το δικαστήριο με γνώμονα το συμφέρον του τέκνου οφείλει να προσαρμόσει την απόφαση στις νέες συνθήκες (ΑΠ 1166/2010, ΑΠ 1601/1986 ΝοΒ 35.1047, 6074/2010 ΕΦ ΑΘ. Το δικαστήριο που δέχεται ότι επήλθε μεταβολή των συνθηκών, υποχρεούται να μεταρρυθμίσει την απόφασή του, εφόσον τούτο επιβάλλεται από το συμφέρον του τέκνου. Κριτήρια προσδιοριστικά του συμφέροντος του τέκνου είναι η ψυχοσωματική ανάπτυξή του, οι συνθήκες ανάπτυξής του, ο ψυχικός δεσμός με τα πρόσωπα, το περιβάλλον διαβίωσής του και η βούληση του αν έχει ωριμότητα. Με γνώμονα το συμφέρον του τέκνου λαμβάνονται υπόψη και οι δεσμοί του τέκνου με τους γονείς και τους αδελφούς του καθώς και η γνώμη του τέκνου, εν όψει της ηλικίας του και της πνευματικής του ανάπτυξης (550/2017 ΑΠ).

Λένα Πολύζου, δικηγόρος,

Email: info@efotopoulou.gr