Πόρισμα συνηγόρου του πολίτη για διαγραφή από το ΤΕΕ και το ΤΣΜΕΔΕ – Υπαγωγή στην ασφάλιση με κριτήριο την άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας

Στο Συνήγορο του Πολίτη προσέφυγε μηχανικό (εφεξής για λόγου συντομίας «αναφερόμενος»), ο οποίος δεν ασκούσε το επάγγελμα του μηχανικού, αλλά του αγρότη, διαμαρτυρόμενος για το λόγο ότι ενώ υπέβαλλε αίτησή προς το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος, με την οποία ζητούσε να διαγραφεί από το Μητρώο,

επειδή δεν ασκούσε το επάγγελμα του μηχανικού, η αίτησή του αυτή απορρίφθηκε με το αιτιολογικό ότι από τις ισχύουσες διατάξεις προκύπτει ότι μετά τη λήψη της άδειας ασκήσεως επαγγέλματος όλοι οι μηχανικοί της χώρας είναι υποχρεωτικά μέλη του ΤΕΕ. Επίσης, υπέβαλε αίτησή για διαγραφή από το ΤΣΜΕΔΕ, η οποία απορρίφθηκε με το αιτιολογικό ότι τα μέλη του ΤΕΕ ασφαλίζονται υποχρεωτικά στο ΤΣΜΕΔΕ. Η παραίτηση του αναφερομένου από το ΤΕΕ απέβλεπε κυρίως στην εξαίρεσή του από την κύρια ασφάλιση του ΤΣΜΕΔΕ, ώστε να καταστεί δυνατή η υπαγωγή του στην ασφάλιση του ΟΓΑ.

Όπως σημειώνεται στο από Φεβρουαρίου 2000 Πόρισμα του Συνηγόρου του Πολίτη (με αρ. πρωτ. αναφοράς 8957/20-09-1999), στις καταστατικές διατάξεις του ΤΕΕ (Π.Δ. 27 Νοεμβρίου/ 14 Δεκεμβρίου 1926, όπως τροποποιήθηκε με το Ν. 1486/84) δεν περιλαμβάνεται ρύθμιση για τη διαγραφή των μελών του από το Μητρώο του ΤΕΕ και γενικά για την εκούσια αποχώρηση μελών. Με βάση το παραπάνω γεγονός το ΤΕΕ αρνείται να διαγράψει τα μέλη του που δεν επιθυμούν την συνέχιση της συμμετοχής τους σ’ αυτό, ερμηνεύοντας το σχετικό νομοθετικό κενό σε βάρος τους και σε βάρος της ελευθερίας τους να επιλέγουν αν επιθυμούν να συμμετέχουν ή όχι σε ένα επαγγελματικού χαρακτήρα επιμελητήριο, εφόσον παράλληλα ασκούν πραγματικά ή όχι το αντίστοιχο επάγγελμα.

Εξάλλου στο άρθρο 6 του Α.Ν.  2326/40 «περί ΤΣΜΕΔΕ» ορίζεται ότι μετέχουν υποχρεωτικώς του Ταμείου πάντες οι δικαιούμενοι να είναι μέλη του ΤΕΕ και από τότε που άρχισαν να καταβάλουν σε τούτο την συνδρομή τους …». Συγκεκριμένα, η εν λόγω διάταξη ορίζει ότι «Μετέχουσιν υποχρεωτικώς του ταμείου πάντες οι δικαιούμενοι να ώσι μέλη του Τεχνικού Επιμελητηρίου και  αφ’ ης ήρξαντο  αι  καταβολαί των συνδρομών  αυτών εις τούτο, ως και άπαντες οι εν Ελλάδι  ασκούντες το επάγγελμα του εργολάβου δημοσίων έργων, βάσει  πτυχίου του Υπουργείου Συγκοινωνίας, οίτινες εγγράφονται υποχρεωτικώς εις τάς ανά το Κράτος εργοληπτικάς Οργανώσεις».

Ο Συνήγορος του Πολίτη με το ανωτέρω Πόρισμά του εκτίμησε ότι η κατά τα ανωτέρω ύπαρξη νομοθετικού κενού, επιβάλλεται να αντιμετωπιστεί με γνώμονα την προστασία των συνταγματικών δικαιωμάτων της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας (άρθρο 5 παρ. 1 και 3 του Συντάγματος) και της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι (άρθρο 12 παρ. 1 του Συντάγματος). Έχει γίνει μάλιστα δεκτό (Ολομέλεια ΣτΕ 3198/1990) ότι στην έννοια της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι συμπεριλαμβάνεται και το δικαίωμα του προσώπου να μην μετέχει σε ένα σωματείο, το οποίο σαφώς παραβιάζεται με την ερμηνεία που δίνεται εκ μέρους του ΤΕΕ στο σχετικό νομοθετικό κενό. Άλλωστε σε κάθε περίπτωση νομοθετικού κενού και αμφισβήτησης ως προς την ερμηνεία μιας διάταξης είναι εφαρμοστέα η αρχή in dubio pro libertate, η οποία επιβάλλει να ερμηνεύεται το σχετικό κενό με γνώμονα την προστασία των ατομικών δικαιωμάτων. Η αντίθετη ερμηνεία που στερεί από ένα μέλος σωματείου ή επιμελητηρίου ή άλλου συλλογικού φορέα, τη δυνατότητα της ελεύθερης αποχώρησης παραβιάζει ευθέως τις προαναφερόμενες συνταγματικές διατάξεις και δεν είναι δυνατό να γίνει αποδεκτή. Αξιοσημείωτο είναι μάλιστα το γεγονός, κατά το πόρισμα του Συνηγόρου του Πολίτη, ότι σε κανέναν άλλο σύλλογο ή σωματείο ή Επιμελητήριο δεν υπάρχει αντίστοιχο νομοθετικό κενό και ότι όλοι οι επαγγελματικοί σύλλογοι (ΔΣΑ, ΙΣΑ κλπ.) προβλέπουν διαδικασίες διαγραφής και παραίτησης των μελών τους.

Με βάση όλα τα παραπάνω, ο Συνήγορος του Πολίτη θεώρησε ότι στην περίπτωση του ανωτέρω μηχανικού, τυγχάνουν άμεσης και ευθείας εφαρμογής οι προαναφερόμενες συνταγματικές διατάξεις, ώστε να του επιτραπεί η άμεση αποχώρηση από το ΤΕΕ και η διαγραφή από το Μητρώο, σε κάθε δε περίπτωση να του επιτραπεί η εξαίρεση από τον κλάδο κύριας σύνταξης του ΤΣΜΕΔΕ, καθώς αυτό ως ασφαλιστικός φορέας οφείλει να ασφαλίζει την απασχόληση του μηχανικού και όχι την ιδιότητα. Περαιτέρω, η επίκληση εκ μέρους του ΤΕΕ της ανυπαρξίας ρύθμισης για την εκούσια αποχώρηση των μελών του και εκ μέρους του ΤΣΜΕΔΕ την ύπαρξη ρητής υποχρέωσης ασφάλισης σε αυτό όλων των μελών του ΤΕΕ, έχει οδηγήσει σε παράλογη εμπλοκή η οποία παραβιάζει σαφώς την αρχή της χρηστής διοίκησης.

Μαρία Τζαβέλα

Δικηγόρος, LL.M.

E-mail: info@efotopoulou.gr