Αποδοχή κληρονομιάς με το ευεργέτημα της απογραφής – Δικαστική απογραφή

Η απογραφή πραγμάτων, η οποία αποβλέπει στην επακριβή βεβαίωση της ύπαρξης ή της κατάστασης των απογραφομένων πραγμάτων, ώστε να μην είναι δυνατή η αμφισβήτηση της υπάρξεώς τους ή η απόκρυψή τους, διακρίνεται στη δικαστική και στην εξώδικη.

Η δικαστική απογραφή είτε επιβάλλεται ευθέως εκ του νόμου, είτε διατάσσεται προς αποτροπή κινδύνου. Όταν η απογραφή επιτάσσεται από διάταξη του ουσιαστικού δικαίου, δεν είναι απαραίτητη η συνδρομή του όρου της αποτροπής κινδύνου για την ενέργειά της. Η απογραφή της κληρονομιάς η οποία επιβάλλεται ρητά από το νόμο (άρθρο 1903 Α.Κ) στον κληρονόμο ο οποίος αποδέχθηκε με το ευεργέτημα της απογραφής ή είναι από τα πρόσωπα για τα οποία η αποδοχή γίνεται κατά νόμο με το ευεργέτημα της απογραφής, είναι δικαστική απογραφή, φέρει δε το χαρακτήρα ρυθμιστικού μέτρου το οποίο λαμβάνεται κατά τις διατάξεις της εκούσιας δικαιοδοσίας και κατά το άρθρο 838 Κ.Πολ.Δ., χωρίς να απαιτείται η συνδρομή του όρου της αποτροπής κινδύνου (βλ. Κ. Μπέη: Αι διαδικασίαι ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου τ. 11 σελ. 385, Ν. Παπαντωνίου: Κληρον. Δίκαιο, εκδ. 1985 σελ. 81, Β. Μπρακατσούλα: Η εκουσία δικαιοδοσία, εκδ. 1986, σελ. 271).

Την απογραφή αυτή διατάσσει ο Ειρηνοδίκης, ο οποίος ορίζει το Συμβολαιογράφο και τους πραγματογνώμονες που θα εκτιμήσουν τα αντικείμενα τα οποία θα απογραφούν (άρθρο 838 παρ. 2, 3, 4 Κ.Πολ.Δ.), πρέπει δε να γίνει μέσα σε προθεσμία τεσσάρων μηνών από τη δήλωση αποδοχής με το ευεργέτημα της απογραφής ή εντός έτους, από τότε που τα πρόσωπα αυτά έγιναν απεριορίστως ικανά, όσον αφορά πρόσωπα για τα οποία η αποδοχή γίνεται κατά νόμο με το ευεργέτημα της απογραφής. Οι ανωτέρω προθεσμίες ερμηνεύονται από τη νομική θεωρία συσταλτικά ως προς του ανωτέρω κληρονόμους, δηλαδή νοείται ότι η έκπτωση του κληρονόμου από το ευεργέτημα της απογραφής δεν επέρχεται εάν προηγήθηκε εμπρόθεσμη αίτηση στο αρμόδιο Δικαστήριο για την έκδοση της αποφάσεως (βλ. Γεωργιάδη- Σταθόπουλου Αστικός Κώδικας, Τόμος X, Κληρονομικό Δίκαιο, υπό τα άρθρα 1911-1912 σελ. .288 παρ. 4).

Για τη νομική βασιμότητα της αιτήσεως αυτής, επειδή η απογραφή στην περίπτωση αυτή αποτελεί ρυθμιστικό μέτρο (βλ. ΕιρΑθ 758/1969 ΑρχΝ ΚΑ’ 251, ΕιρΑθ 284/1978 ΕΕΝ 45.260 ), οι νόμιμες προϋποθέσεις του οποίου προβλέπονται από τις διατάξεις των άρθρων 1902 – 1903 ΑΚ, δεν απαιτείται να εκτίθενται στην αίτηση τα πραγματικά εκείνα περιστατικά για το έννομο συμφέρον του αιτούντος και για τον κίνδυνο προς αποτροπή του οποίου πρέπει να διαταχθεί η απογραφή, στοιχεία τα οποία απαιτούνται στις άλλες περιπτώσεις ( άρθρ. 838 παρ. 1 ΚΠολΔ ), στις οποίες, εάν λείπουν, οδηγούν στην απόρριψη της αιτήσεως ως νομικά αβάσιμης.

 

Μαρία Τζαβέλα

Δικηγόρος, LL.M.

E-mail: info@efotopoulou.gr