Καθ’ ύλην και κατά τόπον αρμοδιότητα του δικαστηρίου που δικάζει αγωγή ακυρώσεως πλασματικής αποδοχής κληρονομίας

Σύμφωνα με το άρθρο ΑΚ 1857§2, η αποδοχή της κληρονομίας που οφείλεται σε πλάνη (ή απάτη ή απειλή) κρίνεται κατά τις διατάξεις για τις δικαιοπραξίες, ήτοι κατά τα άρθρα ΑΚ 140 επ. Τίθεται, όμως, το προκριματικό ερώτημα αν στην έννοια της ‘‘αποδοχής’’ περιλαμβάνεται και η κατ’ άρθρον ΑΚ 1850 εδ. β΄ λεγόμενη πλασματική αποδοχή κληρονομίας, που λαμβάνει χώρα αυτοδικαίως και εκ του νόμου, με μόνη την άπρακτη παρέλευση της 4μηνης αποκλειστικής αποσβεστικής προθεσμίας που θέτει το άρθρο ΑΚ 1847§1.  Πράγματι, σύμφωνα με το άρθρο ΑΚ 1857§4, η παράλειψη εμπρόθεσμης αποποίησης, καίτοι υλική πράξη και όχι δικαιοπραξία, εξομοιώνεται με δήλωση βούλησης, ήτοι με μονομερή, μη απευθυντέα δικαιοπραξία, με αποτέλεσμα να εφαρμόζονται επί αυτής οι ίδιες διατάξεις που ισχύουν και επί ρητής αποδοχής.

Έτσι, κατά παραπομπή από το άρθρο ΑΚ 1857§2, σύμφωνα με το άρθρο ΑΚ 154, η ακύρωση δικαιοπραξίας λόγω πλάνης (απάτης ή απειλής) επέρχεται με τελεσίδικη δικαστική απόφαση, η οποία είναι διαπλαστική. Την ακύρωση έχουν δικαίωμα να ζητήσουν μόνο αυτός που πλανήθηκε (απατήθηκε ή απειλήθηκε) και οι κληρονόμοι του. Επειδή δε η αγωγή κρίνεται ως διαπλαστική, καθότι το αίτημά της (9 εδ α΄ ΚΠολΔ) είναι η ακύρωση -λόγω πλάνης- της πλασματικής αποδοχής κληρονομίας που λογίζεται ότι έλαβε χώρα κατά πλάσμα δικαίου, με μόνη την άπρακτη παρέλευση της τετράμηνης προθεσμίας που θέτει ο νόμος (ΑΚ 1850 εδ. β΄) και συνεπώς  η δικαστική κατ’ ουσίαν αποδοχή της θα επιφέρει έννομες μεταβολές στη νομική και περιουσιακή κατάσταση των διαδίκων (71 ΚΠολΔ), για το λόγο αυτό η επίδικη διαφορά θεωρείται ανεπίδεκτη χρηματικής αποτίμησης, αποκλειομένης έτσι της συνήθους υλικής αρμοδιότητας (14 ΚΠολΔ). Δεδομένου δε ότι δεν συντρέχει καμία εξαιρετική καθ’ ύλην αρμοδιότητα (15, 16 ΚΠολΔ), καθ’ ύλην αρμόδιο δικαστήριο για την εκδίκαση της μη χρηματικού αντικειμένου διαπλαστικής αγωγής ακυρώσεως κρίνεται το Πολυμελές Πρωτοδικείο (216§2 στ. β΄ ΚΠολΔ), δικάζον κατά τη γενική υλική αρμοδιότητά του (18 ΚΠολΔ). Κατά το δε άρθρο 30 ΚΠολΔ, διαφορές που αφορούν σε κληρονομικά δικαιώματα υπάγονται αποκλειστικά στην αρμοδιότητα του δικαστηρίου, στην περιφέρεια του οποίου ο κληρονομούμενος είχε, όταν πέθανε, την κατοικία του.

Βικεντία – Άννα Μπενάκη

Δικηγόρος Αθηνών

Μ.Δ.Ε. Φιλοσοφίας Δικαίου Νομικής Αθηνών

info@efotopoulou.gr