Απόσβεση απαίτησης ως λόγος ανακοπής

Τα ελαττώματα της απαίτησης, είτε ανάγονται στην γένεση, είτε στην άσκηση, είτε στην απόσβεσή της συνιστούν λόγους ανακοπής που υπόκειται στην προθεσμία του άρθρου 934 παρ. 1^α ΚΠολΔ (σχετ. ΑΠ 1565/01 Δ 2002.604, ΕφΑθ 2337/07 ΕφΑΔ 2008.471) (ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΩΔΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ, Π.. Σάκκουλας, Τόμος ΙΙ, 2^η έκδοση, ΜΙΧΑΗΛ ΜΑΡΓΑΡΙΤΗΣ – ΑΝΤΑ ΜΑΡΓΑΡΙΤΗ, άρθρο 934 παρ. 12, σελ. 529).

ΑΠ 1565/2001 (NOMOS)

«Επειδή κατά το άρθρο 934 παρ. 1 στοιχ. β` και 2 Κ.Πολ.Δ. η ανακοπή, σύμφωνα με το άρθρο 933 είναι παραδεκτή, αν αφορά την εγκυρότητα των πράξεων της εκτέλεσης που έγιναν από την πρώτη μετά την επιταγή πράξη εκτέλεσης και πέρα, ή την απαίτηση, έως την έναρξη της τελευταίας πράξης εκτέλεσης. Αν πρόκειται για εκτέλεση για την ικανοποίηση χρηματικών απαιτήσεων, πρώτη μετά την επιταγή πράξη εκτέλεσης είναι η σύνταξη έκθεσης για την κατάσχεση και τελευταία η σύνταξη έκθεσης πλειστηριασμού και κατακύρωσης. Από την προπαρατεθείσα διάταξη προκύπτει ότι τα ελαττώματα της απαιτήσεως, είτε αυτά ανάγονται στη γένεση είτε στην άσκηση είτε στην απόσβεση αυτής, συνιστούν λόγους ανακοπής υποκείμενης στην προθεσμία του άρθρου 934 παρ. 1β` Κ.Πολ.Δ… Επομένως η ανακοπή η οποία στηρίζεται σε οποιοδήποτε παρακωλυτικό ή καταλυτικό της γένεσης γεγονός ή της άσκησης ή της με οποιοδήποτε τρόπο απόσβεσής της πρέπει ν` ασκηθεί έως την έναρξη της τελευταίας πράξης εκτέλεσης, δηλαδή έως τη σύνταξη της έκθεσης πλειστηριασμού και κατακύρωσης όταν πρόκειται για εκτέλεση για την ικανοποίηση χρηματικών απαιτήσεων.

[…]

Ο ίδιος λόγος κατά το μέρος που προβάλλει, κατ` ορθήν εκτίμηση αιτίαση από το άρθρο 559 αριθ.14 Κ.Πολ.Δ. και πλήττει την πρωτόδικη ανωτέρω απόφαση γιατί παρά το νόμο απέρριψε τον προβληθέντα με λόγο ανακοπής ισχυρισμό περί εξοφλήσεως της απαιτήσεως για την οποία επισπεύθηκε ο πλειστηριασμός είναι απορριπτέος ως αβάσιμος γιατί στην προκείμενη περίπτωση που ζητείται με την ανακοπή, επί της οποίας εκδόθηκαν οι αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις, η ακύρωση του πλειστηριασμού, δεν μπορεί να προβληθεί παραδεκτώς, μετά τη διενέργεια του πλειστηριασμού, σύμφωνα με το άρθρο 934 παρ. 1 στοιχ. β` και 2 Κ.Πολ.Δ., λόγος που αφορά απόσβεση, με εξόφληση, της απαιτήσεως για την οποία επισπεύθηκε η εκτέλεση.»

Οι λόγοι ανακοπής ως μέσα άμυνας είναι από δικονομική άποψη άλλοτε αρνήσεις και άλλοτε ενστάσεις. Αρνήσεις είναι οι αντιρρήσεις που αμφισβητούν την συνδρομή είτε των γενικών προϋποθέσεων της αναγκαστικής εκτέλεσεως, είτε των ειιδκότερων προϋποθέσεων που συνιστούν τη διαδικασία της πράξεως της αναγκαστικής εκτελέσεως, η οποία προσβάλλεται με την ανακοπή. Οι αντιρρήσεις, αντίθετα, που περιέχουν επίκληση νέων στοιχείων, ώστε να πληρούν το πραγματικό αυτοτελών κανόνων δικαίου (ουσιαστικών ή δικονομικών), με αποτέλεσμα να ματαιώνουν την έννομη συνέπεια των κανόνων δικαίου στους οποίους στηρίζεται η αναγκαστική εκτέλεση και να καθιστούν τις πράξεις εκτελέσεως ακυρωτέες, αποτελούν ενστάσεις. Ενστάσεις είναι οι λόγοι ανακοπής που συνήθως αφορούν την απαίτηση και θεμελιώνονται στους ισχυρισμούς ότι είναι, π.χ. άκυρη η δικαιοπραξία από την οποία απορρέει η αξίωση του επισπέυδοντος, ότι υπάρχει άφεση χρέους, ότι εξοφλήθηκε το χρέος (: ενστάσεις καταχρηστικές) ή αυτοί που, π.χ. προβάλλουν παραγραφή, συμψηφισμό ή επίσχεση (: γνήσεις ενστάσεις). Αμιγή δικονομική ένσταση περιέχει ο λόγος ανακοπής του ακατασχετου (935 παρ. 3-5), η φύση του οποίου εξηγείται από το ότι αυτός απορρέεει από τον κανόνα δικαίου (953 παρ. 3-5) τον αντίθετο προς τους βασικούς, σύμφωνα με τους οποίους όλη η περιουσία του καθού μπορεί κατά κανόνα να κατάσχεται.

Η σημασία του χαρακτηρισμού των λόγων ανακοπής ως αρνήσεων ή ενστάσεων εμφανίζεται στην κατανομή του βάρους της αποδείξεως. Όταν ο λόγος της ανακοπής είναι άρνηση, το βάρος της αποδείξεως, ότι υπάρχει η προϋπόθεση του κύρους της αναγκαστικής εκτελέσεως που αρνείται ο ανακόπτων, φέρει ο επισπέυδων δανειστής σύμφωνα με τους γενικούς κανόνες. Όταν όμως ο λόγος της ανακοπής εμπεριέχει ένσταση, το βάρος αποδείξεως των νέων γεγονότων στα οποία αυτή στηρίζεται, φέρει, όπως και κάθε άλλης ένστασεως, ο ανακόπτων – ενιστάμενος (ΕφΑθ 4923/1980, Γ. Δελλόπουλος, ΝοΒ 28 (1980), 1571: ύπαρξη συμφωνίας μη εκτελέσεως αποδεικτέα από τον ανακόπτοντα, ΕφΑθ 5600/1986, Α. Κατσίφας, ΑρχΝ ΛΗ΄(1987), 514, 515: ένσταση του άρθρου 862 ΑΚ, ΠολΠρΘες 1928/1981, Φ. Κετσιζίδης, Δ 13 (1982), 234, 235: ένσταση καταχρηστικότητας ασκήσεως της αξιώσεως του επισπεύδοντος αποδεικτέα από τον ανακόπτοντα, ΜονΠρΑθ 1917/1985, Κ. Γεωργίου, ΕλλΔικ 26 (1985), 1008. (ΔΙΚΑΙΟ ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗΣ ΕΚΤΕΛΕΣΕΩΣ, Γενικός Μέρος, ΠΕΛΑΓΙΑ ΓΕΣΙΟΥ – ΦΑΛΤΣΗ, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΑΚΚΟΥΛΑ, Δίκαιο & Οικονομία Π.Ν. ΣΑΚΚΟΥΛΑΣ, 1998, 39. Λόγοι ανακοπής, παρ. 3, σελ. 564-565).

Ο συγκεκριμένος λόγος ανακοπής καθόσον επιφέρει νέα στοιχεία στην υπό κρίση υπόθεση, δηλαδή αυτό της φερόμενης ικανοποίησης του δανειστή, αποτελεί ένσταση. Λόγω της φύσης του ως ένστασης μετακυλίει το δικονομικό βάρος απόδειξης στον διάδικο που το επικαλείται. Από το άρθρο δε  933 παρ. 5, το οποίο ορίζει πως « Οι ισχυρισμοί που αφορούν στην απόσβεση της απαίτησης πρέπει να αποδεικνύονται μόνο με έγγραφα ή με δικαστική ομολογία.», επιβάλλεται η υποχρέωση του επικαλούμενου την απόσβεση διαδίκου να επικαλεστεί και προσάξει έγγραφα ή δικαστική ομολογία που αποδεικνύουν παρά χρήμα την εξόφληση. Ως έγγραφα νοούνται τα δημόσια, αλλά και τα ιδιωτικά, κατά το μέτρο που παράγουν πλήρη αποδειξη κατά του καθού η ανακοπή.

Η μερική όμως απόσβεση της απαίτησης δεν επάγεται ακύρωση των πράξεων της εκτέλεσης, αλλά επηρεάζει μόνο την κατάταξη. Έτσι, ο καθού μπορεί να ζητήσει μερική ακύρωση της επιταγής κατά το ποσό που εξοφλήθηκε το επιτασσόμενο χρέος, χωρίς να επηρεάζεται η περιατέρω διαδικασία της εκτέλεσης, με βαση όμως την επιταγή κατά το ποσό που δεν ακυρώθηκε.

 253/2002 ΑΠ (NOMOS)

«Επειδή  η μερική απόσβεση της απαιτήσεως, με  βάση  την οποία επισπεύδεται η εκτέλεση,  δεν επάγεται ακύρωση  των πράξεων  εκτελέσεως, αλλά επηρεάζει μόνο  την κατάταξη των δανειστών. Εντεύθεν έχει  ο καθού  η εκτέλεση έννομο συμφέρον να  ζητήσει  τη μερική  ακύρωση  της επιταγής, χωρίς να επηρεάζεται  η περαιτέρω διαδικασία  της εκτελέσεως, με βάση όμως  την επιταγή κατά το μη ακυρωθέν μέρος αυτής.»

 31899/1999 Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης (NOMOS)

«Κατ’ άρθρο 933 παρ. 4 KΠολΔ, ο καθ` ού η εκτέλεση, εάν έχει εξοφλήσει το χρέος του, μπορεί ν’ ασκήσει ανακοπή κατά της επιταγής και της κατασχέσεως που ακολουθεί, προβάλλων την εξόφληση και αποδεικνύων αυτήν παραχρήμα. Μολονότι η μερική απόσβεση της απαιτήσεως δεν επάγεται ακύρωση των πράξεων εκτελέσεως, αλλά επηρεάζει μόνο την κατάταξη, εντούτοις δεν αποκλείεται στον καθ` ού η εκτέλεση να ζητήσει τη μερική ακύρωση της επιταγής, ήτοι καθ’ ό ποσό εξοφλήθηκε το επιτασσόμενο χρέος του, χωρίς πάλι να επηρεάζεται η περαιτέρω διαδικασία της εκτελέσεως, με βάση όμως την επιταγή καθ’ ό ποσό δεν ακυρώθηκε (ΑΠ 1078/90 Δνη 32.796).»

Έλενα Ψαρρού

Δικηγόρος

info@efotopoulou.gr