Εμπορικά σήματα: in and out
Το νομοθετικό κείμενο, που μας ενδιαφέρει για τα σήματα είναι ο ν. 4072/2012 και συγκεκριμένα τα άρθρα 121 επ. όπου ορίζεται, ότι σήμα μπορεί να αποτελέσει κάθε σημείο επιδεκτικό γραφικής παράστασης ικανό να διακρίνει τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες μιας επιχείρησης από εκείνα άλλων επιχειρήσεων. Μπορούν να αποτελέσουν σήμα ιδίως λέξεις, ονόματα, επωνυμίες, ψευδώνυμα, απεικονίσεις, σχέδια, γράμματα, αριθμοί, χρώματα, ήχοι, συμπεριλαμβανομένων των μουσικών φράσεων, το σχήμα του προϊόντος ή της συσκευασίας του και τα διαφημιστικά συνθήματα (slogans).
Το σημαντικό εν προκειμένω είναι να προσδιορίσουμε, τι δεν μπορεί να αποτελέσει σήμα. Διατυπώνοντας, λοιπόν, αρνητικά τον συλλογισμό μας παρατηρούμε, ότι υπάρχουν και απόλυτοι λόγοι απαράδεκτου. Δεν μπορεί δηλαδή η οποιαδήποτε απεικόνιση να αποτελέσει σήμα. Ας δούμε ειδικότερα τις προϋποθέσεις του νόμου.
Στο άρθρο 124 του ανωτέρου νόμου ορίζεται ότι δεν καταχωρούνται ως σήμα τα εξής:
- Δεν καταχωρίζονται ως σήματα σημεία τα οποία:
α. δεν μπορούν να αποτελέσουν σήμα σύμφωνα με το άρθρο 121,
β. στερούνται διακριτικού χαρακτήρα,
γ. συνίστανται αποκλειστικά από σημεία ή ενδείξεις που μπορούν να χρησιμεύσουν στο εμπόριο για τη δήλωση του είδους, της ποιότητας, των ιδιοτήτων, της ποσότητας, του προορισμού, της αξίας, της γεωγραφικής προέλευσης ή του χρόνου παραγωγής του προϊόντος ή παροχής της υπηρεσίας ή άλλων χαρακτηριστικών του προϊόντος ή της υπηρεσίας,
δ. συνίστανται αποκλειστικά από σημεία ή ενδείξεις, τα οποία έχουν καταστεί συνήθη στην καθημερινή γλώσσα ή στη θεμιτή και πάγια πρακτική του εμπορίου,
ε. συνίστανται αποκλειστικά από το σχήμα που επιβάλλεται από τη φύση του προϊόντος ή είναι απαραίτητο για την επίτευξη τεχνικού αποτελέσματος ή προσδίδει ουσιαστική αξία στο προϊόν,
στ. αντίκεινται στη δημόσια τάξη ή τα χρηστά ήθη,
ζ. μπορούν να παραπλανήσουν το κοινό, για παράδειγμα, ως προς τη φύση, την ποιότητα ή τη γεωγραφική προέλευση του προϊόντος ή της υπηρεσίας.
- Ομοίως, δεν καταχωρίζονται ως σήματα σημεία τα οποία:
α) προορίζονται να διακρίνουν κρασιά ή οινοπνευματώδη που εμπεριέχουν ή αποτελούνται από προστατευόμενη από τη νομοθεσία της Ε.Ε., γεωγραφική ένδειξη υποδηλούσα κρασιά ή οινοπνευματώδη, εφόσον τα εν λόγω κρασιά ή οινοπνευματώδη δεν έχουν τη συγκεκριμένη προέλευση,
β) εμπεριέχουν ή αποτελούνται από ονομασία προέλευσης ή γεωγραφική ένδειξη γεωργικών προϊόντων και τροφίμων που έχουν ήδη καταχωρισθεί σύμφωνα με τη νομοθεσία της Ε.Ε. και αφορούν τον ίδιο τύπο προϊόντος, υπό την προϋπόθεση ότι η αίτηση καταχώρισης του εν λόγω σήματος υποβάλλεται μετά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης καταχώρισης της ονομασίας προέλευσης ή της γεωγραφικής ένδειξης των γεωργικών προϊόντων και τροφίμων.
- Δεν καταχωρίζονται ως σήματα:
α. τα ονόματα κρατών, η σημαία, τα εμβλήματα, τα σύμβολα, οι θυρεοί, τα σημεία και τα επισήματα του Ελληνικού Κράτους και των λοιπών κρατών, που αναφέρονται στο άρθρο 6 της Σύμβασης των Παρισίων για την προστασία της Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας (ν. 213/ 1975, Α` 258) και με τις προϋποθέσεις του άρθρου αυτού, καθώς και τα σημεία μεγάλης συμβολικής σημασίας και ιδιαιτέρου δημοσίου συμφέροντος και ιδίως θρησκευτικά σύμβολα, παραστάσεις και λέξεις,
β. τα σημεία των οποίων η κατάθεση αντίκειται στην καλή πίστη ή έγινε κακόπιστα.
Έχοντας προσδιορίσει τις περιπτώσεις του απόλυτου απαραδέκτου κρίνεται σκόπιμο να αναλύσουμε μια εξ’ αυτών, που προκαλεί αρκετά συχνά αμφισβητήσεις. Αυτή είναι η περίπτωση των προσδιοριστικών ενδείξεων των προϊόντων, δηλαδή των περιγραφικών ενδείξεων. Κύριος σκοπός του απαράδεκτου καταχώρησης των περιγραφικών ενδείξεων είναι για να μένουν ελεύθερες οι ενδείξεις αυτές, ώστε όλοι οι ανταγωνιστές να έχουν τη δυνατότητα χρήσης τους, καθότι πρόκειται για γενικά προσδιοριστικά στοιχεία του εμπορεύματος ή της υπηρεσίας. Εξάλλου πρέπει να αναλογιστούμε ότι οι ως άνω περιγραφικές ενδείξεις στερούνται και διακριτικής δύναμης για να μπορέσουν να κατοχυρωθούν ως σήμα. Για παράδειγμα δεν προστατεύεται η λέξη ‘’Digital’’ ή η λέξη ‘’Prisma’’ για οπτικά είδη ή η λέξη Κρεμάλα για είδος παιχνιδιού ή η λέξη laser clinic για υπηρεσίες αισθητικής. Εν προκειμένω, κρίσιμη είναι η αναφορά στην ευρωπαική νομολογία που έχει επισημάνει ότι αναφορικά, με σήματα αποτελούμενα από λέξεις ο περιγραφικός χαρακτήρας πρέπει να διαπιστώνεται όχι μόνο ως προς κάθε λέξη χωριστά, αλλά και για το σύνολο που συνθέτουν οι λέξεις αυτές. (κρίθηκε για παράδειγμα, ότι το baby dry έχει διακριτικό χαρακτήρα νοούμενο ως σύνολο, παρόλο που η κάθε λέξη ξεχωριστά χρησιμοποιείται στην καθομιλουμένη και δεν έχει διακριτική λειτουργία από μόνη της η κάθε μια.) Επίσης, το ΔΕΚ έχει σημειώσει ότι διακριτικό χαρακτήρα έχει μόνο το σήμα το οποίο αποκλίνει σημαντικά από τα γενικώς και συνήθως ισχύοντα στον κλάδο και λόγου αυτού του γεγονότος επιτελεί τη βασική λειτουργία του προσδιορισμού της προέλευσης του προϊόντος.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
- Εισαγωγή στο Εμπορικό Δίκαιο, Ευάγγελος Εμμ. Περάκης, Νικόλαος Κ. Ρόκας, Νομική Βιβλιοθήκη
- Βιομηχανική Ιδιοκτησία, Θανάσης Λιακόπουλος, Δίκαιο και Οικονομία Π.Ν. Σάκκουλας.
- Δίκαιο Σημάτων, Μιχ.-Θεοδ. Μαρίνος, Δίκαιο και Οικονομία Π.Ν. Σάκκουλας.
Ελένη Κλουκινιώτη
info@efotopoulou.gr