Παραγραφή τόκων
Κατά το άρθρο 250 αριθ. 15 ΑΚ σε πέντε χρόνια παραγράφονται οι αξιώσεις των τόκων, κατά δε το άρθρο 251 ΑΚ η παραγραφή αρχίζει από τότε που γεννήθηκε η αξίωση και είναι δυνατή η δικαστική επιδίωξή της. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 253 ΑΚ η παραγραφή των αξιώσεων που αναφέρονται στο άρθρο 250 ΑΚ αρχίζει μόλις λήξει το έτος μέσα στο οποίο συμπίπτει η έναρξη της παραγραφής που ορίζεται στα προηγούμενα άρθρα. Από τις παραπάνω διατάξεις προκύπτει ότι σε πέντε χρόνια παραγράφονται και οι τόκοι της υπερημερίας (οφειλόμενοι από της οχλήσεως, άρθρα 340, 345 ΑΚ) και οι συμβατικοί τόκοι, η εν λόγω δε βραχυπρόθεσμη (πενταετής) παραγραφή αρχίζει να τρέχει από την αρχή κάθε επόμενου έτους εκείνου εντός του οποίου έχουν παραχθεί αυτοί (τόκοι) και κατά το οποίο ο δικαιούχος μπορούσε να εγείρει αγωγή και να τους ζητήσει. Η πενταετής επομένως παραγραφή που καθιερώνεται με το άρθρο 250, ως προς τους τόκους (νόμιμους υπερημερίας, συμβατικούς), αρχίζει από την αρχή του επομένου έτους εκείνου μέσα στο οποίο παρήχθησαν και κατά το οποίο ο δικαιούχος μπορούσε να εγείρει αγωγή για να τους επιδιώξει (ΑΠ 1357/1984 ΕλΔνη 32.566, ΕφΑΘ 3905/86 ΕλΔνη 27.1317, ΕφΠειρ 124/96 αδημ).
Kατά το άρθρο 268 ΑΚ κάθε αξίωση που βεβαιώθηκε με τελεσίδικη απόφαση ή με δημόσιο έγγραφο εκτελεστό παραγράφεται μετά είκοσι χρόνια και αν ακόμη η αξίωση καθαυτή υπάγεται σε συντομότερη παραγραφή. Αξιώσεις όμως παροχών που επαναλαμβάνονται περιοδικά και βεβαιώθηκαν με τελεσίδικη απόφαση ή με δημόσιο έγγραφο εκτελεστό, ληξιπρόθεσμες στο μέλλον, υπάγονται στη συντομότερη παραγραφή (5ετή παραγραφή). Από την παραπάνω διάταξη προκύπτει ότι κατ’ εξαίρεση του καθιερωμένου στο πρώτο εδάφιο του άρθρου 268 κανόνα της εικοσαετούς παραγραφής των με τελεσίδικη απόφαση βεβαιωθεισών αξιώσεων, όταν πρόκειται περί περιοδικής παροχής, όπως είναι η περί τόκων παροχή, εφόσον κατά την τελεσιδικία της απόφασης, που τη βεβαιώνει (την αξίωση των τόκων), δεν είναι απαιτητή ως καθισταμένη αλλά είναι μεταγενεστέρως ληξιπρόθεσμη, δεν υπάγεται στην εικοσαετή παραγραφή του άρθρου 268ΑΚ αλλά στην προβλεπόμενη βραχυπρόθεσμη παραγραφή του άρθρου 250 παρ. 15ΑΚ, η οποία αρχίζει (άρθρο 253 ΑΚ) μόλις λήξει το έτος εντός του οποίου έγινε η απαίτηση απαιτητή (ΑΠ 592/2009, ΑΠ 1355/1998) (623/2011 ΑΠ).
Για να έχει δηλαδή εφαρμογή το πρώτο εδάφιο του άρθρου 268 ΑΚ απαιτείται η δια τελεσιδίκου αποφάσεως βεβαίωση ειδικώς της από τόκους αξιώσεως, μη αρκούσης της βεβαίωσης μόνο από το κεφάλαιο τοιαύτης (ΑΠ 64/1973, ΑΠ 592/2009). Ο δανειστής, εφόσον έχει επιτύχει την τελεσίδικη επιδίκαση της κύριας απαιτήσεως, δικαιούται να ασκήσει μόνο το αίτημα περί επιδίκασης τόκων (ΑΠ 238/2002, ΕφΠειρ130/1998, Νόμος και εκεί παραπομπές). Η είσπραξη των τόκων επιδιώκεται συνήθως ως παρεπόμενη απαίτηση του κεφαλαίου, αλλά μπορεί να επιδιωχθεί και με αυτοτελή κύρια αγωγή και μετά την περάτωση της δίκης, για την κυρία απαίτηση μετά την έκδοση της αποφάσεως που την επιδικάζει (ΑΠ 942/2002, ΕλλΔνη 43, 1698, ΕφΠειρ130/1998 ο.π.).
Στην περίπτωση κατά την οποία επιδικάζονται τόκοι και κεφάλαιο με διαταγή πληρωμής, η επίδοση της διαταγής πληρωμής διακόπτει τη συγκεκριμένη βραχυχρόνια παραγραφή (των τόκων -ΚΠολΔ 634 παρ. 1), αλλά δεν την επιμηκύνει σε εικοσαετή βάσει του άρθρου 268 ΑΚ. Τέτοια επιμήκυνση επέρχεται μόνο από τότε που η διαταγή πληρωμής θα αποκτήσει ισχύ δεδικασμένου είτε λόγω τελεσίδικης απόρριψης της ασκηθείσας κατ` αυτής ανακοπής των άρθρων 632 παρ. 1 και 633 παρ. 2 ΚΠολΔ, είτε λόγω επίδοσης της δύο φορές κατά τα ίδια άρθρα και μη ασκήσεως ανακοπής (ΟλΑΠ 30/1987 ΝοΒ 36.96, ΑΠ 464/1997 ΕλΔ 39.375, ΑΠ 576/1994 ΕλΔ 36.866).
Συνεπώς, μέχρις ότου η διαταγή πληρωμής αποκτήσει ισχύ δεδικασμένου, εξακολουθεί να τρέχει η προβλεπομένη από το νόμο για την απαίτηση βραχύτερη παραγραφή (ΑΠ 536/1994 ΕλΔ 38.1077) (834/2008 Εφ Πατρών)
Κατά άλλη άποψη εφαρμόζεται το άρθρο 268 ΑΚ επί διαταγής πληρωμής που δεν έχει επιδοθεί αναγνωρίζοντας αυτή ως εκτελεστό δημόσιο έγγραφο (ΑΠ455/72 ΝοΒ 20/1277, ΕΑ 3405/75 ΝοΒ 23/954).
Περαιτέρω, είναι μεν αληθές, όπως ήδη προαναφέρθηκε, ότι οι τόκοι αποτελούν περιοδική παροχή εξαρτώμενη εκ κεφαλαίου και οι περί αυτών αξιώσεις συμπαραγράφονται, κατά τους ορισμούς του άρθρου 274 ΑΚ, σε περίπτωση παραγραφής της κυρίας αξιώσεως και εάν ακόμη δεν συμπληρώθηκε η ισχύουσα παραγραφή για τους τόκους, πλην όμως πέραν τούτου, χωριστή, κατά τα λοιπά, υφίσταται αξίωση για κάθε περιοδική παροχή, υποκείμενη σε δική της παραγραφή. Από αυτό συνάγεται ότι για να έχει και για τους τόκους εφαρμογή η διάταξη του άρθρου 268 ΑΚ, σύμφωνα με την οποία για τις βεβαιωθείσες αξιώσεις με τελεσίδικες αποφάσεις, θεσπίζεται νέα παραγραφή (20ετής παραγραφή), αρχομένη εκ νέου από της δημοσιεύσεως της αποφάσεως αυτής, απαιτείται η δια τελεσιδίκου αποφάσεως να βεβαιώνει ειδικώς τους τόκους, μη αρκούσης της βεβαιώσεως μόνο για το κεφάλαιο (βλ. ΑΠ 505/1999 ΕλΔνη 1999.706, ΑΠ 64/1973 ΝοΒ 21.754, Βαθρακοκοίλη, ΕρΝομΑΚ, τ. Α`, αρθρ. 268, σελ. 1090, 14/2007 ΜΠρ Ρόδου).
Λένα Πολύζου
Δικηγόρος
info@efotopoulou.gr