Συμμόρφωση Διοίκησης προς τις ακυρωτικές δικαστικές αποφάσεις
Το άρθρο 95 παρ. 5 του Συντάγματος ορίζει ότι: «Η διοίκηση έχει υποχρέωση να συμμορφώνεται προς τις δικαστικές αποφάσεις». Περαιτέρω, το άρθρο 50 του π.δ. 18/1989 (φεκ 8 Α΄) ορίζει ότι: «1. Η απόφαση που δέχεται την αίτηση ακυρώσεως απαγγέλει την ακύρωση της προσβαλλόμενης πράξης και συνεπάγεται νόμιμη κατάργησή της έναντι όλων, είτε πρόκειται για κανονιστική είτε πρόκειται για ατομική πράξη ….. 4. Οι διοικητικές αρχές, σε εκτέλεση της υποχρέωσής τους κατά το άρθρο 95 παρ. 5 του Συντάγματος, πρέπει να συμμορφώνονται ανάλογα με κάθε περίπτωση, με θετική ενέργεια προς το περιεχόμενο της απόφασης του Συμβουλίου, ή να απέχουν από κάθε ενέργεια που είναι αντίθετη προς όσα κρίθηκαν από αυτό.». Εξάλλου, με τις διατάξεις της παρ. 1 του άρθρου 1 του ν. 702/1977 (φεκ 268 Α΄), όπως τροποποιήθηκε μεταγενεστέρως, υπήχθησαν στην αρμοδιότητα του Τριμελούς Διοικητικού Εφετείου κατηγορίες αιτήσεων ακυρώσεως, οι οποίες μέχρι τότε υπήγοντο στην αρμοδιότητα του Συμβουλίου της Επικρατείας, ως προς τις οποίες η παρ. 1 του άρθρου 4 του ίδιου νόμου όρισε ότι εφαρμόζονται ανάλογα οι περί αιτήσεως ακυρώσεως ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας διατάξεις, επομένως και οι ανωτέρω διατάξεις του άρθρου 50 του π.δ. 18/1989.
Κατά την έννοια των ανωτέρω διατάξεων, η Διοίκηση έχει υποχρέωση να συμμορφώνεται προς τις ακυρωτικές αποφάσεις των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων κατά τον τρόπο που έχει υποχρέωση να συμμορφώνεται προς τις ακυρωτικές αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας. Περαιτέρω, όταν η Διοίκηση συμμορφώνεται προς ακυρωτική απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας ή του Διοικητικού Εφετείου, έχει υποχρέωση όχι μόνο να θεωρήσει ως ανίσχυρη και μη υφιστάμενη νομικώς τη διοικητική πράξη που ακυρώθηκε, αλλά να προβεί και σε θετικές ενέργειες για την αναμόρφωση της νομικής καταστάσεως που προέκυψε αμέσως ή εμμέσως από την ακυρωθείσα πράξη, ανακαλούσα ή τροποποιούσα τις σχετικές, εκδοθείσες εν τω μεταξύ, πράξεις ή εκδίδουσα άλλες με αναδρομική ισχύ, για να αποκαταστήσει τα πράγματα στη θέση στην οποία θα ευρίσκοντο αν εξ αρχής δεν είχε εκδοθεί η ακυρωθείσα πράξη (ΣτΕ 16/2006).
Σε περίπτωση ακυρώσεως πράξεως δεν απαιτείται και έκδοση διοικητικής πράξης, με την οποία αποκαλείται η ακυρωθείσα, η οποία, πάντως και αν εκδοθεί, έχει την έννοια ότι η Διοίκηση αναγνωρίζοντας το ήδη επελθόν ακυρωτικό αποτέλεσμα και συμμορφούμενη προς τούτο τακτοποιεί και τυπικώς την υπόθεση (πρβλ. ΣΕ 4831, 4832/1987, 3412/1976, ΔΕΑ σε Συμβούλιο 47/2005, 114/2009). Για τον λόγο αυτό η πράξη αυτή (η τακτοποιούσα τυπικώς την υπόθεση) στερείται εκτελεστού χαρακτήρα και απαραδέκτως προσβάλλεται με αίτηση ακυρώσεως (ΣτΕ 3802/2000, ΔΕΑ 192/2006, ΔΕΑ 114/2009 σε Συμβούλιο). [770/2010 ΔΕΦ ΑΘΗΝΩΝ (ΑΚΥΡ) – δημοσιευμένη σε ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ]
Αγγελική Λιγοψυχάκη, δικηγόρος