Οι διενεργούμενες από το ΜΤΠΥ κρατήσεις συνιστούν, υπό ευρύτερη έννοια, εισφορές και οι διαφορές που αναφύονται από την καταβολή ή μη αυτών αποτελούν διοικητικές διαφορές ουσίας, υπαγόμενες στη δικαιοδοσία των διοικητικών πρωτοδικείων (βλ. την υπ’ αριθμ. 1312/2017 απόφαση του IV Τμήματος του ΕΣ, δημ. ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ= ΕΔΔΔΔ 2018, 152)

Σύμφωνα με την παράγραφο 1 του άρθρου 19 του ν. 2386/1996, όπως αντικαταστάθηκε από την παράγραφο 5 του άρθρου 12 του ν. 2443/1996, το Μ.Τ.Π.Υ. είναι αποκεντρωμένη δημόσια υπηρεσία του Υπουργείου Οικονομικών, διοικείται από Διοικητικό Συμβούλιο σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις και υπάγεται, κατά τις περ. α’ και β’ της παραγράφου 3 του κεφαλαίου Γ’ του άρθρου 138 του ν. 4052/2012, στην αρμοδιότη­τα του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης (ήδη και Κοινωνικής Αλληλεγγύης).Οι περί Μ.Τ.Π.Υ. διατάξεις έχουν κωδικοποιηθεί στο π.δ. 422/ 1981 (Α` 114), το οποίο ορίζει, στο άρθρο 2 ότι: «Το Μ.Τ.Π.Υ. έχει προορι­σμόν την, κατ’ αναλογίαν του ποσού των καταθέσεων εκάστου, παροχήν μερί­σματος εις τους μετόχους του Ταμείου και τας οικογένειας αυτών κατά τους όρους του παρόντος», στο άρθρο 8 παρ. 1 ότι: «Το Διοικητικόν Συμβούλιον του Μ.Τ.Π.Υ. διοικεί, διαχειρίζεται και διαθέτει την περιουσίαν του Ταμείου (…)», στο άρθρο 22 ότι: «Εις τους πόρους του Ταμείου εκτός των υπό των με­τόχων καταβολών (κρατήσεων), προστίθενται και οι εξής: Α. Κράτησις τρία τοις εκατόν (3%) α. Επί του αντιτίμου των δι’ εργολαβίας ή άλλως πως, οπωσ­δήποτε, παρ’ οιουδήποτε και υφ’ οιονδήποτε τύπον προμηθευομένων ή χορη­γουμένων εκ του εσωτερικού ή εξωτερικού ειδών ή εκτελούμενων έργων, β. Επί του αντιτίμου των πάσης φύσεως υπηρεσιών ή εργασιών των προσφερομένων υπό μη κεκτημένων την ιδιότητα του δημοσίου υπαλλήλου ή υπαλλή­λου ειδικού Ταμείου ή ν.π.δ.δ. και γ. Επί των καταβαλλομένων εν τω εσωτερι­κά) ή εξωτερικώ λόγω ενοικίων δημοσίων καταστημάτων ή και οιασδήποτε άλ­λης δημοσίας χρήσεως παρ’ οιονδήποτε άλλων δημοσίων ή δημοσίου δικαίου πολιτικών υπηρεσιών. (…)», στο άρθρο 26 ότι: «Αι επί των τακτικών αποδο­χών των δημοσίων υπαλλήλων εν γένει και των υπαλλήλων των Ειδικών Τα­μείων ή νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου ως και αι επί των προσθέτων αμοιβών ή οιωνδήποτε άλλων αποζημιώσεων των αυτών ως άνω υπαλλήλων κρατήσεις υπέρ του Μ.Τ.Π.Υ. ορίζονται κατά τας διατάξεις του παρόντος άρθρου, καταργούμενης πάσης άλλης αντιθέτου διατάξεως, αφορώσης είτε τας κατά το παρόν άρθρον κρατήσεις υπέρ του Μ.Τ.Π.Υ., είτε τας εκ τούτων εξαι­ρέσεις: α. Επί του μηνιαίου βασικού μισθού και του επιδόματος χρόνου υπη­ρεσίας των δημοσίων πολιτικών υπαλλήλων, οίτινες κατά τας κείμενας διατά­ξεις τυγχάνουσι μέτοχοι του Μ.Τ.Π.Υ. ως και των ωσαύτως κατά τας κείμενας διατάξεις μετόχων του αυτού Ταμείου υπαλλήλων των Ειδικών Ταμείων ή των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, επιβάλλεται παγία κράτησις τέσσερα τοις εκατόν (4%) καταργούμενης άμα από 1ης Ιανουάριου 1976 της εκ 2% προσθέτου κρατήσεως επί των αποδοχών των υπαλλήλων τούτων των μηνών Ιανουάριου και Ιουλίου εκάστου έτους, της προβλεπομένης υπό της παρ. 2 του άρθρου 4 του από 16/22.4.53 β.δ. «περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως ενίων διατάξεων περί Μ.Τ.Π.Υ.». β. Επί των πάσης φύσεως επιδομάτων, επιμι­σθίων, ποσοστών και οιωνδήποτε άλλων αποζημιώσεων, καταβαλλομένων προς τους εν τω προηγουμένω εδαφίω α` μνημονευομένους υπαλλήλους, επιβάλλε­ται κράτησις ένα τοις εκατόν (1%). γ. Η επί των πάσης φύσεως αποδοχών και οιωνδήποτε άλλων αποζημιώσεων των καταβαλλομένων εις τους μη μετόχους του Μ.Τ.Π.Υ. δημοσίους πολιτικούς υπαλλήλους ή κρατικούς λειτουργούς κράτησις ορίζεται εις έν τοις εκατόν (1%). Της κατά το παρόν εδάφιον γ` κρατήσεως εξαιρούνται αι τακτικαί αποδοχαί των δικαστικών λειτουργών και υπαλλήλων των μη μετεχόντων του Μ.Τ.Π.Υ. ως και εν γένει αποδοχαί των υπαλλήλων των Ειδικών Ταμείων ή των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου των αναφερόμενων υπό τα στοιχεία α’, β’ και γ’ του εδ. 3 της παραγράφου Α`, του άρθρου 22 του παρόντος, εφ’ όσον ούτοι δεν τυγχάνουσι μέτοχοι του Μ.Τ.Π.Υ. (…)», στο άρθρο 27 ότι: «Παν ποσόν καταβαλλόμενον εις οιονδήποτε δημόσιον υπάλληλον ή λειτουργόν ή υπάλληλον Ειδικού Ταμείου ή νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου είτε ως αποζημίωσις λόγω συμμετοχής εις Συμ­ βούλια ή Επίτροπός είτε ως αποζημίωσις λόγω υπερωριών ή εκτάκτων εργα­σιών ή λόγω εκτελέσεως εργασίας εκτός της έδρας του, είτε ως παγία επιχορήγησις δια γραφικήν ύλην, φωτισμόν, θέρμανσιν, καθαριότητα κ.λπ., είτε ως αποζημίωσις δ’ οιανδήποτε αιτίαν, υπόκειται εις κράτησιν 2% εφ’ όσον ο εισπράττων τας αποζημιώσεις είναι μέτοχος του Μ.Τ.Π.Υ. και 1% εφ’ όσον ο εισπράττων δεν τυγχάνει μέτοχος του αυτού Ταμείου», στο άρθρο 31 ότι: «Η είσπραξις των εις τα οικεία άρθρα του παρόντος αναφερόμενων υπέρ του Μ.Τ.Π.Υ. κρατήσεων εν γένει ενεργείται δ’ εκπτώσεως επί των σχετικών ενταλμάτων πληρωμής ή ετέρων τίτλων πληρωμής (…) 2. Προκειμένου περί εξόδων βαρυνόντων τον προϋπολογισμόν Ν.Π.Δ.Δ. ή εισαγωγή και απόδοσις των υπέρ του Μ.Τ.Π.Υ. ενεργούμενων κρατήσεων ενεργείται κατά τα υπό των άρθρων 6 και 7 του π.δ. 584/1975 «περί του τρόπου και της διαδικασίας εξοφλήσεως των χρηματικών ενταλμάτων ή ετέρων τίτλων πληρωμής των Ν.Π.Δ.Δ. και εισαγωγής και αποδόσεως των υπέρ του Δημοσίου ή τρίτων κρατήσεων» οριζόμενα. 3. (…). 6. Το Μετοχικόν Ταμείον εν ουδεμιά περιπτώσει στερείται του δικαιώματος να εισπράξη τας οφειλομένας κρατήσεις μετά του νομίμου τόκου εάν η είσπραξις αυτού δεν εγένετο δια κρατήσεως εκ του μισθού μηνός τινός εξ οιουδήποτε λόγου, δικαιούμενον εν πάση περιπτώσει να εισπράξη αυ­τός διοικητικώς κατά τον νόμον περί εισπράξεως δημοσίων εσόδων και δια των υπό των νόμων τούτων επιτρεπομένων νομίμων αναγκαστικών μέσων ή δια κρατήσεων εκ των αποδοχών του υπαλλήλου είτε δια του Ταμείου του Με­τοχικού Ταμείου είτε δια των λοιπών δημοσίων Ταμιών»και στο άρθρο 73 ότι: «Πάσα οφειλή προς το Ταμείον προερχόμενη εξ οιασδήποτε αιτίας επιβαρύνε­ται δια τόκου, λογιζομένου αφ’ ης έδει να καταβληθή ημέρας. Η αναγκαστική είσπραξις των εις το Μ.Τ.Π.Υ. ανηκόντων εσόδων, ως και των εξ οιασδήποτε άλλης αιτίας εις αυτό οφειλομένων, ενεργείται υπό του Ταμείου αυτού κατά τας περί εισπράξεως των δημοσίων εσόδων διατάξεις».

               Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων συνάγονται, μεταξύ άλ­λων, τα ακόλουθα: Οι διενεργούμενες υπέρ του Μ.Τ.Π.Υ. κρατήσεις αποβλέ­πουν στην ενίσχυση των εσόδων του Ταμείου για την πραγμάτωση σκοπών κοινωνικής ασφάλισης και συνιστούν, υπό ευρύτερη έννοια, εισφορές, οι δε διαφορές που ανακύπτουν από την καταβολή ή μη των εισφορών αυτών αποτελούν διοικητικές διαφορές ουσίας υπαγόμενες, σύμφωνα με το άρθρο 7 παρ. 1 του ν. 702/1977, στη δικαιοδοσία των διοικητικών δικαστηρίων και ειδικό­τερα των διοικητικών πρωτοδικείων(πρβλ. ΣτΕ 2570/2010, 2368/2007, 3507, 3508/2008, 39/2004, 1934/1999).

Εξάλλου, η απόφαση του Διοικητικού Συμ­βουλίου του Μ.Τ.Π.Υ., που εκδίδεται κατ’ εφαρμογή των διατάξεων των άρ­θρων 8, 31 και 73 του π.δ/τος 422/1981, με την οποία αναζητούνται από ν.π.δ.δ. οι κρατήσεις που φέρεται ότι έπρεπε να έχει διενεργήσει υπέρ του Μ.Τ.Π.Υ. δεν εκδίδεται στα πλαίσια του ελέγχου των λογαριασμών του Μ.Τ.Π.Υ., αφού το αναζητούμενο ποσό ουδέποτε αποτέλεσε αντικείμενο διαχείρισης αυτού. Είναι δε διαφορετικό το ζήτημα της τυχόν ύπαρξης ελλείμματος στους λογα­ριασμούς του ν.π.δ.δ. στην περίπτωση που αυτό προέβη στη διενέργεια δαπα­νών, όχι όμως αντιστοίχως και στη διενέργεια των κατά το νόμο προβλεπόμενων κρατήσεων υπέρ του Μ.Τ.Π.Υ. Επομένως, δοθέντος άλλωστε ότι με ειδι­κή διάταξη δεν έχουν υπαχθεί στη δικαιοδοσία του Ελεγκτικού Συνεδρίου, οι αναφυόμενες από την προσβολή των ανωτέρω αποφάσεων του διοικητικού συμβουλίου του Μ.Τ.Π.Υ. διαφορές, το Ελεγκτικό Συνέδριο στερείται δικαιο­δοσίας προς εκδίκασή τους (πρβλ. Ε.Σ. IV Τμ. 594, 595/2016).

Κωνσταντίνα Β. Πουρνάρα

Δικηγόρος

info@efotopoulou.gr