Απαράδεκτη η διαζευκτική ή επικουρική εναγωγή προσώπων στο δικόγραφο της αγωγής, λόγω της δημιουργούμενης αβεβαιότητας ως προς το πρόσωπο του εναγομένου (ΑΠ 344/2019 ΤΝΠ Νόμος) – Αγωγή ΔΕΗ κατά Δήμου ως καθολικού διαδόχου Συνδέσμου Ύδρευσης Δήμων για οφειλές του τελευταίου από κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας & επικουρική εναγωγή Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης για το ενδεχόμενο να αποτελεί αυτή και όχι ο Δήμος καθολική διάδοχο του Συνδέσμου
Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 68, 74, 75, 79, 118, 216 § 1, 218 και 219 ΚΠολΔ συνάγεται ότι δεν επιτρέπεται η διαζευκτική ή επικουρική εναγωγή, διότι το πρόσωπο του υποχρέου εναγομένου -όπως άλλωστε και το πρόσωπο του δικαιούχου ενάγοντος- πρέπει να είναι ορισμένο και θετικό και να συνάπτεται με τα πραγματικά περιστατικά που δικαιολογούν την ιδιότητα αυτού, ως εναγομένου ή ως ενάγοντος.
Διαζευκτική εναγωγή υπάρχει, όταν ενάγονται περισσότερα πρόσωπα, χωρίς ο ενάγων να προσδίδει σε τουλάχιστον ένα από αυτά, κατά τρόπο οριστικό ή θετικό, την ιδιότητα του εναγομένου και υπόχρεου, από την έννομη σχέση της δίκης, ενώ επικουρική εναγωγή υπάρχει, όταν ο δεύτερος εναγόμενος και όλοι οι επόμενοι ενάγονται για την περίπτωση της απόρριψης της αγωγής κατά του αμέσως προηγούμενου αυτών, ήτοι όταν ο ενάγων ζητεί από το δικαστήριο να εξετάσει την αγωγή του ως προς τον εκάστοτε επόμενο εναγόμενο, μόνο σε περίπτωση απόρριψής της έναντι του αμέσως προηγούμενου.
Οι ως άνω δύο περιπτώσεις της διαζευκτικής και επικουρικής εναγωγής, κοινό γνώρισμα των οποίων είναι η αβεβαιότητα ως προς το πρόσωπο του εναγομένου, δεν πρέπει να συγχέονται με τη δικονομικώς επιτρεπτή παθητική ομοδικία των άρθρων 74 επ. ΚΠολΔ, αφού οι εναγόμενοι στις υπόψη περιπτώσεις δεν είναι κοινωνοί της αυτής υποχρέωσης έναντι του ενάγοντος, όπως είναι στην περίπτωση της παθητικής ομοδικίας, και τούτο για το λόγο ότι από τους περισσότερους διαζευκτικώς ή επικουρικώς εναγομένους, μόνο ένας ευθύνεται, αβέβαιο ποίος ακριβώς. Επί διαζευκτικής ή επικουρικής εναγωγής περισσοτέρων προσώπων, η αγωγή είναι απαράδεκτη, λόγω της ακυρότητας του δικογράφου που δημιουργείται, επί μεν διαζευκτικής εναγωγής, από την πλήρη αοριστία της αγωγής ως προς το πρόσωπο του διαδίκου, επί δε της επικουρικής εναγωγής, λόγω της άσκησης της αγωγής υπό την αίρεση της απόρριψης αυτής ως προς τον πρώτο εναγόμενο, η οποία δεν επιτρέπεται, διότι δημιουργεί εκκρεμοδικία υπό αίρεση, και συνεπώς απορρίπτεται και με αυτεπάγγελτη από το δικαστήριο έρευνα (ΑΠ 1543/2009, ΑΠ 1821/2007).
Στην εδώ μελετώμενη περίπτωση (ΑΠ 344/2019), ο Άρειος Πάγος επικύρωσε την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση του κρίνοντος σε β’ βαθμού Εφετείου και απέρριψε ως αβάσιμο τον προτεινόμενο από τους αναιρεσείοντες λόγο αναίρεσης του άρθρου 559 αριθμ. 14 ΚΠολΔ, ότι δηλ. το Εφετείο παρά το νόμο κήρυξε απαράδεκτο, εφόσον η κρινόμενη αγωγή εμπεριείχε επικουρική εναγωγή, δημιουργώντας απαράδεκτα εκκρεμοδικία υπό αίρεση. Ειδικότερα, κατά την επικυρωθείσα από τον Άρειο Πάγο υπ’ αριθμ. 157/2017 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Πατρών «η ενάγουσα ενάγει μεν τον πρώτο εναγόμενο, ως εκ του νόμου καθολικό διάδοχο του τέως Συνδέσμου Ύδρευσης Δήμων …, πλην, όμως, διατηρεί αμφιβολίες προς τούτο και αν αυτό είναι ή όχι το νομικά υπόχρεο, υπό την προαναφερόμενη ιδιότητα, προς καταβολή του αιτούμενου άνω χρηματικού ποσού, για το λόγο δε αυτό ενάγει και το δεύτερο εναγόμενο ν.π.ι.δ. υπό την αίρεση νομιμοποίησής του, για την περίπτωση που στη δίκη διαπιστωθεί ότι ο πρώτος εναγόμενος δεν είναι καθολικός διάδοχος του τέως Συνδέσμου και ο πραγματικά υπόχρεος, αλλά το δεύτερο εναγόμενο και ότι με τον τρόπο αυτό καθίστανται διάδικοι περισσότερα πρόσωπα, όχι συνδεόμενα με απλή ή αναγκαστική μεταξύ τους ομοδικία, αλλά κατά τρόπο επικουρικό, ήτοι το δεύτερο των εναγομένων για την περίπτωση της απόρριψης του εν λόγω αιτήματος κατά του πρώτου ελλείψει παθητικής νομιμοποίησης, με αποτέλεσμα να δημιουργείται αβεβαιότητα σχετικά με το πρόσωπο του εναγομένου και δίκη υπό αίρεση».
Μπενάκη Βικεντία – Άννα
Δικηγόρος Αθηνών
Μ.Δ.Ε. Φιλοσοφίας Δικαίου Νομικής Αθηνών
info@efotopoulou.gr