Η αναπλήρωση των τακτικών μελών κατά τη συγκρότηση συλλογικού οργάνου
Σύμφωνα με τις παραγράφους 3 και 4 του άρθρου 14 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας προβλέπεται ότι: «3. Τα αναπληρωματικά μέλη καλούνται προς αναπλήρωση απόντων ή κωλυόμενων μελών της ίδιας κατηγορίας, εκτός αν ο ορισμός τους δεν έχει γίνει κατά τέτοια αντιστοιχία. 4. Αν κατά τη συνεδρίαση απουσιάσει τακτικό μέλος το οποίο δεν είχε προσκληθεί, η συνεδρίαση είναι παράνομη. Το ίδιο ισχύει ακόμη και αν, αντ` αυτού, είχε μετάσχει το αντίστοιχο αναπληρωματικό μέλος. Αν υπήρξαν πλημμέλειες ως προς την κλήτευση μέλους, το συλλογικό όργανο συνεδριάζει νομίμως αν αυτό είναι παρόν και δεν αντιλέγει για την πραγματοποίηση της συνεδρίασης.» Στη συνέχεια, βάσει της απόφασης 327/2012 του Συμβουλίου της Επικρατείας, έχει γίνει δεκτό ότι: « Επειδή, σύμφωνα με γενική αρχή του διοικητικού δικαίου, για τη νόμιμη σύνθεση συλλογικού οργάνου της Διοικήσεως δεν αρκεί η παρουσία στη συνεδρίαση των μελών που αποτελούν τη νόμιμη απαρτία, αλλά απαιτείται να εξασφαλίζεται η δυνατότητα συμμετοχής όλων των τακτικών μελών, καθώς και των αναπληρωματικών, για την περίπτωση κωλύματος των πρώτων, με την έγκαιρη και έγγραφη πρόσκλησή τους, η οποία πρέπει να αποδεικνύεται με στοιχεία προγενέστερα της συνεδριάσεως. Η τήρηση του τύπου αυτού δεν απαιτείται μόνον όταν η ημέρα συνεδριάσεως ορίσθηκε σε προγενέστερη συνεδρίαση, στην οποία μετείχαν όλα τα τακτικά μέλη, ή όταν οι συνεδριάσεις γίνονται σε τακτές και εκ των προτέρων καθορισμένες ημερομηνίες αποδεδειγμένα γνωστές σε όλα τα μέλη του συλλογικού οργάνου, καθώς και όταν υπάρχει αντικειμενική αδυναμία προσελεύσεως του μέλους στη συνεδρίαση, γνωστή εκ των προτέρων, ή όταν το μέλος έχει δηλώσει εγγράφως πριν από τη συνεδρίαση κώλυμα συμμετοχής του σε αυτή. Αν δεν έχει τηρηθεί ο τύπος αυτός και το συλλογικό όργανο συνεδριάσει χωρίς τη συμμετοχή τακτικού μέλους, η σχετική απόφαση είναι μη νόμιμη, λόγω κακής συνθέσεως, είναι δε αδιάφορο το ότι τυχόν παρέστη το αντίστοιχο αναπληρωματικό μέλος (ΣτΕ 1505/2005 7μ., 175, 3598/2002 κ.ά.)».
Λαμβάνοντας υπόψη τα ως άνω, το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε στην παραπάνω απόφαση ότι: «στην υπό κρίση περίπτωση η προσβαλλόμενη απόφαση εκδόθηκε μετά από τρεις συνεδριάσεις του πειθαρχικού Υπηρεσιακού Συμβουλίου (10.5.2010, 28.6.2010 και 8.7.2010). Κατά την τελευταία συνεδρίαση της 8.7.2010, κατά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, αντί των τακτικών μελών…, μετείχαν τα αντίστοιχα αναπληρωματικά μέλη…. Ούτε όμως στο οικείο πρακτικό αναγράφεται ούτε από τα λοιπά στοιχεία του φακέλου προκύπτει ότι οι αναπληρώσεις αυτές οφείλονται σε κώλυμα των ως άνω τακτικών μελών (βλ. ΣτΕ 201/2008, 2236/2003, 175/2002). Περαιτέρω, ούτε στο οικείο πρακτικό αναγράφεται ούτε από τα λοιπά στοιχεία του φακέλου προκύπτει ότι τα προαναφερόμενα τακτικά μέλη που δεν παρέστησαν κατά την επίμαχη συνεδρίαση της 8.7.2010 είχαν κληθεί εγγράφως να παραστούν ή ότι συνέτρεχαν οι μνημονευόμενες στην προηγούμενη σκέψη προϋποθέσεις, υπό τις οποίες και μόνο θα ήταν δυνατόν να παραλειφθεί η κλήτευσή τους. Και ναι μεν μεταξύ των στοιχείων του φακέλου υπάρχουν, για την προαναφερόμενη συνεδρίαση, ατομικές προσκλήσεις των τακτικών και αναπληρωματικών μελών του Πειθαρχικού Υπηρεσιακού Συμβουλίου, υπογεγραμμένες από τον Πρόεδρο αυτού Θ. Παπαευαγγέλου, Σύμβουλο Επικρατείας, πλην, δεν προκύπτει ότι οι προσκλήσεις αυτές επιδόθηκαν στα μέλη του εν λόγω Συμβουλίου ή ότι, εν πάση περιπτώσει, είχε τηρηθεί η προβλεπόμενη από τις ανωτέρω διατάξεις διαδικασία τηλεφωνικής, τηλεγραφικής, τηλεομοιοτυπικής ή με άλλο πρόσφορο τεχνικό μέσο κλήτευσης των ως άνω μελών με καταχώριση σε ειδικό βιβλίο σχετικής σημειώσεως χρονολογημένης και υπογεγραμμένης από το πρόσωπο που έκανε την κλήτευση (βλ. ΣτΕ 3831, 3660/2009, 3968, 1449/2008, 2893/2007 κ.ά.). Με τα δεδομένα αυτά, η σύνθεση του Πειθαρχικού Υπηρεσιακού Συμβουλίου κατά την ως άνω συνεδρίαση της 8.7.2010 δεν ήταν νόμιμη και, συνεπώς, η προσβαλλόμενη απόφαση πρέπει, κατ΄ αποδοχή του σχετικού λόγου της προσφυγής, να ακυρωθεί».
Τόσο η θεωρία όσο και η νομολογία τονίζουν την ανάγκη ενημέρωσης των μελών, τακτικών και αναπληρωματικών για να λάβουν μέρος κατά τη συγκρότηση του οργάνου. Ακόμα και αν ένα τακτικό μέλος απουσιάζει, θα πρέπει να αναγράφεται τόσο ο λόγος κωλύματός του όσο και αν έχει γίνει νόμιμη κλήτευση αυτού. Οι βασικές αυτές προϋποθέσεις νομιμότητας της διαδικασίας τίθενται, καθώς υπάρχει ανάγκη τήρησης της αρχής της διαφάνειας επί της διαδικασίας.
Χαρά Ζούκα, δικηγόρος
info@efotopoulou.gr