Η επικουρική βάση του αδικαιολόγητου πλουτισμού στην αγωγή ανάκλησης δωρεάς

Από τη διάταξη του άρθρου 509 εδ. α’ Α.Κ. κατά την οποία η ανάκληση της δωρεάς γίνεται με δήλωση προς τον δωρεοδόχο, σαφώς συνάγεται ότι η ανάκληση της δωρεάς θεωρείται συντελεσμένη μόνο από της περιελεύσεως στο δωρεοδόχο της δηλώσεως περί ανακλήσεως, η οποία πρέπει να αναφέρει την αιτία αυτής, καθόσον η δήλωση αυτή είναι μονομερής και μάλιστα άτυπη, ακόμη και αν αφορά ακίνητα, αλλά ληψιδεής (Εφ Θεσ 474/1994 ο.π., Εφ,Αθην. 2978/1991 – Ελλ Δνη 33.885). Η παραπάνω δήλωση περί ανακλήσεως της δωρεάς δύναται να γίνει και δια της αγωγής του δωρητή για την επιστροφή του αντικειμένου της δωρεάς (Π. Κορνηλάκη, Επίτομο Ειδικό Ενοχικό Δίκαιο, εκδ. 2000 – σελ. 28). Με την ανάκληση της δωρεάς, η μεν υποχρέωση του δωρητού προς παροχή αποσβένυται, η δε εκπληρωθείσα παροχή αναζητείται κατά τις διατάξεις περί αδικαιολόγητου πλουτισμού. Εάν το δωρηθέν είναι πράγμα ακίνητο και μεταβιβάστηκε στο δωρεοδόχο κατά κυριότητα, η επαναμεταβίβαση της κυριότητας μετά τη νόμιμη ανάκληση της δωρεάς, γίνεται αρνουμένου του δωρεοδόχου, με καταδίκη αυτού σε δήλωση βουλήσεως και μεταγραφή της σχετικής τελεσιδίκου αποφάσεως και της δηλώσεως του δωρητού περί αποδοχής της αποφάσεως αυτής, σύμφωνα με τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 949 ΚΠολΔ, 1102 και 1198 ΑΚ (ΑΠ 840/1994 – Ελλ.Δνη 37.100, ΕφΠειρ 678/2005, Α Δημοσίευση ΝΟΜΟΣ).

Επιπλέον, από το συνδυασμό των διατάξεων 949 ΚπολΔ και 904 επ. ΑΚ, προκύπτει ότι, αν ανακληθεί νόμιμα καταρτισθείσα δωρεά για οποιοδήποτε λόγο, ο δωρητής δικαιούται ενοχικώς σε αυτούσια απόδοση του δωρηθέντος, καθώς δεν υφίσταται πλέον νόμιμη αιτία για τη διατήρηση του δωρηθέντος στην κυριότητα του δωρεοδόχου, ο τρόπος δε της αυτούσιας απόδοσης εξαρτάται από την ιδιαίτερη φύση του συγκεκριμένου κάθε φορά δικαιώματος που απέκτησε ο δωρεοδόχος (ΠολΠρΚορινθ 4/2007, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).

Η ευθύνη του λήπτη στο πλαίσιο του 904 ΑΚ περιλαμβάνει, κατ’ αρχήν, την υποχρέωση αυτού να αποδώσει αυτούσιο, “in natura”,  το αδικαιολογήτως ληφθέν πράγμα, δηλαδή η ενοχή από τον αδικαιολόγητο πλουτισμό είναι κατ’ αρχήν ενοχή είδους και ως είδος αναζητούνται τα δοθέντα, εφόσον σώζονται αυτούσια στο λήπτη. Σε περίπτωση, όμως, κατά την οποία ο λήπτης δεν είναι σε θέση να προβεί σε αυτούσια απόδοση του ληφθέντος, είτε λόγω της φύσης του ληφθέντος αντικειμένου ο λήπτης είναι υποχρεωμένος να αποδώσει την αξία του ληφθέντος αντικειμένου (ΕφΑθ 298/2008, Δνη 2008/847).

 

Άννα Ρεγκούτα, Δικηγόρος

e-mail: info@efotopoulou.gr